غرق شدن در هزینه‌های جنگ؛ تاوان جنگ‌طلبی صهیونیست‌ها

به قلم علی معروفی آرانی، پژوهشگر حوزه صهیونیست و یهودیت

«اسرائیل در سال ۲۰۲۷ با یکی از سخت‌ترین و پیچیده‌ترین دوران اقتصادی خود روبه‌رو خواهد شد»؛ این را شای آهارونوویچ، رئیس سازمان مالیات رژیم صهیونیستی،  در گفت‌وگویی با روزنامه یدیعوت آحارونوت هشدار داد. او تأکید کرده که برای عبور از این بحران، اتخاذ اقدامات فوری و فوق‌العاده اجتناب‌ناپذیر است؛ اقداماتی که به گفته منابع آگاه، افزایش مالیات‌ها، لغو معافیت‌های مالیاتی و کاهش شدید هزینه‌های عمومی را در بر خواهد گرفت. 

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که به اذعان رسانه‌های عبری،‌ دولت تل‌آویو بعد از انتخابات پیش‌ رو در پایان ماه اکتبر، عملاً با کسری بودجه‌ای عظیم و انباشتی از تعهدات مالی غیرقابل کنترل دست‌وپنجه نرم خواهد کرد.

بیشتر بخوانید

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، دولت آینده با شکاف مالی عمیقی مواجه است که ریشه در سال‌ها تخطی از سقف بودجه، افزایش بی‌رویه هزینه‌های نظامی و تخصیص میلیاردها شکل به تعهدات ائتلافی دارد.

بحران کسری بودجه در رژیم صهیونیستی

پیچیدگی ماجرا وقتی بیشتر می‌شود که بدانیم بودجه ارتش این رژیم به میزان ده‌ها میلیارد شکل(واحد پول رژیم صهیونیستی) افزایش یافته و همچنین تعهدات جدیدی به ارزش ۴۰۰ میلیارد شکل (معادل ۱۳۴ میلیارد دلار) برای دهه آینده تصویب شده است؛ بدون آنکه منبع درآمد پایداری برای تأمین این هزینه‌ها پیش‌بینی شده باشد.(1)

به اذعان رسانه‌های عبری این روند، کسری فعلی را به یک کسری ساختاری و مزمن تبدیل خواهد کرد که در سال‌های آتی مهار آن تقریباً غیرممکن خواهد بود.

شای آهارونوویچ، مدیر سازمان مالیات رژیم صهیونیستی مجدداً در گزارشی به رسانه‌های رژیم صهیونیستی هشدار داد از نظر اقتصادی برای اسرائیل سالی بسیار دشوار خواهد بود و افزایش شکاف بودجه و تعهدات مالی، دولت آینده را ناچار به اتخاذ اقدامات فوری و استثنایی خواهد کرد.

به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی فلسطین، آهارونوویچ در گفت‌وگو با روزنامه عبری «یدیعوت آحارونوت» تأکید کرد دولت بعدی که پس از انتخابات اواخر اکتبر تشکیل خواهد شد، با فشارهای مالی سنگینی مواجه می‌شود.

بودجه نظامی علیه رفاه عمومی

هرچند وی جزئیات اقدامات مورد نیاز را اعلام نکرد، یدیعوت این هشدار را با طرح‌های وزارت دارایی برای افزایش مالیات‌ها، لغو برخی معافیت‌های مالیاتی و کاهش هزینه‌های دولتی مرتبط دانست؛ آن هم در شرایطی که بخش‌های بهداشت، آموزش، خدمات اجتماعی و زیرساخت‌ها به بودجه بیشتری نیاز دارند.

دولت آینده با شکاف مالی بزرگی روبه‌رو خواهد بود که نتیجه سال‌ها عبور از سقف بودجه، افزایش شدید هزینه‌های نظامی و اختصاص میلیاردها شکل به بودجه‌های ناشی از توافق‌های ائتلافی است.

جنگ‌های پی‌درپی رژیم صهیونیستی با جمهوری اسلامی ایران، حزب الله و حماس سبب ایجاد شکاف اقتصادی و مالی بسیار زیادی در درون این رژیم شده است. مؤسسه بیمه رژیم صهیونیستی نیز هشدار داده است ذخایر مالی این نهاد ممکن است تا سال ۲۰۳۶ به پایان برسد و بدون دریافت بودجه بیشتر از دولت یا افزایش حق بیمه‌ها، قادر به پرداخت کامل تعهدات قانونی خود نباشد. از سال ۲۰۲۳ تاکنون، میزان پرداختی‌های این مؤسسه از درآمدهای آن بیشتر شده است.

همزمان، نظام آموزشی با کاهش سطح تحصیلی و کیفیت آموزش و افزایش تعداد دانش‌آموزانی که دروس پایه را فرا نمی‌گیرند، مواجه است و نیاز به اصلاحات ساختاری و تأمین مالی گسترده دارد.

در بخش بهداشت نیز داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نشان می‌دهد فلسطین اشغالی به ازای هر هزار نفر تنها ۳ تخت بیمارستانی دارد، در حالی که میانگین کشورهای عضو این سازمان ۴.۲ تخت است. تعداد پزشکان نیز ۳.۵ نفر و پرستاران ۵.۶ نفر به ازای هر هزار نفر است، در حالی که میانگین این ارقام در کشورهای عضو به ترتیب ۳.۹ و ۹.۲ نفر است.(2)

جنگ با ایران و بحران هزینه‌های نظامی و تورم

جنگ‌های رژیم صهیونیستی با ایران پیش از آنکه ضربه اقتصادی به ایران وارد کند، این ضربه، دامن این رژیم را گفت. هزینه‌های بهداشتی رژیم صهیونیستی معادل ۷.۶ درصد تولید ناخالص داخلی است، در حالی که میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ۹.۳ درصد اعلام شده است. هزینه‌های عمومی اجتماعی نیز پایین‌تر از میانگین کشورهای عضو این سازمان قرار دارد.

همچنین اداره آمار رژیم صهیونیستی اعلام کرده است که مخارج مصرفی خصوصی در این دوره ۴.۷ درصد کاهش یافته؛ رقمی که پس از افت ۴.۶ درصدی در سه‌ ماهه قبل، نشان‌دهنده ادامه روند نزولی در تقاضای داخلی است.

در مقابل، هزینه‌های نظامی رژیم صهیونیستی در همین دوره ۹ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که در سایه ادامه عملیات نظامی و وضعیت جنگی ثبت شده است. در این گزارش همچنین اشاره شده که تل‌آویو همواره سانسور و پوشش سخت‌گیرانه‌ای بر خسارات اقتصادی و انسانی ناشی از جنگ‌های منطقه‌ای خود اعمال می‌کند و مانع انتشار تصاویر و اطلاعات مربوط به این خسارات می‌شود.

مجموع این فشارها، دولت آینده اسرائیل را در برابر معادله‌ای دشوار قرار می‌دهد؛ تأمین افزایش گسترده بودجه نظامی از یک سو و جلوگیری از وخامت بیشتر وضعیت آموزش، بهداشت، خدمات اجتماعی و زیرساخت‌ها از سوی دیگر.

ترکیب سیاست‌های مورد نظر وزیر دارایی رژیم صهیونیستی یعنی کاهش مالیات در بحبوحه جنگ و تورم، همراه با رشد بی‌سابقه هزینه‌های نظامی، اقتصاد اسرائیل را به سمت مارپیچ تورم، کسری و بی‌ثباتی مالی سوق می‌دهد. 

اما شاید بیشترین تأثیر از جنگ اسرائیل علیه ایران را بودجه دریافت کرده است. بودجه سال ۲۰۲۶ با هدف کسری ۴.۹ درصد از تولید ناخالص داخلی تصویب شده، اما هزینه‌های جنگ نسبت به قبل از جنگ ۱۲۰ درصد افزایش یافته و به ۱۴۳ میلیارد شِکِل رسیده است. مؤسسه رتبه‌بندی فیچ، چشم‌انداز رتبه اعتباری اسرائیل را به دلیل این فشارهای مالی به «منفی» تغییر داده و پیش‌بینی کرده است، نسبت کسری بودجه به تولید ناخالص داخلی به حدود ۷.۵ درصد افزایش خواهد یافت.(3)

یکی از چالش‌های جدی دیگر اقتصاد اسرائیل، مسأله فراخوان گسترده سربازان ذخیره و خروج نیروهای کار خارجی است که موجب شده است بازار کار سرزمین‌های اشغالی را با کمبود نیروی کار و افزایش دستمزدها مواجه کند. این موضوع به‌ویژه در بخش‌های کشاورزی، ساخت‌وساز و فناوری محسوس است و هزینه شرکت‌ها را افزایش داده است.

ضرورت کنشگری کشورهای اسلامی علیه اقتصاد رژیم صهیونیستی

در مجموع چالش‌های بالا موجب شده است بانک مرکزی فلسطین اشغالی پیش‌بینی رشد اقتصادی برای سال ۲۰۲۶ را از ۵.۲ درصد در ژانویه به ۳.۸ درصد کاهش دهد؛ برخی کارشناسان معتقدند این کاهش افزایش هم خواهد یافت.(4)

در جمع‌بندی می‌توان گفت، اسرائیل اگرچه توانسته است برخی مؤلفه‌های کلان اقتصادی خود را از پیامدهای جنگ چهل‌روزه اخیر مصون نگه دارد، اما برخی چالش‌های اقتصادی که از ۷ اکتبر به این سو در پی جنگ‌های پیاپی اقتصاد اسرائیل با آن روبه‌روست، آینده اصلی‌ترین حوزه اقتصادی رژیم یعنی فناوری و صنعت علمی را تحت تأثیر قرار خواهد داد و نگرانی‌های زیادی را برانگیخته است. 

کشورهای اسلامی باید با ابتکارات بیشتر و مسئولیت‌پذیری بالاتر، اقتصاد اسرائیل را تحت فشار قرار دهند و اجازه ندهند خود را در مصونیت قرار دهد.

منابع:

1- گزارش خبرگزاری فارس، 1 شهریور 1405

2- گزارش مرکز اطلاع‌رسانی فلسطین، دوشنبه 18می، 2026

3- محمد محسن فایضی، کارشناس مسائل فلسطین، اقتصاد اسرائیل پس از جنگ

4- همان