گروه انديشه: يك محقق حوزه علميه قم با بيان اين‌كه آن‌چه در دوره امام باقر(ع) پايه‌گذاری شد برای بازگرداندن هويت دينی در جامعه و بازتعريفی تحريفات اتفاق افتاده، بسيار با اهميت و ضروری بود، تصريح كرد: دوره بنی‌اميه دوره‌ای است كه اسلام در فرايند كوتاه 50 يا 60 ساله‌ای بسياری از مقولات و مفاهيمش دچار تحول ‌شد و فرزندانی كه به دنيا آمدند با مفاهيم زمان پيامبر(ص) بيگانه بودند، لذا امام باقر(ع) به حق احياگر اسلام ناب محمدی(ص) در اين دوره بودند.

حجت‌الاسلام و المسلمين سيدرضا سجادی، كارشناس ارشد فرق و اديان و مدرس حوزه علميه قم، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، به مناسبت سالروز شهادت امام باقر(ع) بيان كرد: حضرت امام باقر(ع) در سال 57 هجری در مدينه چشم به جهان گشودند. ايشان به ابوجعفر و باقرالعلوم معروف بودند و كنيه‌شان ابوجعفر بود. پس از شهادت حضرت امام سجاد(ع) به امامت رسيدند و دوران امامت بابركت‌شان در حدود 17 يا 18 سال به طول انجاميد است.

وی افزود: امام باقر(ع) به خاطر ويژگی‌های خاصی كه زمانه و شخصيت ايشان داشت، پايه‌گذار يك جريان بزرگ علمی در جهان اسلام شدند و شاگردان بزرگی از مكتب امام باقر(ع) فارق التحصيل شدند كه يك جريان بزرگ اسلامی را بعد از ايشان تقويت كردند. با توجه به اين مسائل بايد گفت جهان اسلام به نوعی مديون وجود ايشان است.

اين پژوهشگر دينی در بيان تاريخ و شرايط امامت امام باقر(ع) تصريح كرد: ايشان در دوران چهار تن از خلفای بنی‌اميه امامت ‌كردند كه از وليدبن عبدالملك و سليمان بن عبدالملك شروع می‌‌شد و تا هشام بن عبدالملك طول كشيد. در واقع دوران زندگی مباركشان با حكومت اين پنج نفر انطباق پيدا می‌كند كه بخش كوچكی از زندگی ايشان در دوران هشام اتفاق افتاده است.

حجت‌الاسلام سجادی خاطرنشان كرد: ايشان در سن بسيار كمی كه داشتند يعنی در حدود 4 يا 5 سال داشتند كه در كربلا حضور داشتند، و در كنار اسرای كربلا به شام و سپس به كوفه منتقل می‌شوند. خاطرات قابل‌توجهی در كربلا در ذهن و دل ايشان باقی می‌ماند و تا آخر عمر شريف و مباركشان همراه با ايشان است.

وی با بيان اين‌كه امام باقر(ع) شخصيت بسيار بزرگی بود كه برجسته‌ترين ويژگی ايشان به خاطر مسائل سياسی و اجتماعی در علم و دانش بروز پيدا كرد، بيان كرد: در تمام بنی‌هاشم به خاطر شكل و قيافه و پارسايی و فضيلتی كه داشتند جزو شخصيت‌‌های ويژه اهل‌بيت(ع) به حساب می‌آيند. به همين جهت ايشان ملقب به باقر هستند؛ بدين معنی كه باب علم برای ايشان مفتوح است و به هر مسئله‌ای كه برخورد بكنند، حتی مسائل پيچيده و غامض را می‌توانند مطرح كنند و پاسخ درست را به آنان بدهند.

اين محقق شيعی افزود: می‌توان در بين ياران ايشان رجال و شخصيت‌های بزرگ علمی آن روز و همچنين عده‌ای از ياران پيامبر(ص) كه هنوز در قيد حيات بودند،‌ از محضر آن امام همام استفاده ‌كردند را نام برد. «جابر بن يزيد جعفی» و «كيسان سجستانی» از تابعين و فقهايی مانند: «ابن مبارك»، «زهری»، «اوزاعی»، «ابوحنيفه»، «مالك»، «شافعی» و «زياد بن متدر نهدی» از آثار علمی ايشان بهره‌مند شدند و سخنان آن حضرت را بی‌واسطه و گاه با چند واسطه، نقل می‌كردند. آنان اعتراف می‌كنند اگر در خدمت امام باقر(ع) نبودند چنين مقام علمی نداشتند.

اين مدرس حوزه علميه قم تصريح كرد: حضرت باقر(ع) شاگردان برجسته‌ای در زمينه‌های مختلف تربيت كرد. شخصيت‌های بزرگی همچون: محمد بن مسلم، ابو بصير، بُريد بن معاوية عجلی، زرارة بن أعين و حمران بن أعين، جابر بن يزيد، هشام بن سالم، سُدير صيرَفی، أعمش و معروف بن خرّبوذ از تربيت‌يافتگان مكتب آن حضرتند. و پس از حضرت، در محضر حضرت امام جعفر صادق(ع) مقام والاتری را حائز بوده‌اند. حضرت صادق(ع) بر ايشان نظر عطوفت و رحمت را می‌كردند و با احترام و ملايمت و مرافقت سلوك می‌فرمود.

وی بيان كرد: در مورد شاگردان ايشان اين‌ نكته خيلی قابل توجه و تأمل است كه جملاتی كه در تاريخ حيات پيامبر(ص) به خاطر شرايط سياسی كه پيش آمد و دشمنی و عناد بنی اميه به فراموشی سپرده شد، دوبار احيا شدند و دريچه‌های معرفت رو به بشريت باز شد و دانش و حقايق دينی خودش را نشان داد. اين‌ها همه گوشه‌ای از بركات زندگی مبارك امام باقر(ع) است.

حجت‌الاسلام سجادی با بيان اين‌كه اگرچه شرايطی كه بر ايشان می‌گذرد بسيار سخت بود، اظهار كرد: در دوران ايشان شرايط خاصی بر شهر مدينه حاصل شد و اختلافاتی كه پديد آمد. حاكمان بنی‌اميه به شدت مردم را تحت فشار گذاشتند و بسياری از آنان را كشتند. از اين‌رو دوره‌ای كه در اواخر امامت امام باقر(ع) اتفاق افتاد بسيار با بركت بود و حائز اهميت در دانش دين و ترويج مكتب حقه بود.

وی افزود: از جمله شاگردان خاص امام باقر(ع) جابربن عبدالله انصاری است كه سن بسيار زيادی داشت و همان‌طور كه معروف است از صحابی پيامبر اكرم(ص) بود. پيامبر اسلام به وی فرموده بود: يا جابر بعد از من شخصی از فرزندان مرا خواهی ديد كه اسمش اسم من و چهره‌اش شبيه من است. او درب‌های دانش را به روی مردم خواهد گشود. وقتی به ايشان رسيدی سلام من را به او برسان.

اين كارشناس ارشد اديان و تاريخ فرق تصريح كرد: اين پيش‌بينی در زمان امام باقر(ع) اتفاق افتاد و هنگامی كه جابر از كوچه‌های مدينه عبور می‌كرد، چشمش به حضرت باقر(ع) افتاد و وقتی كه خوب دقت كرد، نشانه‌هايی كه پيامبر(ص) فرمودند را در او يافت. جابر بوسه‌ای به پيشانی او زد و گفت جدت پيامبر(ص) به وسيله من به تو سلام رساند.

حجت‌الاسلام سجادی افزود: مسئله‌ای كه در اين دوره مورد توجه دانشمندان قرار گرفت اين‌ است كه آن‌چه كه پايه‌گذاری شد برای بازگرداندن هويت دينی در جامعه و بازتعريفی كه اتفاق افتاد و منحرف شد بسيار با اهميت و ضروری بود. بايد گفت دوره بنی اميه دوره‌ای است كه اسلام در فرايند كوتاه 50 يا 60 ساله بسياری از مقولات و مفاهيمش دچار تحول ‌شد و فرزندانی كه به دنيا آمدند با مفاهيم زمان پيامبر(ص) بيگانه بودند.

وی در پايان بيان كرد: ما بايد دوره‌ای را كه امام باقر(ع) ايجاد ‌كردند، دوره‌ای خاص تلقی كنيم و علمای حوزه‌های علميه، با وجود اين‌كه تمامی اهل‌بيت(ع) نور واحد و يكسان می‌دانند، ليكن بايد اين ويژگی و امتياز خاص امام باقر(ع) را بيشتر مورد توجه و تفحص قرار دهند. ويژگی كه باعث می‌شود چيزی به نام مكتب شيعی و مكتب امام باقر(ع) به وجود بيايد كه همچنان اين سفره پهن است و بسياری از بزرگان و علمای دينی خودشان را مديون اين سفره می‌دانند.