سيد حمزه؛ نگينی در ميان امامزادگان كاشمر
نمايندگی كاشمر: كاشمر، دومين شهر زيارتی استان خراسان رضوی به حساب میآيد و اين به بركت وجود امامزادهها و اعتقاد مردم اين ديار به اين بزرگواران است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، در كاشمر حداقل 11 امامزاده وجود دارد كه در اين بين چند مورد آن از جمله سيدمرتضی(ع)، سيدحمزه(ع) و نيز زيارتگاه شهيد مجاهد آيتالله مدرس(ره) از شهرتی ملی برخوردار بوده و سالانه پذيرای خيل عاشقان و ارادتمندان اهل بيت(ع) از سراسر كشور است.
خود مردم كاشمر و شهرهای اطراف نيز به اين امامزادگان اعتقادی تام و تمام دارند به گونهای كه نذورات فراوان نثار اين مجموعههای زيارتی كرده و بارها و بارها برای حل مشكلات و گرفتن حوائج خويش دست به دامان اين وابستگان به خاندان عصمت و طهارت(ع) شدهاند.
و اما در اين بين، امامزاده سيدحمزه(ع) با توجه به قرار گرفتن در مجموعه زيارتی، سياحتی باغمزار و نيز جای داشتن در قلب شهر كاشمر، همچون نگينی درخشان بر تارك اين ديار خودنمايی میكند و مورد توجه ويژه عام و خاص است.
در اينكه امامزاده مدفون در باغمزار كاشمر كيست و آيا فرزند امام موسی كاظم(ع) و يا نواده ايشان است، اقوال مختلفی وجود دارد.
در ارتباط با محل دفن حمزه فرزند امام كاظم(ع) اقوال مختلفی وجود دارد و حتی مقابر و آرامگاههايی هم با همين نام در سيرجان، قم، شيراز، مدينه منوره و چهار فرسنگی كربلا وجود دارد. ولی برخی مورخان، مقبره منسوب به ايشان در كاشمر(ترشيز) را واقعیتر میدانند، چنان كه اسكندربيك تركمان در كتاب عالم آرای عباسی آنجا كه به اصل و نسب شاه عباس صفوی میپردازد، میگويد: «به اتفاق جمهور علمای انساب، از اولاد نامدار حضرت كاظم(ع)، نسب همايون به امامزاده عالی مقام، ابوالقاسم حمزه كه به قول اصح در سوسفيد ترشيز(كاشمر) مدفون و مرقد شريفش مطاف مردم آن ولايت است، منتهی میشود».
حاج ملاهاشم خراسانی، صاحب منتخبالتواريخ نيز ضمن نقل همين قسمت از عالم آرای عباسی اضافه میكند كه: «احتمال میرود اين قبری كه در سوسفيد ترشيز (كاشمر) وجود دارد، قبر حمزه بن حمزه بن موسی باشد چون در عمدةالطالب فرموده كه حمزه بن حمزه بن موسی رفت به خراسان و در بدايعالأنوار از كتاب لبّالأنساب نقل كرده كه حمزه بن موسی در سيرجان كرمانست».
همين مؤلف يادآوری میكند كه: «جناب حمزه بن موسیالكاظم برادر ابوينی جناب احمد و محمد است كه قبر آنها در نزديك قبر حضرت عبدالعظيم(ع) قرار دارد با بقعه و ضريح نقره و صحن و بارگاه مفصل و در ترشيز(كاشمر) كه شش منزلی مشهد مقدس است قبری وجود دارد كه منسوب به جناب حمزه بن موسی الكاظم، جد سلاطين صفويه است، مقبره و صحن بسيار عالی دارد و در اوايل كتاب عالم آراست كه قبرجناب حمزه در آن محل است و موقوفات زياد هم دارد».
همانطور كه از كتب تاريخی بر میآيد بقعه و بارگاهی كه در باغمزار كاشمر بنا شده است به حضرت حمزه فرزند موسی بن جعفر(ع) منسوب است و سلاطين صفويه كه خود را از اعقاب حمزه بن موسی(ع) میدانستهاند در آبادانی مجموعه مزار اهتمام خاصی داشتهاند و درختان سرو چند صد ساله باغمزار نيز حكايت از عنايت خاص مردم در سدههای گذشته بدين مكان مقدس دارد.
در مجموع آنچه مشخص است اينكه حضرت سيدحمزه(ع) مدفون در باغمزار كاشمر از فرزندان و يا نوادگان امام هفتم(ع) است كه بر طبق برخی اقوال تاريخی و بنا به باورهای مردمی، ايشان به ايران آمده و پس از شهادت حضرت امام رضا(ع) كه خلافت عباسی به دنبال وابستگان امام هشتم(ع) بوده و برای سر آنان جايزه گذاشته بودند، به كاشمر پناه آورده و در منزل يكی از ارادتمندان اهل بيت(ع) مشهور به سالار صحرا پنهان میشود تا اينكه نهايتاً روغن فروشی ازبك به نام خنجر، ايشان را به شهادت رسانده و سر مبارك ايشان را از تن جدا میكند كه البته وی موفق نمیشود سر ايشان را به حكومت وقت داده و جايزهای بگيرد چرا كه بين راه در دشت نای، سالار صحرا و فرزندانش او را گرفته و انتقام امامزاده را از وی میستانند كه محل كشته شدن خنجر هم اينك به نام «بيجه خنجر» معروف است.
سالار صحرا سر امامزاده را به همراه پيكر بی سر ايشان در باغ خود دفن كرده و چون میترسيدند كه به پيكر ايشان جسارت شود تا مدتها قبر امامزاده را مخفی داشته بودند تا اينكه در گذر زمان به وسيله نوادگان سالار قبر امامزاده به مردم معرفی میشود.
در يكی از خيابانهای شمال شهر كاشمر باغی با درختان انبوه و فضای آكنده از معنويت آرميده است كه از قديمالايام به باغ مزار معروف بوده و مورد توجه ويژه مردم قرار داشته است.
اين مجموعه در قديم متشكل از چند قطعه باغ بوده كه به تدريج به هم پيوسته و باغ واحدی را به وجود آورده است. تا همين چند سال پيش باغمزار آكنده از تاكهای انگور و درختان انار و ساير ميوهها بود كه با توجه به اجرای طرح جامع، اينك به صورت باغ ايرانی جلوه و جلايی ويژه يافته و در طول سال و به ويژه ايام نوروز و تابستان، پذيرای خيل عظيم زوار از نقاط مختلف كشور است.
وسعت عرصه اين باغ حدود پنجاه هزار متر مربع بوده و بارگاه حضرت سيدحمزه(ع) در وسط اين مجموعه سرسبز قرار دارد كه مجموعه بيوتات، مربعی را تشكيل میدهد كه از هر طرف 35 متر طول داشته و در مجموع كل زيربنای حرم و بيوتات آن به غير از صحن و غرفههای اطراف آن هزار و 200 متر مربع را شامل میشود.
ساختمان بقعه از آثار معماری سال 1399 هجری قمری است و احتمال میرود كه قبل از اين تاريخ ساختمان بقعه مربوط به دوران صفوی بوده باشد كه بر اثر حوادث ايام و دخالت عوامل طبيعی ويران شده است ولی ساختمان و صحن و غرفههای آن در فاصله بين سالهای 1354 تا 1356 با همت اداره اوقاف كاشمر و افراد خير بازسازی و احداث شده است.
درب اصلی حرم به صحن جنوبی باز میشود و ايوانی آينهكاری شده، اين درب را از دربهای كوچكتر جانبی كه اكنون عملاً ورودیهای اصلی شمرده میشوند، جدا میكند. از همين صحن جنوبی گنبد بزرگ مزار در وسط دو گلدسته رفيع با كاشیهايی به رنگ لاجوردی ديده میشود.
فضای تحت قبه از ازاره تا زير تاج گنبد، سراسر آينهكاری است و كف حرم تا ارتفاع شانه آدمی با سنگ مرمر ليمويی زينت يافتهاند. ديوارههای اين مجموعه نيز به گونهای زيبا با كاشیهای معرق، مزين به گل و بوته و آيات قرآنی و نيز اشعاری از حضرت امام خمينی(ره) آراسته شده است.
ضريح مطهر كاری است از هنرمندان اصفهانی كه با خط و با نور به زيبايی آراسته شده و كتيبه دور ضريح 10 بيت را با خط فضايلی نشان میدهد و اين گونه شروع میشود: «آستان سبط خيرالمرسلين/ برده گوی سبقت از عرش برين / حمزه بن موسی جعفر كه هست / بارگاهش بقعه اهل يقين».
باغمزار كاشمر، در كنار تمام زيبايیها و جذابيتهای خود، از زيبايی چشمگير سروهای باستانی نيز برخوردار است و گفته میشود كه اين سروها كمتر از 800 سال عمر ندارند كه اگر اين گونه باشد میتوان گفت كه ما هماكنون شاهدان عينی بسياری از وقايع تاريخی خراسان را در كنار خود داريم.
در محوطه وسيع باغمزار سروهای بسياری وجود دارد كه البته فقط چند مورد آن رنگ باستانی بر خود دارند.
باغمزار كاشمر، اولين مجموعه زيارتی بين امامزادگان استان از نظر ميزان موقوفات است، يكی از نكات قابل توجه در مورد باغمزار و امامزاده سيدحمزه(ع) اين است كه موقوفات معتبر و پردرآمد اين امامزاده باعث شده است كه چراغ امامزاده پيوسته روشن باشد و از صحن و بارگاه مزار در نهايت احترام، همواره مراقبت به عمل آيد و اسباب راحتی زوار مزار نيز آماده باشد كه اين خود يكی از جاذبههای زيارتی اين مزار شمرده میشود.
برای اطلاع بيشتر از ميزان و نوع موقوفات سيدحمزه(ع) با رئيس اداره اوقاف و امور خيريه شهرستان كاشمر به گفتوگو نشستيم.
حجتالاسلام تدينی، رئيس اداره اوقاف كاشمر با اشاره به موقوفات گسترده باغمزار، گفت: بقعه متبركه امامزاده سيدحمزه(ع)، دارای موقوفهای است با عنوان موقوفه ابن علی الكاسفی با حدوداً 9 هزار رقبه اعم از مسكونی، تجاری و زراعی.
وی افزود: اين بزرگترين موقوفه است كه واقف يعنی، سيفالدين مظفر سلطان پسر شمس الدين علی كاسفی، در حدود سال 990 هجری قمری اين املاك را وقف امامزاده سيدحمزه(ع) كرده است كه در حال حاضر تقريباً دو سوم از اراضی سطح شهر كاشمر در پلاك سسفد متعلق به اين موقوفه است.
حجتالاسلام تدينی با بيان اينكه درآمد موقوفات متغير است، تصريح كرد: موقوفه ابن علی كاسفی درآمد زيادی دارد و میتوان گفت به طور ميانگين سالانه 200 ميليون تومان درآمد آن است.
وی با اشاره به اينكه بقعه امامزاده سيدحمزه(ع) از بقاع شاخص در حوزه موقوفات است، بيان كرد: هزينههای نگهداری، تعميرات، حقوق خادم و ... هزينههای زيادی است كه تماماً از محل موقوفات خود امامزاده تأمين میشود و البته اخيراً دولت سالانه 10 تا 15 ميليون تومان كمك میكند كه در كارهای عمرانی مجموعه باغمزار هزينه میشود.
وی با تصريح بر اينكه اداره اوقاف هنوز آن طور كه بايد و شايد نتوانسته است حقوق موقوفه را از متصرفان بگيرد، اظهار كرد: با توجه به درآمد بالای موقوفات ابن كاسفی اقدام به مشاركت در طرحهای مختلف كردهايم كه به عنوان مثال مجتمع تجاری اوقاف با مشاركت موقوفه ابن كاسفی و موقوفه مصطفی قلی خان(مربوط به مسجد جامع كاشمر) اجرا شده و نيز تاكنون دو آپارتمان از مدرسه علميه امام جعفر صادق(ع)، مدرسه عتيق سابق خريداری كرده و همچنين سرمايهگذاریهای ديگری مثلاً در چاپ اسوه تهران و يا در سالن نور مشهد داشتهايم و به اين طريق تا جايی كه از دستمان برآمده است برای بقعه امامزاده سيدحمزه(ع) و مجموعه باغمزار درآمدزايی كردهايم.
تدينی ادامه داد: در سطح استان امامزاده ديگری نيست كه تا اين اندازه موقوفه داشته باشد، ضمن اينكه موقوفات ابن كاسفی با توجه به قرار گرفتن در داخل بافت شهری درآمدزا هم هستند.
رئيس اداره اوقاف كاشمر با بيان اينكه در موقوفه ابن كاسفی همه چيز لحاظ شده است، تصريح كرد: واقف تمام مخارج بقعه را مد نظر داشته و متولی را در تمام امور صاحب اختيار دانسته است و اولين وظيفهای كه برعهده متولی قرار دارد، تعمير و نگهداری مجموعه است.
وی با اشاره به حضور گسترده زائران در طول سال در اين مجموعه و نيز مجموعه زيارتی سيدمرتضی(ع)، خاطرنشان كرد: طبق برخی برآوردها ساليانه دو ميليون زائر به مجموعههای زيارتی كاشمر میآيند.
در مجموع بايد گفت موقوفات ارزشمندی كه در اوايل عهد صفويان بر امامزاده سيدحمزه(ع) وقف شده تا به امروز به رونق و آبادانی بقعه باغمزار كمك بسياری كرده است.
آنگونه كه در متن وقف نامه آمده است، چهار سهم از 17 سهم قنات و مزرعه سسفد و شش سهم از 17 سهم قنات و مزرعه عشقآباد و چهار سهم از 12 سهم قنات و مزرعه ممرآباد با جميع توابع و لواحق و ضمائم و ملحقات از باغات و محوطّات به اضافه باغی به وسعت سه جريب معروف به باغ كربلايی و چهار باغچه ديگر در سسفد و يك طاحونه در همين روستا، از جمله موقوفات امامزاده به شمار میروند.
واقف طاحونه، كمال الدين محمود پسر خواجه علاءالدين نصرالله، ذكر شده و بقيه رقبات موقوفه كلاً به وسيله سيفالدين مظفر سلطان پسر شمسالدين علی كاسفی وقف شده است.
رئيس اداره اوقاف كاشمر به تأثيرات فرهنگی مجموعه باغمزار ميان مردم كاشمر اشاره كرد و معتقد است، از آنجا كه تعدادی از شهدای دفاع مقدس و نيز تعداد زيادی از اموات در اين مجموعه به خاك سپرده شدهاند، مردم كاشمر از قديم الايام و به ويژه در شبهای جمعه هم برای زيارت امامزاده و هم برای زيارت اهل قبور به اين مجموعه مشرف میشوند و میتوان گفت با توجه به اين موارد و نيز با توجه به اينكه اين مجموعه در مركز شهر كاشمر قرار گرفته است، مردم اين شهر همواره با اين مجموعه زيارتی در ارتباط هستند كه اين خود تأثيرات عميق فرهنگی و مذهبی را درسطح شهر به دنبال دارد.
تدينی به فعاليتهای فرهنگی باغمزار اشاره كرد و گفت: در جوار امامزاده سيدحمزه(ع) نماز جماعت هر سه نوبت با حضور گسترده مردم برگزار میشود و همچنين هر هفته دعای كميل و ندبه برگزار میشود.
وی تصريح كرد: در مناسبتهای مختلف مذهبی اعم از اعياد و رحلتها، مراسم ويژهای در اين مجموعه برگزار میشود از جمله اينكه در ايام محرم علاوه بر خطبهخوانی شب عاشورا، روز عاشورا نيز تمام هيئات عزاداری سطح شهر كاشمر به عنوان عرض ادب و احترام و تسليت به اين مجموعه مشرف میشوند.
خود مردم كاشمر و شهرهای اطراف نيز به اين امامزادگان اعتقادی تام و تمام دارند به گونهای كه نذورات فراوان نثار اين مجموعههای زيارتی كرده و بارها و بارها برای حل مشكلات و گرفتن حوائج خويش دست به دامان اين وابستگان به خاندان عصمت و طهارت(ع) شدهاند.
و اما در اين بين، امامزاده سيدحمزه(ع) با توجه به قرار گرفتن در مجموعه زيارتی، سياحتی باغمزار و نيز جای داشتن در قلب شهر كاشمر، همچون نگينی درخشان بر تارك اين ديار خودنمايی میكند و مورد توجه ويژه عام و خاص است.
در اينكه امامزاده مدفون در باغمزار كاشمر كيست و آيا فرزند امام موسی كاظم(ع) و يا نواده ايشان است، اقوال مختلفی وجود دارد.
در ارتباط با محل دفن حمزه فرزند امام كاظم(ع) اقوال مختلفی وجود دارد و حتی مقابر و آرامگاههايی هم با همين نام در سيرجان، قم، شيراز، مدينه منوره و چهار فرسنگی كربلا وجود دارد. ولی برخی مورخان، مقبره منسوب به ايشان در كاشمر(ترشيز) را واقعیتر میدانند، چنان كه اسكندربيك تركمان در كتاب عالم آرای عباسی آنجا كه به اصل و نسب شاه عباس صفوی میپردازد، میگويد: «به اتفاق جمهور علمای انساب، از اولاد نامدار حضرت كاظم(ع)، نسب همايون به امامزاده عالی مقام، ابوالقاسم حمزه كه به قول اصح در سوسفيد ترشيز(كاشمر) مدفون و مرقد شريفش مطاف مردم آن ولايت است، منتهی میشود».
حاج ملاهاشم خراسانی، صاحب منتخبالتواريخ نيز ضمن نقل همين قسمت از عالم آرای عباسی اضافه میكند كه: «احتمال میرود اين قبری كه در سوسفيد ترشيز (كاشمر) وجود دارد، قبر حمزه بن حمزه بن موسی باشد چون در عمدةالطالب فرموده كه حمزه بن حمزه بن موسی رفت به خراسان و در بدايعالأنوار از كتاب لبّالأنساب نقل كرده كه حمزه بن موسی در سيرجان كرمانست».
همين مؤلف يادآوری میكند كه: «جناب حمزه بن موسیالكاظم برادر ابوينی جناب احمد و محمد است كه قبر آنها در نزديك قبر حضرت عبدالعظيم(ع) قرار دارد با بقعه و ضريح نقره و صحن و بارگاه مفصل و در ترشيز(كاشمر) كه شش منزلی مشهد مقدس است قبری وجود دارد كه منسوب به جناب حمزه بن موسی الكاظم، جد سلاطين صفويه است، مقبره و صحن بسيار عالی دارد و در اوايل كتاب عالم آراست كه قبرجناب حمزه در آن محل است و موقوفات زياد هم دارد».
همانطور كه از كتب تاريخی بر میآيد بقعه و بارگاهی كه در باغمزار كاشمر بنا شده است به حضرت حمزه فرزند موسی بن جعفر(ع) منسوب است و سلاطين صفويه كه خود را از اعقاب حمزه بن موسی(ع) میدانستهاند در آبادانی مجموعه مزار اهتمام خاصی داشتهاند و درختان سرو چند صد ساله باغمزار نيز حكايت از عنايت خاص مردم در سدههای گذشته بدين مكان مقدس دارد.
در مجموع آنچه مشخص است اينكه حضرت سيدحمزه(ع) مدفون در باغمزار كاشمر از فرزندان و يا نوادگان امام هفتم(ع) است كه بر طبق برخی اقوال تاريخی و بنا به باورهای مردمی، ايشان به ايران آمده و پس از شهادت حضرت امام رضا(ع) كه خلافت عباسی به دنبال وابستگان امام هشتم(ع) بوده و برای سر آنان جايزه گذاشته بودند، به كاشمر پناه آورده و در منزل يكی از ارادتمندان اهل بيت(ع) مشهور به سالار صحرا پنهان میشود تا اينكه نهايتاً روغن فروشی ازبك به نام خنجر، ايشان را به شهادت رسانده و سر مبارك ايشان را از تن جدا میكند كه البته وی موفق نمیشود سر ايشان را به حكومت وقت داده و جايزهای بگيرد چرا كه بين راه در دشت نای، سالار صحرا و فرزندانش او را گرفته و انتقام امامزاده را از وی میستانند كه محل كشته شدن خنجر هم اينك به نام «بيجه خنجر» معروف است.
سالار صحرا سر امامزاده را به همراه پيكر بی سر ايشان در باغ خود دفن كرده و چون میترسيدند كه به پيكر ايشان جسارت شود تا مدتها قبر امامزاده را مخفی داشته بودند تا اينكه در گذر زمان به وسيله نوادگان سالار قبر امامزاده به مردم معرفی میشود.
در يكی از خيابانهای شمال شهر كاشمر باغی با درختان انبوه و فضای آكنده از معنويت آرميده است كه از قديمالايام به باغ مزار معروف بوده و مورد توجه ويژه مردم قرار داشته است.
اين مجموعه در قديم متشكل از چند قطعه باغ بوده كه به تدريج به هم پيوسته و باغ واحدی را به وجود آورده است. تا همين چند سال پيش باغمزار آكنده از تاكهای انگور و درختان انار و ساير ميوهها بود كه با توجه به اجرای طرح جامع، اينك به صورت باغ ايرانی جلوه و جلايی ويژه يافته و در طول سال و به ويژه ايام نوروز و تابستان، پذيرای خيل عظيم زوار از نقاط مختلف كشور است.
وسعت عرصه اين باغ حدود پنجاه هزار متر مربع بوده و بارگاه حضرت سيدحمزه(ع) در وسط اين مجموعه سرسبز قرار دارد كه مجموعه بيوتات، مربعی را تشكيل میدهد كه از هر طرف 35 متر طول داشته و در مجموع كل زيربنای حرم و بيوتات آن به غير از صحن و غرفههای اطراف آن هزار و 200 متر مربع را شامل میشود.
ساختمان بقعه از آثار معماری سال 1399 هجری قمری است و احتمال میرود كه قبل از اين تاريخ ساختمان بقعه مربوط به دوران صفوی بوده باشد كه بر اثر حوادث ايام و دخالت عوامل طبيعی ويران شده است ولی ساختمان و صحن و غرفههای آن در فاصله بين سالهای 1354 تا 1356 با همت اداره اوقاف كاشمر و افراد خير بازسازی و احداث شده است.
درب اصلی حرم به صحن جنوبی باز میشود و ايوانی آينهكاری شده، اين درب را از دربهای كوچكتر جانبی كه اكنون عملاً ورودیهای اصلی شمرده میشوند، جدا میكند. از همين صحن جنوبی گنبد بزرگ مزار در وسط دو گلدسته رفيع با كاشیهايی به رنگ لاجوردی ديده میشود.
فضای تحت قبه از ازاره تا زير تاج گنبد، سراسر آينهكاری است و كف حرم تا ارتفاع شانه آدمی با سنگ مرمر ليمويی زينت يافتهاند. ديوارههای اين مجموعه نيز به گونهای زيبا با كاشیهای معرق، مزين به گل و بوته و آيات قرآنی و نيز اشعاری از حضرت امام خمينی(ره) آراسته شده است.
ضريح مطهر كاری است از هنرمندان اصفهانی كه با خط و با نور به زيبايی آراسته شده و كتيبه دور ضريح 10 بيت را با خط فضايلی نشان میدهد و اين گونه شروع میشود: «آستان سبط خيرالمرسلين/ برده گوی سبقت از عرش برين / حمزه بن موسی جعفر كه هست / بارگاهش بقعه اهل يقين».
باغمزار كاشمر، در كنار تمام زيبايیها و جذابيتهای خود، از زيبايی چشمگير سروهای باستانی نيز برخوردار است و گفته میشود كه اين سروها كمتر از 800 سال عمر ندارند كه اگر اين گونه باشد میتوان گفت كه ما هماكنون شاهدان عينی بسياری از وقايع تاريخی خراسان را در كنار خود داريم.
در محوطه وسيع باغمزار سروهای بسياری وجود دارد كه البته فقط چند مورد آن رنگ باستانی بر خود دارند.
باغمزار كاشمر، اولين مجموعه زيارتی بين امامزادگان استان از نظر ميزان موقوفات است، يكی از نكات قابل توجه در مورد باغمزار و امامزاده سيدحمزه(ع) اين است كه موقوفات معتبر و پردرآمد اين امامزاده باعث شده است كه چراغ امامزاده پيوسته روشن باشد و از صحن و بارگاه مزار در نهايت احترام، همواره مراقبت به عمل آيد و اسباب راحتی زوار مزار نيز آماده باشد كه اين خود يكی از جاذبههای زيارتی اين مزار شمرده میشود.
برای اطلاع بيشتر از ميزان و نوع موقوفات سيدحمزه(ع) با رئيس اداره اوقاف و امور خيريه شهرستان كاشمر به گفتوگو نشستيم.
حجتالاسلام تدينی، رئيس اداره اوقاف كاشمر با اشاره به موقوفات گسترده باغمزار، گفت: بقعه متبركه امامزاده سيدحمزه(ع)، دارای موقوفهای است با عنوان موقوفه ابن علی الكاسفی با حدوداً 9 هزار رقبه اعم از مسكونی، تجاری و زراعی.
وی افزود: اين بزرگترين موقوفه است كه واقف يعنی، سيفالدين مظفر سلطان پسر شمس الدين علی كاسفی، در حدود سال 990 هجری قمری اين املاك را وقف امامزاده سيدحمزه(ع) كرده است كه در حال حاضر تقريباً دو سوم از اراضی سطح شهر كاشمر در پلاك سسفد متعلق به اين موقوفه است.
حجتالاسلام تدينی با بيان اينكه درآمد موقوفات متغير است، تصريح كرد: موقوفه ابن علی كاسفی درآمد زيادی دارد و میتوان گفت به طور ميانگين سالانه 200 ميليون تومان درآمد آن است.
وی با اشاره به اينكه بقعه امامزاده سيدحمزه(ع) از بقاع شاخص در حوزه موقوفات است، بيان كرد: هزينههای نگهداری، تعميرات، حقوق خادم و ... هزينههای زيادی است كه تماماً از محل موقوفات خود امامزاده تأمين میشود و البته اخيراً دولت سالانه 10 تا 15 ميليون تومان كمك میكند كه در كارهای عمرانی مجموعه باغمزار هزينه میشود.
وی با تصريح بر اينكه اداره اوقاف هنوز آن طور كه بايد و شايد نتوانسته است حقوق موقوفه را از متصرفان بگيرد، اظهار كرد: با توجه به درآمد بالای موقوفات ابن كاسفی اقدام به مشاركت در طرحهای مختلف كردهايم كه به عنوان مثال مجتمع تجاری اوقاف با مشاركت موقوفه ابن كاسفی و موقوفه مصطفی قلی خان(مربوط به مسجد جامع كاشمر) اجرا شده و نيز تاكنون دو آپارتمان از مدرسه علميه امام جعفر صادق(ع)، مدرسه عتيق سابق خريداری كرده و همچنين سرمايهگذاریهای ديگری مثلاً در چاپ اسوه تهران و يا در سالن نور مشهد داشتهايم و به اين طريق تا جايی كه از دستمان برآمده است برای بقعه امامزاده سيدحمزه(ع) و مجموعه باغمزار درآمدزايی كردهايم.
تدينی ادامه داد: در سطح استان امامزاده ديگری نيست كه تا اين اندازه موقوفه داشته باشد، ضمن اينكه موقوفات ابن كاسفی با توجه به قرار گرفتن در داخل بافت شهری درآمدزا هم هستند.
رئيس اداره اوقاف كاشمر با بيان اينكه در موقوفه ابن كاسفی همه چيز لحاظ شده است، تصريح كرد: واقف تمام مخارج بقعه را مد نظر داشته و متولی را در تمام امور صاحب اختيار دانسته است و اولين وظيفهای كه برعهده متولی قرار دارد، تعمير و نگهداری مجموعه است.
وی با اشاره به حضور گسترده زائران در طول سال در اين مجموعه و نيز مجموعه زيارتی سيدمرتضی(ع)، خاطرنشان كرد: طبق برخی برآوردها ساليانه دو ميليون زائر به مجموعههای زيارتی كاشمر میآيند.
در مجموع بايد گفت موقوفات ارزشمندی كه در اوايل عهد صفويان بر امامزاده سيدحمزه(ع) وقف شده تا به امروز به رونق و آبادانی بقعه باغمزار كمك بسياری كرده است.
آنگونه كه در متن وقف نامه آمده است، چهار سهم از 17 سهم قنات و مزرعه سسفد و شش سهم از 17 سهم قنات و مزرعه عشقآباد و چهار سهم از 12 سهم قنات و مزرعه ممرآباد با جميع توابع و لواحق و ضمائم و ملحقات از باغات و محوطّات به اضافه باغی به وسعت سه جريب معروف به باغ كربلايی و چهار باغچه ديگر در سسفد و يك طاحونه در همين روستا، از جمله موقوفات امامزاده به شمار میروند.
واقف طاحونه، كمال الدين محمود پسر خواجه علاءالدين نصرالله، ذكر شده و بقيه رقبات موقوفه كلاً به وسيله سيفالدين مظفر سلطان پسر شمسالدين علی كاسفی وقف شده است.
رئيس اداره اوقاف كاشمر به تأثيرات فرهنگی مجموعه باغمزار ميان مردم كاشمر اشاره كرد و معتقد است، از آنجا كه تعدادی از شهدای دفاع مقدس و نيز تعداد زيادی از اموات در اين مجموعه به خاك سپرده شدهاند، مردم كاشمر از قديم الايام و به ويژه در شبهای جمعه هم برای زيارت امامزاده و هم برای زيارت اهل قبور به اين مجموعه مشرف میشوند و میتوان گفت با توجه به اين موارد و نيز با توجه به اينكه اين مجموعه در مركز شهر كاشمر قرار گرفته است، مردم اين شهر همواره با اين مجموعه زيارتی در ارتباط هستند كه اين خود تأثيرات عميق فرهنگی و مذهبی را درسطح شهر به دنبال دارد.
تدينی به فعاليتهای فرهنگی باغمزار اشاره كرد و گفت: در جوار امامزاده سيدحمزه(ع) نماز جماعت هر سه نوبت با حضور گسترده مردم برگزار میشود و همچنين هر هفته دعای كميل و ندبه برگزار میشود.
وی تصريح كرد: در مناسبتهای مختلف مذهبی اعم از اعياد و رحلتها، مراسم ويژهای در اين مجموعه برگزار میشود از جمله اينكه در ايام محرم علاوه بر خطبهخوانی شب عاشورا، روز عاشورا نيز تمام هيئات عزاداری سطح شهر كاشمر به عنوان عرض ادب و احترام و تسليت به اين مجموعه مشرف میشوند.
