وحدت اسلامی باید بر مدار حق، عدالت و مسئولیت متقابل باشد

پزشکیان در ادامه با اشاره به ظرفیت اقتصادی کشورهای اسلامی اظهار کرد: صادرات این کشورها به یکدیگر نیز در همان سال فقط ۱۹ درصد بوده است که نشان می‌دهد بیش از چهارپنجم صادرات کشورهای اسلامی همچنان به بیرون از مجموعه خودشان انجام می‌شود.

وی افزود: این اعداد باید ما را به فکر بیندازد؛ بیش از دو میلیارد انسان مسلمان، ۵۷ کشور، منابع عظیم انرژی، راه‌های حیاتی تجارت جهانی، سرمایه، بازار و جمعیت جوان، اما وزن مشترک ما در بسیاری از تصمیم‌های بزرگ جهان متناسب با این ظرفیت نیست.

رئیس‌جمهور ادامه داد: چرا کشورهای اسلامی به اقتصادهای دوردست متصل‌ترند تا به برخی از همسایگان مسلمان خود؟ چرا دانشگاه‌های ما هنوز شبکه‌های بزرگ مشترک علمی ندارند؟ چرا سرمایه جهان اسلام به اندازه کافی در توسعه جهان اسلام به کار گرفته نمی‌شود؟ چرا هر بار که میان دو کشور مسلمان بحرانی شکل می‌گیرد، اغلب باید قدرتی خارج از جهان اسلام میانجی صلح باشد؟

وی تصریح کرد: و از همه مهم‌تر، چرا سرزمین‌های اسلامی هنوز از مهم‌ترین کانون‌های جنگ، اشغال، آوارگی و ناامنی در جهان هستند؟ از فلسطین و غزه گرفته تا سودان، لبنان، یمن و نقاط دیگری که مردم مسلمان سال‌هاست هزینه منازعه، اشغال، افراط‌گری و رقابت قدرت را می‌پردازند.

ظرفیت‌های جهان اسلام باید به قدرت مشترک تبدیل شود

پزشکیان با بیان اینکه مشکل جهان اسلام کمبود ظرفیت نیست، گفت: مشکل، تبدیل نشدن ظرفیت‌های پراکنده به اراده و قدرت مشترک است. قرآن این مسئله را با صراحت بیان کرده است: «وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ۖ»؛ نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت شما از بین می‌رود.

وی افزود: این آیه فقط یک سفارش اخلاقی نیست، بلکه یک قانون قدرت است. جمعیت بدون اتصال، قدرت نیست؛ ثروت بدون همکاری، قدرت مشترک ایجاد نمی‌کند؛ منابع طبیعی بدون علم و فناوری، استقلال نمی‌آورد و ۵۷ دولت اگر نتوانند درباره چند منفعت حیاتی مشترک به تصمیم برسند، لزوماً یک امت قدرتمند نمی‌سازند.

رئیس‌جمهور گفت: راهی که پیامبر(ص) آغاز کرد، همین گذار بود؛ از میثاق به امت و از امت به قدرتی در خدمت عدالت.

ایران در برابر تجاوز ایستاد، اما خواهان دشمنی با همسایگان نیست

پزشکیان در ادامه اظهار کرد: خواهران و برادران عزیز، امسال من از ایرانی با شما سخن می‌گویم که خود در میان یک جنگ قرار گرفته است. باید صریح سخن بگوییم. در حالی که مسیر گفت‌وگو میان ایران و آمریکا برای حل اختلافات هنوز جریان داشت، حملات نظامی گسترده آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد. این حملات در شرایطی صورت گرفت که مذاکرات ایران و آمریکا در همان ماه برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک از سر گرفته شده بود.

وی ادامه داد: رهبر کشور ما، فرماندهان ما، مسئولان ما، دانشمندان ما، دانشجویان و دانش‌آموزان ما و مردم عادی ما شهید شدند. شهرها و زیرساخت‌های ما هدف قرار گرفتند. ما آغازگر جنگ نبودیم، اما با قدرت در مقابل این تجاوز ایستادیم.

رئیس‌جمهور با استناد به آیه «الَّذِینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیَارِهِمْ بِغَیْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ یَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ» و «وَلَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ» گفت: به ما ظلم شد و دفاع از کشور حق هر ملت است. ایران از این حق استفاده کرد.

وی افزود: اما همین قرآن به ما می‌گوید: «وَلَا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا»؛ دفاع از ایران به معنای دشمنی با ملت‌های همسایه و ملت‌های مسلمان نیست. هیچ سرزمین اسلامی نباید سکوی تجاوز به سرزمین اسلامی دیگری شود و هیچ کشور اسلامی نباید امنیت خود را در ناامنی همسایه جست‌وجو کند.

پزشکیان تصریح کرد: ایران دست خود را برای ساختن چنین ترتیباتی به سوی همسایگان دراز می‌کند؛ نه از موضع ضعف. از تجربه جنگ، ما می‌دانیم جنگ چیست. می‌دانیم موشک و بمب وقتی فرود می‌آید، میان آرزوهای یک مادر ایرانی و یک مادر عرب تفاوتی قائل نمی‌شود.

حمایت از فلسطین، تکلیف اسلامی است

رئیس‌جمهور با اشاره به حمایت جمهوری اسلامی ایران از فلسطین گفت: رسول خدا(ص) مؤمنان را به یک پیکر تشبیه کرده است. جمهوری اسلامی ایران بیش از چهار دهه است که از فلسطین حمایت کرده است؛ نه به دلیل اینکه فلسطینیان شیعه‌اند، که نیستند، بلکه به دلیل اینکه مظلوم‌اند.

وی افزود: این، معنای پرچمداری اسلامی است. حضرت علی(ع) در وصیت خود کلماتی بسیار تکان‌دهنده دارند: «کُونَا لِلظَّالِمِ خَصْمًا وَلِلْمَظْلُومِ عَوْنًا»؛ با ظالم دشمن باشید و یار و یاور مظلوم باشید. همچنین در ادامه می‌فرمایند: «وَنَظْمِ أَمْرِکُمْ وَصَلَاحِ ذَاتِ بَیْنِکُمْ».

پزشکیان ادامه داد: رسول خدا(ص) می‌فرماید «صلاح ذات‌البین»؛ اصلاح روابط میان مردم و ایجاد وحدت، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. اگر ایران از فلسطین دفاع کرده، هزینه داده و در برابر اشغال ایستاده است، این را نه امتیازی برای برتری بر دیگران، بلکه تکلیف اسلامی می‌داند.

وی تصریح کرد: اسلامی که ما می‌شناسیم اجازه نمی‌دهد وقتی مظلوم کمک می‌خواهد، ابتدا مذهب او را بپرسیم، دینش را بپرسیم و باورش را بررسی کنیم.

جاهلیت مدرن با ابزار فناوری بازتولید می‌شود

رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به دیدگاه‌های رهبر شهید انقلاب درباره جاهلیت گفت: برادران و خواهران عزیز، امام شهید، آیت‌الله خامنه‌ای، سال‌ها هشدار می‌داد که جاهلیت فقط متعلق به دوران پیش از پیامبر نیست. ممکن است علم پیشرفت کند، فناوری پیچیده شود و ابزارهای قدرت عظیم‌تر شوند، اما اگر حرمت انسان از میان برود، صورت تازه‌ای از جاهلیت پدید آمده است. در بیانات مربوط به بعثت و مقابله پیامبر با جاهلیت و امکان بازتولید آن در جهان مدرن، یکی از محورهای مکرر سخنان رهبر شهیدمان همین مسئله بود.

پزشکیان اظهار کرد: امروز ما این صورت جاهلیت را می‌بینیم. فناوری که می‌تواند انسان‌ها را زنده کند و درمان کند، برای کشتن به کار گرفته می‌شود. اطلاعاتی که می‌تواند ملت‌ها را به هم نزدیک کند، می‌تواند با دروغ و تحقیر، آنان را مقابل یکدیگر قرار دهد و اختلاف مذهبی می‌تواند در چند دقیقه از یک تلفن همراه به میلیون‌ها انسان منتقل شود.

وی با بیان اینکه در این شرایط مسئولیت علمای جهان اسلام، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها سنگین‌تر شده است، گفت: تکفیر را باید از حوزه اختلاف مذهبی بیرون کنیم. اهانت به مقدسات مذاهب باید خط قرمز ما باشد و تحریک مسلمان علیه مسلمان، از سوی هر کس و با هر انگیزه‌ای که انجام شود، خدمت به دشمنان امت اسلام است.

جهان اسلام به تعهدات روشن و قابل اجرا نیاز دارد

رئیس‌جمهور با طرح این پرسش که «چه باید کرد؟» گفت: سؤال مهم این کنفرانس نباید فقط این باشد که چه چیزهایی غلط است؛ بلکه باید بگوییم چه باید کرد. به گمان من، جهان اسلام امروز بیش از قطعنامه جدید، به چند تعهد روشن و قابل اجرا نیاز دارد.

وی افزود: سه پیشنهاد دارم؛ نخست، ایجاد میثاق امنیت متقابل و عدم تعرض میان کشورهای اسلامی.

پزشکیان توضیح داد: کشورهای اسلامی متعهد شوند به تمامیت سرزمینی یکدیگر احترام بگذارند، از خاک، آسمان و امکانات خود برای تجاوز به کشور اسلامی دیگر استفاده نکنند، از تجزیه و بی‌ثبات‌سازی یکدیگر حمایت نکنند و امنیت خود را علیه یکدیگر تعریف نکنند، بلکه با هم امنیت منطقه را مدیریت کنند.

وی تصریح کرد: این به معنای اتحاد نظامی یا یکسان شدن سیاست خارجی کشورها نیست؛ بلکه حداقل عقل جمعی است. اگر نتوانیم میان خودمان چنین قاعده‌ای ایجاد کنیم، چگونه از نظم عادلانه در جهان صحبت می‌کنیم؟

سازمان همکاری اسلامی باید پیش از وقوع جنگ وارد عمل شود

رئیس‌جمهور دومین پیشنهاد خود را ایجاد سازمان دائمی میانجیگری و پیشگیری از درگیری در جهان اسلام عنوان کرد و گفت: خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا، فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّى تَفِیءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ، فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ».

وی ادامه داد: ما اگر دعوا کنیم، خدا به ما رحم نمی‌کند؛ باید با هم اصلاح و برادر شویم. سازمان همکاری اسلامی باید بتواند پیش از تبدیل اختلاف به جنگ وارد عمل شود، نه اینکه فقط پس از کشته شدن هزاران انسان، بیانیه صادر کند.

پزشکیان گفت: کشورهای مورد اعتماد، علما، دیپلمات‌ها و حقوقدانان برجسته جهان اسلام می‌توانند یک ظرفیت دائمی برای هشدار زودهنگام، میانجیگری و حل اختلاف میان کشورهای اسلامی ایجاد کنند.

تبدیل جهان اسلام به شبکه‌ای از همکاری‌های واقعی

وی سومین پیشنهاد خود را تبدیل جهان اسلام از مجموعه‌ای از بازارهای جداگانه به شبکه‌ای از همکاری‌های واقعی عنوان کرد و گفت: وحدت فقط مسئله امنیت نیست. جوان مسلمان باید بتواند آسان‌تر در دانشگاه‌های کشور مسلمان دیگر تحصیل کند. دانشمندان ما باید در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، پزشکی، آب، انرژی، کشاورزی و فناوری‌های نو، پروژه‌های مشترک داشته باشند.

رئیس‌جمهور افزود: سرمایه کشورهای اسلامی باید بیشتر به سمت توسعه و فناوری در خود جهان اسلام حرکت کند. تجارت درون جهان اسلام که امروز کمتر از یک‌پنجم صادرات اعضای سازمان همکاری اسلامی است، باید به‌طور جدی افزایش پیدا کند.

وی ادامه داد: ما یک خدا داریم؛ «إِلَهُنَا وَاحِدٌ»، یک پیامبر داریم و کتابمان یکی است. خدا گفته است اختلاف نکنیم. ما منابع مشترک را می‌توانیم در کارگروه‌های مشترک، زیرساخت‌ها، حمل‌ونقل و لجستیک، تجارت و سرمایه‌گذاری، کشاورزی، اقتصاد دیجیتال، توسعه دریامحور، توسعه مهارت‌ها و تولید و انرژی پاک، به کار بگیریم و همکاری مشترک داشته باشیم.

پزشکیان تصریح کرد: سال‌ها درباره دشمنان مشترک سخن گفته‌ایم؛ وقت آن رسیده است که به همان اندازه درباره آینده مشترک سخن بگوییم.

وحدت باید از داخل ایران آغاز شود

رئیس‌جمهور در ادامه گفت: خواهران و برادران، این همان جایی است که اندیشه وحدت به حکمرانی می‌رسد. اگر ما در ایران دیگر مسلمانان را به عدالت دعوت می‌کنیم، خودمان نیز باید بیش از دیگران ملتزم به آن باشیم. آیات قرآن ما را دعوت می‌کنند که بر اساس عدالت عمل کنیم.

وی با اشاره به وحدت ملی در جریان جنگ اخیر اظهار کرد: وحدت ملی ایرانیان در ماه‌های سخت جنگ، سرمایه بزرگی برای کشور ما بود. ایرانیان با همه اختلاف‌هایی که داشتند؛ سیاسی، قومی، مذهبی و اجتماعی، وقتی موجودیت و تمامیت سرزمینی کشور را در خطر دیدند، از ایران دفاع کردند.

پزشکیان افزود: این سرمایه را باید حفظ کرد و حفظ آن فقط وظیفه مردم نیست؛ حکومت نیز باید سهم خود را ادا کند؛ با عدالت، شنیدن صدای مردم، مبارزه با فساد و تبعیض و احترام به کرامت همه ایرانیان.

وی تصریح کرد: شیعه و سنی، فارس و کرد و عرب و بلوچ، زن و مرد، همه باید احساس کنند که ایران خانه آنهاست و قانون از کرامت آنان به یک اندازه حمایت می‌کند. اگر می‌خواهیم از وحدت جهان اسلام سخن بگوییم، باید وحدت را در خانه خود نیز هر روز بازسازی کنیم.

وحدت؛ راهبرد امت اسلامی است

رئیس‌جمهور در بخش پایانی سخنان خود گفت: برادران و خواهران، امروز پرسش اصلی ما این نیست که آیا مسلمانان قدرت دارند یا ندارند؛ پرسش این است که آیا می‌توانیم اختلافات را مدیریت کنیم؟ آیا می‌توانیم از خون یکدیگر حفاظت کنیم؟ آیا می‌توانیم سرمایه، دانش و بازار خود را به هم متصل کنیم؟ آیا می‌توانیم پیش از آنکه دیگران برای ما تصمیم بگیرند، خودمان درباره منافع مشترکمان تصمیم بگیریم؟

وی ادامه داد: این همان مسئله‌ای است که پیامبر(ص) در مدینه با آن مواجه بود و این همان چیزی است که امام شهید، آیت‌الله خامنه‌ای بزرگ و عزیز، در تمام سال‌های مسئولیت خود بر آن اصرار داشت.

پزشکیان تأکید کرد: وحدت، نه تاکتیک، بلکه راهبرد امت اسلامی است. این پیام رهبر شهیدمان است. وفاداری به پیامبر(ص) در توان ما برای دوباره امت شدن است و وفاداری به رهبری که عمر خود را بر وحدت، استقلال، مقاومت و عزت جهان اسلام گذاشت، فقط در تکرار سخنان او نیست؛ بلکه در تبدیل آن اندیشه به اراده و عمل مشترک است.