بحران توليد آثار هنری؛ علت شكلگيری جشنواره قرآنی آيات
گروه هنر: معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی در نشست «راهبردهای جشنواره قرآنی آيات» ضرورت شكلگيری اين جشنواره را نتيجه بحران توليد آثار هنری كه مطابق با شأن جمهوری اسلامی ايران باشد، عنوان كرد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، نشست «راهبردهای جشنواره قرآنی آيات»، شب گذشته، ششم مردادماه، با حضور رضا سلامتپناه، معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی و محمدمهدی عزيززاده، دبير جشنواره قرآنی آيات در سالن شماره يك نشستهای تخصصی و در ساعت 22 برگزار شد.
در ابتدای اين نشست محمدمهدی عزيززاده، دبير جشنواره قرآنی آيات با تأكيد بر اينكه رويكرد هنری معاونت قرآن و عترت وزارت ارشاد دو سال است كه به شكل جدی پيگيری میشود، گفت: در نهايت تصميم گرفته شد، منظومهای از جشنوارههای قرآنی در رشتههای مختلف هنری برگزار شود تا فاصله جامعه هنری از قرآن كمتر و منتهی به دستاوردهای قرآنی و هنری فاخر شود.
وی در ادامه به بيان ويژگیها و جزئيات دورههای اول و دوم جشنواره قرآنی آيات پرداخت و افزود: در دور اول 16 جشنواره طراحی شد و 16 هزار اثر قابل رقابت و قابل ارزيابی به دبيرخانه رسيد، در اين دوره در سطح 15 استان شاهد برگزاری جشنواره قرآنی آيات بوديم، همچنين در دور دوم نيز تعداد رشتههای جشنواره به 22 رشته رسيد و 32 هزار اثر نيز به دبيرخانه ارسال شد و بيش از 30 كشور هم حضور داشتند.
عزيززاده تصريح كرد: اتفاقی كه در دور سوم خواهد افتاد، تغيير شكل برگزاری جشنواره است. در اين دوره جشنواره به صورت استانی برگزار نمیشود، بلكه به صورت متمركز و در تهران اجرا خواهد شد. در اين دوره دو بخش ملی و بينالمللی برگزار میشود و برگزيدگان بخش ملی وارد رقابت در بخش بينالمللی میشوند، در اين دوره نيز تعداد رشتههای جشنواره به 32 رشته رسيده است.
دبير جشنواره قرآنی آيات اظهار كرد: اتفاقات ويژهای در اين دوره به وقوع خواهد پيوست كه میتوان به برگزاری متمركز جشنواره، ارتقاء چشمگير سطح جوايز و توجه ويژه به محيط آكادميك و دانشگاهی برای حضور در جشنواره اشاره كرد، همچنين در دوره سوم بخش بينالمللی به طور جدی رشد كرده است و شوراها و انجمنهای علمی و تخصصی 32 رشته جشنواره كار داوری و ارزيابی آثار را انجام خواهند داد.
وی با اشاره به اينكه جشنواره قرآنی آيات قرار است زمينهساز توليد آثار فاخر هنری قرآنی شود، گفت: برای ارئه آثار برگزيده در طول سال برنامههای ويژهای داريم تا به وسيله آن آثاری كه برگزيده شدهاند را در ايام مختلف سال در معرض نمايش و بازديد عموم مردم قرار دهيم.
در ادامه اين نشست رضا سلامتپناه، معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی به بحث در مورد مبنای معرفتی جشنواره قرآنی آيات پرداخت و خاطرنشان كرد: از مباحث مهم هنرپژوهی معاصر مسئله بسيار دقيق هنر دينی است، هنر دينی مسئلهای است كه ايسمهای هنر را چندين قرن درگير خود كرده است و در پی پاسخی به اين مقوله بودهاند كه چيستی آن را بشناسند.
وی گفت: برای ملاك دينی بودن يك هنر ممكن است بگوييم به كار بردن موضوعات دينی يا همان «تم» موجب شكلگيری هنر دينی است و مقبولترين نظر نيز همين است، برخی معتقدند محصولات هنر ديندار نتيجهاش هنر دينی است، برخی ديگر نيز میگويند خلق اثر دينی بنا بر سفارش نهادهای دينی نتيجهای همان هنر دينی میشود. اينكه هنر دينی چيست يك مقوله پر سر و صدا و پر مسئله در عالم فلسفه هنر است.
معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی خاطرنشان كرد: مسئله هنر دينی مسئله روز هنر است و ما در روزهای بعد از انقلاب اسلامی نتوانستهايم محصولات و ادبيات در شأن انقلاب اسلامی پديد آوريم. هنر قرآنی يك گام جلوتر از هنر دينی است و اصيلتر از آن است، ضرورت شكلگيری جشنواره قرآنی آيات نيز نتيجه بحران توليد آثار هنری كه مطابق با شأن جمهوری اسلامی ايران باشد، است، ورود نهادهای سياستگذار و فعال دولتی در اين عرصه را كمرنگ ديدهايم و اين بحران توليد ادبيات و آثار هنری قرآنی موجب شكلگيری جشنواره قرآنی آيات شده است.
وی با اشاره به امكان به كارگيری هنر اسلامی برای تمدنسازی اسلامی، خاطرنشان كرد: در فضايی كه در 10 سال اخير در كشور ايجاد شده، قضيه تمدنسازی اسلامی و تمدن مطلوب قرآنی به عنوان راهبرد اساسی نظام جمهوری اسلامی ايران است. اگر تمدن مطلوب قرآنی را يكی از راهبردهای نظام جمهوری اسلامی بدانيم، بايد برای اين تمدن جمال و جلال قائل باشيم. سرمايه تمدن مطلوب قرآن، علوم انسانی قرآنبنيان است، اين فضا، فضای مطلوب است كه برای رسيدن به آن سعی كرديم اين جشنوارهها شكل بگيرد.
سلامتپناه در ادامه با انتقاد از رويكرد دانشگاهها به طور اعم و دانشگاههای قرآنی به طور اخص نسبت به هنر قرآن و هنر اسلامی گفت: متاسفانه دانشگاههای در زمينه توليد ادبيات هنر اسلامی به طور اعم و دانشگاههای قرآن و علوم حديث به طور اخص چندين سال از اين ادبيات عقب هستند. اين موضوع دغدغه دانشگاهها نيست و بسياری از عقبماندگیهای فكری ما به اين عقبه باز میگردد.
معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأكيد بر اينكه در زمينه توليد هنر دينی و قرآنی و نيز تمدنسازی حوزههای علميه از دانشگاهها جلوتر هستند، گفت: جشنواره قرآنی آيات برای اين شكل گرفت كه ادبيات متناسب با هنر قرآن كه جنبه جمالگرايانه تمدن مطلوب قرآنی است، ايجاد شود و آن را مهم جلوه دهد.
وی افزود: هدف ديگر اين است كه نخبگان، فلاسفه هنر و اساتيد بيشتر از پيش به اين مقوله بپردازند. گام بعد از آن هم توليد آثار قرآنی فاخر است به گونهای كه هنر تفسيری از مضامين قرآن باشد و اين قدم بعدی برای نشر و گسترش مضامين قرآنی در سطح اجتماع است.
در ادامه محمدمهدی عزيززاده، دبير جشنواره قرآنی آيات با اشاره به اينكه در دور سوم جشنواره قرآنی آيات به دنبال برگزاری نشستهای تخصصی بين هنرمندان و جامعه قرآنی هستيم، خاطرنشان كرد: امسال با توجه به تمركز جشنواره در تهران بسياری از مراسم و برنامههای افتتاحيه و اختتاميه را نخواهيم داشت كه اين امر باعث صرفه جويی بسيار زيادی در زمان و هزينه خواهد شد.
دبير جشنواره قرآنی آيات در مورد زمانبندی برگزاری اين جشنواره نيز گفت: برنامه زمانبندی كه برای دور سوم در نظر گرفتهايم، قطعی است و مانند سال گذشته شاهد تمديد و يا تأخير در برگزاری اختتاميه نخواهيم بود. آخرين فرصت برای دريافت آثار تا 30 آبانماه در نظر گرفته شده و اختتاميه نيز در 19 بهمنماه برگزار خواهد شد.
عزيززاده گفت: يكی از فلسفههای برگزاری اختتاميه جشنوراه در بهمنماه اين است كه در كنار جشنوارههايی كه در دهه فجر برگزار میشود، يك جشنواره قرآنی نيز نمود پيدا كند. حجم افرادی كه در مراسم اختتاميه تجللی میشوند نزديك به 200 نفر است و به دليل تعداد زياد اين افراد در حال بررسی نحوه برگزاری اين مراسم هستيم.
دبير جشنواره قرآنی آيات در پايان با تأكيد بر اينكه در برگزاری جشنواره قرآنی آيات ما نبايد برگزار كننده صرف باشيم، گفت: بايد جشنواره قرآنی آيات مجموعهای از ظرفيتها را به سمت افق جشنواره هدايت كند و برای همين هم خبرنگاران در جشنواره قرآنی آيات دارای جايگاه و رسالت خاص خودشان هستند. خبرنگاران میتوانند در اين جشنواره رويكرد حساس كردن جامعه هنری نسبت به جشنواره قرآنی آيات را بر عهده داشته باشند.
در ابتدای اين نشست محمدمهدی عزيززاده، دبير جشنواره قرآنی آيات با تأكيد بر اينكه رويكرد هنری معاونت قرآن و عترت وزارت ارشاد دو سال است كه به شكل جدی پيگيری میشود، گفت: در نهايت تصميم گرفته شد، منظومهای از جشنوارههای قرآنی در رشتههای مختلف هنری برگزار شود تا فاصله جامعه هنری از قرآن كمتر و منتهی به دستاوردهای قرآنی و هنری فاخر شود.
وی در ادامه به بيان ويژگیها و جزئيات دورههای اول و دوم جشنواره قرآنی آيات پرداخت و افزود: در دور اول 16 جشنواره طراحی شد و 16 هزار اثر قابل رقابت و قابل ارزيابی به دبيرخانه رسيد، در اين دوره در سطح 15 استان شاهد برگزاری جشنواره قرآنی آيات بوديم، همچنين در دور دوم نيز تعداد رشتههای جشنواره به 22 رشته رسيد و 32 هزار اثر نيز به دبيرخانه ارسال شد و بيش از 30 كشور هم حضور داشتند.
عزيززاده تصريح كرد: اتفاقی كه در دور سوم خواهد افتاد، تغيير شكل برگزاری جشنواره است. در اين دوره جشنواره به صورت استانی برگزار نمیشود، بلكه به صورت متمركز و در تهران اجرا خواهد شد. در اين دوره دو بخش ملی و بينالمللی برگزار میشود و برگزيدگان بخش ملی وارد رقابت در بخش بينالمللی میشوند، در اين دوره نيز تعداد رشتههای جشنواره به 32 رشته رسيده است.
دبير جشنواره قرآنی آيات اظهار كرد: اتفاقات ويژهای در اين دوره به وقوع خواهد پيوست كه میتوان به برگزاری متمركز جشنواره، ارتقاء چشمگير سطح جوايز و توجه ويژه به محيط آكادميك و دانشگاهی برای حضور در جشنواره اشاره كرد، همچنين در دوره سوم بخش بينالمللی به طور جدی رشد كرده است و شوراها و انجمنهای علمی و تخصصی 32 رشته جشنواره كار داوری و ارزيابی آثار را انجام خواهند داد.
وی با اشاره به اينكه جشنواره قرآنی آيات قرار است زمينهساز توليد آثار فاخر هنری قرآنی شود، گفت: برای ارئه آثار برگزيده در طول سال برنامههای ويژهای داريم تا به وسيله آن آثاری كه برگزيده شدهاند را در ايام مختلف سال در معرض نمايش و بازديد عموم مردم قرار دهيم.
در ادامه اين نشست رضا سلامتپناه، معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی به بحث در مورد مبنای معرفتی جشنواره قرآنی آيات پرداخت و خاطرنشان كرد: از مباحث مهم هنرپژوهی معاصر مسئله بسيار دقيق هنر دينی است، هنر دينی مسئلهای است كه ايسمهای هنر را چندين قرن درگير خود كرده است و در پی پاسخی به اين مقوله بودهاند كه چيستی آن را بشناسند.
وی گفت: برای ملاك دينی بودن يك هنر ممكن است بگوييم به كار بردن موضوعات دينی يا همان «تم» موجب شكلگيری هنر دينی است و مقبولترين نظر نيز همين است، برخی معتقدند محصولات هنر ديندار نتيجهاش هنر دينی است، برخی ديگر نيز میگويند خلق اثر دينی بنا بر سفارش نهادهای دينی نتيجهای همان هنر دينی میشود. اينكه هنر دينی چيست يك مقوله پر سر و صدا و پر مسئله در عالم فلسفه هنر است.
معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی خاطرنشان كرد: مسئله هنر دينی مسئله روز هنر است و ما در روزهای بعد از انقلاب اسلامی نتوانستهايم محصولات و ادبيات در شأن انقلاب اسلامی پديد آوريم. هنر قرآنی يك گام جلوتر از هنر دينی است و اصيلتر از آن است، ضرورت شكلگيری جشنواره قرآنی آيات نيز نتيجه بحران توليد آثار هنری كه مطابق با شأن جمهوری اسلامی ايران باشد، است، ورود نهادهای سياستگذار و فعال دولتی در اين عرصه را كمرنگ ديدهايم و اين بحران توليد ادبيات و آثار هنری قرآنی موجب شكلگيری جشنواره قرآنی آيات شده است.
وی با اشاره به امكان به كارگيری هنر اسلامی برای تمدنسازی اسلامی، خاطرنشان كرد: در فضايی كه در 10 سال اخير در كشور ايجاد شده، قضيه تمدنسازی اسلامی و تمدن مطلوب قرآنی به عنوان راهبرد اساسی نظام جمهوری اسلامی ايران است. اگر تمدن مطلوب قرآنی را يكی از راهبردهای نظام جمهوری اسلامی بدانيم، بايد برای اين تمدن جمال و جلال قائل باشيم. سرمايه تمدن مطلوب قرآن، علوم انسانی قرآنبنيان است، اين فضا، فضای مطلوب است كه برای رسيدن به آن سعی كرديم اين جشنوارهها شكل بگيرد.
سلامتپناه در ادامه با انتقاد از رويكرد دانشگاهها به طور اعم و دانشگاههای قرآنی به طور اخص نسبت به هنر قرآن و هنر اسلامی گفت: متاسفانه دانشگاههای در زمينه توليد ادبيات هنر اسلامی به طور اعم و دانشگاههای قرآن و علوم حديث به طور اخص چندين سال از اين ادبيات عقب هستند. اين موضوع دغدغه دانشگاهها نيست و بسياری از عقبماندگیهای فكری ما به اين عقبه باز میگردد.
معاون مطالعات و برنامهريزی راهبردی دبيرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأكيد بر اينكه در زمينه توليد هنر دينی و قرآنی و نيز تمدنسازی حوزههای علميه از دانشگاهها جلوتر هستند، گفت: جشنواره قرآنی آيات برای اين شكل گرفت كه ادبيات متناسب با هنر قرآن كه جنبه جمالگرايانه تمدن مطلوب قرآنی است، ايجاد شود و آن را مهم جلوه دهد.
وی افزود: هدف ديگر اين است كه نخبگان، فلاسفه هنر و اساتيد بيشتر از پيش به اين مقوله بپردازند. گام بعد از آن هم توليد آثار قرآنی فاخر است به گونهای كه هنر تفسيری از مضامين قرآن باشد و اين قدم بعدی برای نشر و گسترش مضامين قرآنی در سطح اجتماع است.
در ادامه محمدمهدی عزيززاده، دبير جشنواره قرآنی آيات با اشاره به اينكه در دور سوم جشنواره قرآنی آيات به دنبال برگزاری نشستهای تخصصی بين هنرمندان و جامعه قرآنی هستيم، خاطرنشان كرد: امسال با توجه به تمركز جشنواره در تهران بسياری از مراسم و برنامههای افتتاحيه و اختتاميه را نخواهيم داشت كه اين امر باعث صرفه جويی بسيار زيادی در زمان و هزينه خواهد شد.
دبير جشنواره قرآنی آيات در مورد زمانبندی برگزاری اين جشنواره نيز گفت: برنامه زمانبندی كه برای دور سوم در نظر گرفتهايم، قطعی است و مانند سال گذشته شاهد تمديد و يا تأخير در برگزاری اختتاميه نخواهيم بود. آخرين فرصت برای دريافت آثار تا 30 آبانماه در نظر گرفته شده و اختتاميه نيز در 19 بهمنماه برگزار خواهد شد.
عزيززاده گفت: يكی از فلسفههای برگزاری اختتاميه جشنوراه در بهمنماه اين است كه در كنار جشنوارههايی كه در دهه فجر برگزار میشود، يك جشنواره قرآنی نيز نمود پيدا كند. حجم افرادی كه در مراسم اختتاميه تجللی میشوند نزديك به 200 نفر است و به دليل تعداد زياد اين افراد در حال بررسی نحوه برگزاری اين مراسم هستيم.
دبير جشنواره قرآنی آيات در پايان با تأكيد بر اينكه در برگزاری جشنواره قرآنی آيات ما نبايد برگزار كننده صرف باشيم، گفت: بايد جشنواره قرآنی آيات مجموعهای از ظرفيتها را به سمت افق جشنواره هدايت كند و برای همين هم خبرنگاران در جشنواره قرآنی آيات دارای جايگاه و رسالت خاص خودشان هستند. خبرنگاران میتوانند در اين جشنواره رويكرد حساس كردن جامعه هنری نسبت به جشنواره قرآنی آيات را بر عهده داشته باشند.
