گروه انديشه: تبيين درست قرآن عاملی برای تمسك جستن به آن است و احساس نياز در بين مردم وقتی روشن خواهد شد كه قرآن كريم درست تبيين و بيان شود و اين معرفی بايد توسط اهلش انجام پذيرد كه در اين صورت مردم احساس نياز خواهند كرد.

حجت‌الاسلام و المسلمين «جواد باقری قمی» محقق و پژوهشگر

حجت‌الاسلام و المسلمين «جواد باقری قمی» محقق و پژوهشگر، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، درباره علل مهجوريت قرآن كريم ضمن بيان اين مطلب گفت: عوامل مختلفی باعث شده كه قرآن كريم آن‌چنان كه بايد و شايد در جوامع جايگاه مناسب را نداشته باشد.

وی افزود: در كشور ما بعد از انقلاب اسلامی در راستای مهجوريت‌زدايی از قرآن كريم از ابعاد مختلف و از اين لحاظ كه تعداد حافظان و قاريان قرآن كريم، مسابقات، نمايشگاه‌ها و جشنواره‌های قرآنی بيشتر شود و يا مؤسسات قرآنی گسترش يابد، اقدامات مناسبی صورت گرفته و همچنين از اين حيث كه مفاهيم و تفسير قرآن كريم بيشتر برای مردم بيان شود، انصافا كارهای خوب و بنيادينی شده و در حال اجراست، هر چند سطح اين فعاليت‌ها بايد گسترش يابد.

اين محقق تصريح كرد: در اين چند سال مخصوصا اقدامات بسيار خوبی در زمينه گسترش فعاليت‌های قرآنی انجام شد. بنده از كسانی هستم كه روش‌های بيان تفسير را آموزش ديدم و به عنوان استاد توسط ستاد ترويج قرآن كريم برای استان‌های ديگر اعزام می‌شوم تا روش‌های بيان تفسير را برای طلاب و روحانيون مبلغ در شهرهای ديگر آموزش دهم.

باقری در ادامه سخنانش اظهاركرد: از جهت گسترش فعاليت‌های قرآنی كارهای خوبی انجام گرفته، اما چرا خود قرآن كريم و فرامين قرآن كريم آن‌‌چنان كه بايد و شايد جايگاه مناسب را در جامعه ما ندارند، معتقدم اين ضعف را می‌توان در دو بخش بيان و تبيين كرد.

وی معرفی قرآن را توسط متخصصان مهم‌ترين راهكار برای مهجوريت‌زدايی آن بيان كرد و گفت: معتقدم ضعف‌های گسترش مفاهيم قرآن و عمل نكردن به آن را از دو جنبه می‌توان تحليل كرد؛ اول اين‌كه قرآن كريم بايد توسط كسانی كه توانايی علمی لازم را دارند بيان ‌شود؛ يعنی تريبون‌های لازم بايد در دست كسانی كه صلاحيت علمی لازم را دارند قرار داشته باشد.

حجت‌الاسلام باقری قمی در ادامه سخنانش اظهاركرد: افراد متخصص بايد به معرفی قرآن كريم و دستورات آن بپردازند و تريبون‌های مهم و پرمخاطب در دست اشخاص واقعی و اهل اين مطلب باشد. به عنوان مثال در شب‌های قدر كه جمعيت ميليونی در پای منبرها و تلويزيون‌ها نشسته‌اند بايد از اين فرصت استفاده شود تا مردم را بيشتر تشنه معارف دين و قرآن كرد، سخنرانی افراد توانمند می‌تواند در اين امور بسيار مهم باشد.

وی خطيب توانا و اهل فن را عاملی برای به وجد آوردن مخاطبان دانست و گفت: بحث‌های علمی بايد آنچنان كه شايسته هست انجام شود تا در مردم اثر كند. مناسبت‌های مذهبی و دينی بايد غنيمت شمرده شود تا بيشترين و مهم‌ترين مطالب به مردم بيان شود. در زمان جنگ روحانيون و خطبا به مسائل جنگ می‌پرداختند و نمی‌توانستند آن طور كه بايد و شايد به كار تبليغ دين بپردازند، اما اكنون اين فرصت فراهم است.

اين محقق و نويسنده در ادامه سخنانش عمل به دستورات دين و قرآن توسط خود سخنرانان و خطبا را بسيار مهم دانست و خاطرنشان كرد: نكته ديگر در مهجوريت قرآن كريم عمل نكردن به قرآن كريم و فرامين آن توسط چهره‌های شاخص است. وقتی مردم عملكرد برخی از كسانی كه چهره و شناخته شده هستند را می‌بينند و به تفاوت آن عمل با دستورات و نص قرآن كريم پی می‌بردند، دوئيتی برايشان ايجاد می‌شود.

وی افزود: بايد خطبا طوری انتخاب شوند كه اهل مطالعه باشند و اطلاعات درستی در مورد موضوع بحث داشته باشند، همچنين افرادی كه خطيب هستند بايد به آن مسائل عمل كنند تا حرفشان بيشتر در مردم اثر كند. معرفی درست و صحيح قرآن كريم سبب می‌شود كه شخص به دنبال آن رود.

باقری قمی روش درد و درمان را عاملی برای احساس نياز در مردم برای قرآن كريم دانست و تصريح كرد: در مبحث وبلاگ‌نويسی قرآنی بحثی هست با عنوان روش درد و درمان، كه در ابتدا بايد دردها را از قرآن كريم بيان كنيم و به افراد بگوييم كه قرآن كريم اين حالت رفتاری شما را به عنوان درد و بيماری مطرح می‌كند، حال كه اين شخص احساس كرد كه حالت موجود در وی يك بيماری است شخص به دنبال درمان درد خود حركت می‌كند و بايد درمان را نيز از قرآن بخواهد.

وی تبيين درست قرآن را عاملی برای تمسك جستن به آن دانست و گفت: احساس نيازها در بين مردم وقتی روشن خواهد شد كه قرآن كريم درست تبيين و بيان شود، كه اين معرفی هم بايد توسط اهلش بيان شود كه در اين صورت مردم احساس نياز خواهند كرد.

باقری قمی دوری قرآن و اهل بيت(ع) را عاملی برای مهجوريت آن دانست و تصريح كرد: اگر بخواهيم از منظر بنيادی به بحث مهجوريت قرآن كريم بپردازيم جدايی و دوری عترت(ع) از قرآن كريم مهم‌ترين عامل برای مهجوريت قرآن است. روايات متعددی هم در اين باره آمده است، اين‌ها همه دلالت دارد به اين‌كه بايد برای تفسير و تبيين قرآن كريم به اهل بيت(ع) رجوع كرد.

وی افزود: از نظر بحث كاربردی مذهب ما مذهب شيعه است. از اين جهت ما مشكلی در اين رابطه در جامعه نداريم؛ يعنی ما شيعيان قرآن و اهل بيت(ع) را از هم جدا نكرديم كه باعث مهجوريت آن از اين منظر شويم. مشكل بعدی اين مسئله بر می‌گردد به كسانی كه بايد قرآن را معرفی كنند، بايد تريبون‌ لازم در اختيارشان گذاشته شود.

اين نويسنده فرد، خانواده و جامعه را عوامل مهمی در راستای مهجوريت‌زدايی از قرآن دانست و اظهار كرد: در راستای مهجوريت‌زدايی از قرآن كريم، خود فرد، جامعه و مسئولان نقش‌های مهمی دارند، گاهی اوقات مراجعان ما در نمايشگاه قرآن شبيه همين سؤالات را دارند كه زمانی كه همسرم به نماز اهتمام لازم را ندارد چه بايد كنم و يا در خانواده ما آن طور كه بايد و شايد به نماز و قرآن توجه نمی‌شود، چه بايد كرد. در پاسخ بايد گفت كه خود شخص و خانواده‌اش بايد دقت و اهتمام لازم را داشته باشد تا بقيه اهتمام داشته باشند.

باقری محيط قرآنی را در عمل قرآنی بسيار مهم دانست و اظهاركرد: محيط را قرآنی كردن در اين‌كه عمل افراد قرآنی شود، نقش مهمی دارد. «كمال همنشين در من اثر كرد، وگرنه من هم خاكم كه هستم.» خانواده اگر فضايش قرآنی باشد و نرم‌افزارها، سخنرانی‌های قرآنی و مذهبی و محافل و مجالس قرآنی در معرض ديد افراد خانواده و خصوصا كودكان باشد، صد در صد در آن‌ها تأثيرگذار است.

وی نقش مسئولان را در مهجوريت‌زدايی از قرآن بسيار مهم دانست و تصريح كرد: از خانواده كه بگذريم و به جامعه نگاه كنيم نقش مسئولان و نظام بيشتر نمايان می‌شود كه وظيفه‌شان ترويج صحيح قرآن كريم است. مسلما در طول سال‌های پس از انقلاب فعاليت‌های مهمی در راستای مهجوريت‌زدايی از قرآن انجام گرفت؛ مثلا مسابقات قرآن، نمايشگاه‌ها و جشنواره‌های قرآنی صورت گرفته است. اين‌ها بسيار مفيد است، وقتی كه بازديدكنندگان وارد اين فضا می‌شوند، مسلما فضای قرآنی موجود بر روی آن‌ها تأثير می‌گذارد، اما زمانی كه از اينجا بيرون رفتند و وارد محيطی می‌شوند كه اطرافشان فضا كمتر قرآنی است، امكان به خطا رفتن فكر، انديشه و عمل بيشتر می‌شود.

حجت‌الاسلام باقری قمی در پايان گفت: مسلما محيط در انسان بسيار تأثيرگذار است و اگر فضای جامعه ما به تعبير مقام معظم رهبری قرآنی باشد، آن وقت درون اشخاص هم قرآنی می‌شود. ما به خاطر وظيفه پاسخگويی به سؤالات مردم در نمايشگاه قرآن بهتر متوجه هستيم كه مشكلات مهجوريت قرآن در كجاست و معتقدم كه معرفی قرآن توسط دانشمندان اين حوزه در اين امر بسيار مهم است.