وی در پاسخ به این سؤال که افرادی که نتوانستهاند پیامبر(ص) را در مدینه زیارت کنند، چگونه میتوانند از راه دور زیارت مقبولی داشته باشند، گفت: اساساً آنچه پیامبر اسلام و ائمه معصومین(ع) از ما انتظار دارند، پیروی است؛ یعنی انسان باید راهی را که ترسیم کردهاند و آموزههایی که مطرح نمودهاند، پیروی و اطاعت کند. اگر مسلمانی به آموزههای حضرت نبی(ص) عمل کند، از راه دور هم که عرض سلام کند، پیامبر میپذیرند.
حجتالاسلام نواب به داستان اویس قرنی اشاره کرد و گفت: مگر نبود اویس که برای دیدار با پیامبر(ص) به مدینه رفته بود، اما در آن زمان پیامبر در شهر حضور نداشت و او مجبور به بازگشت شد؟ وقتی پیامبر(ص) به مدینه بازگشت، فرمودند: «بوی بهشت میشنوم؛ بوی برادرم اویس است». اویس هرگز پیامبر(ص) را از نزدیک ندید، اما به دلیل وفای به عهد، راستگویی، پاکی و دیگر ویژگیهایش، پیامبر او را برادر خود خطاب کردند و به وی علاقه داشتند.
وی تصریح کرد: پیامبر(ص) از ما انتظار دارند که موازین دینی را رعایت کنیم؛ اگر چنین کردیم، از راه دور هم فقط عرض سلام کنیم، قطعاً میپذیرند. در روایات آمده است که فرشتهای این سلامها را به پیامبر اسلام(ص) میرساند.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت در خصوص افرادی که توفیق زیارت حضرت رسول(ص) در مسجدالنبی را دارند و میخواهند زیارت مقبولی داشته باشند، نیز گفت: تأکیدی که خود پیامبر اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) در رابطه با زیارت دارند، این است که زائران سه ویژگی را در خود ایجاد کنند تا زیارتشان اثر مطلوب را داشته باشد.
زائر سول الله(ص) باید حسن خلق داشته باشد
وی در خصوص این سه ویژگی گفت: ویژگی اول این است که زائر رسول خدا و ائمه اطهار(ع) باید متخلق به حسن خلق باشد و یکی از نکات حسن خلق این است که انسان دیگران را به حساب آورد و به آنها اهمیت دهد. برخی از افراد خودگرا و خودمحور هستند و بهترین همه چیز را برای خودشان میخواهند؛ این اخلاق دینی نیست. همه افراد سهم و حق دارند؛ بنابراین اولین خصلت زائری که زیارت مقبولی خواهد داشت، این است که متخلق به اخلاق دینی باشد. در روایات داریم که زائران باید به نحو مطلوبی با همراهان خود رفتار کنند.
حجتالاسلام والمسلمین نواب با اشاره به آیه چهارم سوره قلم که میفرماید: «وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ؛ و یقیناً تو بر بلندای سجایای اخلاقی عظیمی قرار داری»، گفت: حسن خلق همه جا حرف اول را میزند. خداوند در خصوص پیامبر اکرم(ص) میفرماید: اگر تو با خشونت برخورد میکردی، از دور تو پراکنده میشدند. خداوند در آیه ۱۵۹ سوره آلعمران میفرماید: «وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْر؛ در كار[ها] با آنان مشورت كن»؛ یعنی مردم را به حساب بیاور و برای حرف و نظرشان ارزش قائل باش.
وی در ادامه گفت: مسئله دوم، خودکنترلی و کنترل خشم در طول زیارت است. اگر انسان نتواند خود را هنگام خشم کنترل کند، نتایج خوبی به بار نمیآید. انسان باید از خدا بخواهد که به او کمک کند تا وقتی خشمگین میشود، امور در اختیار قوه غضبیه او قرار نگیرد، وگرنه بعداً پشیمان خواهد شد. بسیاری از افرادی که از روی غضب حرفی زدند یا عملی انجام دادند، وقتی خشمشان فرو نشست، بسیار پشیمان شدهاند. همه اینها به این دلیل است که حلم ندارند. انسان باید در سختیهای زیارت صبر و حلم داشته باشد و خشمگین نشود.
سختی بیشتر یعنی ثواب بیشتر
حجتالاسلام نواب در تشریح این مسئله که چگونه میتوان عصبانیت را کنترل کرد، گفت: اگر وقتی میخواهیم به زیارت برویم، در خصوص منش و اخلاق پیامبر(ص) و ائمه(ع) مطالعه کنیم، میتوانیم راه و روش این بزرگواران را برای کنترل خشم در پیش بگیریم. امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) مسیر بین مکه و مدینه را بارها طی کردهاند؛ آنها گاهی پابرهنه این مسیر را میرفتند، چراکه زحمت بیشتر برای این سفر ثواب بیشتری دارد. همین که بدانیم زحمت بیشتر یعنی ثواب بیشتر، در سفر صبر بیشتری به خرج میدهیم.
وی مسئله سوم را قدرت خودکنترلی در رابطه با حرامها بیان کرد و گفت: انسان نباید از دایره حلال خدا خارج شود. در روایات آمده است که شناخت امام موجب قبولی عمل است؛ انسانی که امام خود را بشناسد، تلاش میکند در همان چهارچوب رفتار امام خود عمل کند و وقتی چنین کرد، از حرامها پرهیز میکند و عمل مقبولی خواهد داشت.
بشناسیم تا الگو بگیریم
حجتالاسلام نواب در پاسخ به این سؤال که چگونه در دوران سخت کنونی، از صبر و مقاومت حضرت نبی(ص) الگو بگیریم، گفت: اولین قدم برای الگو گرفتن از پیامبر اسلام(ص)، شناخت ایشان و ابعاد مختلف زندگی پیامبر است. اگر ایشان را بشناسیم و شرایط زندگی ایشان را بدانیم، تلاش میکنیم زندگی ما نیز در همان راستا باشد؛ اما اگر پیامبر اسلام را نشناسیم و سختیهایی که پیامبر(ص) برای دین کشیدهاند، به حدی که فرمودند «هیچ پیامبری به اندازه من در راه رسالت اذیت نشد» را ندانیم و نیز میزان صبر و تحملهایی که ایشان در راه ترویج اسلام داشتند را ندانیم، نمیتوانیم در مسیر الگو گرفتن از ایشان موفق شویم.
وی ادامه داد: خانمی از حضرت فاطمه(س) چندین سؤال کرد و بعد خودش خجالت کشید و گفت: ببخشید که زیاد سؤال کردم و رویم نمیشود که باز هم سؤال کنم. حضرت فاطمه(س) فرمودند: اگر تو بدانی که خداوند در سؤال کردن تو و پاسخ دادن ما به تو چه قدر اجر میدهد، کوتاهی نمیکنی و هر سؤالی در ذهن داری میپرسی تا ما فیض بیشتری ببریم.
حجتالاسلام والمسلمین نواب افزود: اگر زائر بداند هر صبر و تحملی که دارد بر ارزش و استحکام کارش و قبولی زیارتش مؤثر است، بیشتر صبر و تحمل میکند. بنابراین بهترین راه برای اینکه صبر ما تقویت شود، این است که زندگی پیامبر را مطالعه و ایشان را بشناسیم و ایشان را اسوه خود قرار دهیم.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت در پاسخ به این سؤال که زائران عمره، حج، عتبات و اربعین چه وظیفهای در قبال افزایش وحدت امت اسلامی دارند و چه کارهایی در طول زیارت میتوانند انجام دهند تا این وحدت تقویت شود، گفت: انسان وقتی در این اماکن شریف توفیق حضور پیدا میکند، وظیفهای در قبال این سفر و زیارت پیدا میکند و آن این است که حال که خداوند به او توفیق زیارت عنایت کرده است، حق این توفیق را ادا کند.
رعایت اخلاق معاشرت
وی تصریح کرد: ادا کردن حق این توفیق به این است که آنچه را خداوند از بنده خود انتظار دارد، انجام دهد. خداوند از بندگان خود انتظار دارد که به دیگر بندگان خود با نگاه مرحمت و لطف بنگرند. خداوند از انسان میخواهد اگر به مسلمان دیگری رسید، سلام کند، احوالپرسی کند و به احترام برادر و خواهر مؤمن خود، سعی کند در حضور او برخورد توهینآمیزی نداشته باشد. رعایت همین اخلاق معاشرت، بزرگترین حرکتی است که برای تقویت وحدت امت اسلامی میتوان انجام داد.
نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت ادامه داد: از یکی از همسران پیامبر سؤال شد که اخلاق ایشان چگونه بود؟ پاسخ داد: «کان خلقه القران؛ اخلاق او قرآن بود». خلق پیامبر قرآن بود و همین خلق موجب شد بسیاری از مردم به اخلاق ایشان دلبسته شده و پیرو اسلام شوند.
وی در ادامه به خاطرهای از امام شهیدمان اشاره کرد و گفت: در دیدارهایی که در خدمت مقام معظم رهبری شهید بودیم، از نحوه برخورد ایشان با دیگران درس میگرفتیم. ایشان با متانت، صفا و لطف رفتار میکردند به حدی که همه دوست داشتیم بیشتر در محضر ایشان باشیم. در دوران ستمشاهی، فردی رهبر شهیدمان را در دوران تبعید و زندان اذیت کرده بود. بعد از پیروزی انقلاب، رهبر شهید افرادی را فرستادند تا به دنبال آن فرد بروند؛ وقتی میخواستند او را پیش قائد امت بیاورند، آن فرد بسیار ترسیده بود و فکر میکرد رهبر شهید میخواهند رفتار او را تلافی کنند. اما بعد که او را خدمت آقا بردند، آقا فرموده بودند: تو چرا نمیخواستی من را ببینی؟ من دوست داشتم شما را ببینم و احوال شما را بپرسم. این فرد شیفته اخلاق و محو محبت آقا شده بود به حدی که گفته بود دیگر نمیخواهم جای دیگری بروم و میخواهم در خدمت مقام معظم رهبری شهید باشم. یعنی با یک برخورد متین که حضرت آقا با کسی که از ناحیه وی اذیت شده بود داشتند، آن فرد کاملاً متحول شده بود.
حجتالاسلام نواب در پایان گفت: اخلاق، گوهر ارزشمندی است که هر کس از آن برخوردار باشد، میتواند در هفته وحدت بین امت اسلامی و مؤمنان، همکاری و وحدت ایجاد کند.
