«عمل صالح» و «مثبت‌اندیشی»، تنها سپر دفاعی در برابر دیکتاتوری رسانه‌های منفی

به گزارش خبرنگار افتخاری ایکنا، آیت‌اللّه‌ العظمی سیدمحمدتقی مدرسی، از مراجع تقلید شیعیان عراق و صاحب تفسیر من هدی القرآن، در جلسه بررسی نگاهی بنیادین به آیات کریمه قرآن که در دفتر ایشان در شهر مقدس قم برگزار شد، گفت: پدیده «اختلاف» میان انسان‌ها، چه در سطح ادیان و مذاهب و چه در زمینه گرایش‌ها و دیدگاه‌ها، امری تصادفی و گذرا نیست؛ بلکه حکمت الهی‌ای است که هدف آن تعالی انسان و تکامل جامعه است.

از جدل به میدان عمل صالح

مدرسی بر ضرورت ارتقا از سطح اختلافات جدلی و کشمکش‌های درون‌گروهی به سطح «رقابت در احسن عملا» تأکید کرد و گفت: حکمت الهی از آفرینش انسان در این سخن خداوند متعال آشکار می‌شود: «لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا - تا شما را بیازماید که کدام‌ یک نیکوکردارترین است» این حقیقت اقتضا می‌کند که توانایی‌های هدر رفته در جدل و مناقشه، به عرصه‌های عبادت، خدمت و انجام درست و متقن کار هدایت شوند.

وی اظهار کرد: مشغول شدن به عمل صالح و نیکو انجام دادن آن، بهترین پاسخ به اختلافات است؛ زیرا هنگامی که انسان به وظیفه خود در برابر پروردگار و جامعه‌اش مشغول باشد، دیگر دلیلی نمی‌یابد که در برابر خطاهای دیگران توقف کند یا در زندگی و عملکرد آنان دخالت و جست‌وجو نماید.

مدرسی نسبت به «شیوه‌های خبیثانه‌ای» که نیروهای شر ــ از شیاطین انس و جن ــ علی‌الخصوص بریتانیا برای ضربه زدن به وحدت صفوف در عراق و ایران به کار می‌گیرند. این جریان‌ها با نفوذ در حوزه‌های علمیه، عرصه سیاسی و فضای رسانه‌ای تلاش می‌کنند شکاف و اختلاف ایجاد کنند.

پناه بردن به قرآن؛ پایانی که از آغاز محافظت می‌کند

وی در تأملی عمیق درباره قرآن، به نکته‌ای دقیق در ترتیب مصحف شریف اشاره کرد و گفت: قرآن با «حمد» که دروازه توحید و سپاسگزاری است آغاز می‌شود و با سوره «ناس» که دروازه پناه‌جویی به خداوند است پایان می‌یابد.

ایشان توضیح داد: سوره ناس به‌عنوان آخرین دژ حفاظتی در قرآن کریم آمده است؛ زیرا خداوند کتاب خود را با پناه بردن از «شر وسواس خناس» به پایان می‌رساند؛ همان وسوسه‌گری که در سینه‌های مردم وسوسه می‌کند. مقصود از این افراد، کسانی هستند که خیانت می‌ورزند، تهمت می‌زنند و می‌کوشند مؤمنان را در برابر یکدیگر قرار دهند.

صاحب تفسیر من هدی القرآن افزود: سوره فلق که بلافاصله پیش از سوره ناس قرار گرفته است، دست بر کانون خطر می‌گذارد؛ یعنی «النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ - دمندگان در گره‌ها» و «وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ - شر حسود، هنگامی که حسد می‌ورزد». که قرآن، شیوه «دمیدن» ــ یعنی سخنان تحریک‌آمیز ــ را که با هدف ایجاد مانع در مسیر افراد موفق و پیشرو انجام می‌شود، مورد توجه قرار داده است.

مدرسی تأکید کرد: فرد حسود تنها به احساس درونی حسادت بسنده نمی‌کند، بلکه حسادت او به «تخریب کار و فعالیت» تبدیل می‌شود. ازاین‌رو، پناه بردن به خداوند از شر چنین افرادی، ضرورتی حیاتی و روشی قرآنی و مستمر برای حفاظت از وحدت جامعه و مسیر پیشرفت و آبادانی آن است.

هشدار نسبت به دیکتاتوری رسانه‌های منفی

وی نسبت به «دیکتاتوری رسانه‌های منفی» هشدار داد و خواستار به‌یادآوردن نعمت‌ها برای مقابله با فرهنگ ترس شد.

مدرسی در چارچوب دیدگاه تحلیلی خود درباره فلسفه اختلاف و چگونگی مقابله با طرح‌های تجزیه و تفرقه، حضرت آیت‌الله‌العظمی مدرسی به نقش خطرناکی پرداخت که «رسانه‌های منفی» در دامن زدن به اختلافات و بزرگ‌نمایی بحران‌ها ایفا می‌کنند و خواستار بازنگری در شیوه مواجهه با واقعیت و ارج نهادن به دستاوردهای بزرگ و جنبه‌های مثبت شد.

صاحب تفسیر من هدی القرآن با شدت، پدیده سلطه «منفی‌نگران» بر سکوهای رسانه‌ای و رادیوها را مورد انتقاد قرار داد و تأکید کرد: رسانه معاصر در بسیاری از عرصه‌ها، به‌جای آن‌که منبری برای سازندگی باشد، به ابزاری برای نزاع و بدگویی تبدیل شده است.

مدرسی به سخنی از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله استناد کرد. هنگامی که از ایشان درباره مؤاخذه مردم به‌ سبب سخنانشان پرسیده شد، فرمود: «آیا چیزی جز محصول زبان‌هایشان، مردم را با صورت‌هایشان در آتش جهنم می‌افکند؟».

وی توضیح داد: بسیاری از مردم امروز با حرص و ولع به «درو کردن نقاط منفی» مشغول‌اند و از مسئولیت شرعی و اخلاقی سخنانی غافل‌اند که بذر کینه می‌افشاند و بافت اجتماعی را از هم می‌گسلد.

مرجع عالی‌قدر برای نشان دادن فاصله میان واقعیت موجود و تصویری که رسانه‌ها از واقعیت ارائه می‌کنند، نمونه‌هایی از عراق و ایران مطرح کرد. رسانه‌ها دستاوردهای بزرگ ــ مانند موفقیت‌های گسترده راهپیمایی میلیونی اربعین و نرخ بالای رشد زاد و ولد، ثبات زندگی اجتماعی ــ را نادیده می‌گیرند و تنها بر کاستی‌ها و اخبار منفی تمرکز می‌کنند.

وی با بیان اینکه حال مردم به مرحله‌ای رسیده است که از شدت سخنان منفی، دچار تهوع شده‌اند از مسئولان و نخبگان خواست این قالب را بشکنند و گفتمان عمومی را به‌سوی یادآوری ستر الهی و جلوه‌های رحمت خداوند در زندگی مردم هدایت کنند.

مدرسی در اشاره‌ای واقع‌گرایانه، تصویری را که اینترنت از کشورهای مختلف ارائه می‌دهد با واقعیت موجود در صحنه مقایسه کرد و گفت: در حالی که اخبار اینترنتی ممکن است چنین القا کند که کشوری مانند ایران به‌دلیل فشارها و جنگ در وضعیت فروپاشی قرار دارند، ناظری که واقعیت را از نزدیک بررسی کند، جریان زندگی عادی و پشت سر گذاشتن آثار جنگ‌ها را مشاهده خواهد کرد. 

وی افزود: ملت‌، با وجود برخی دشواری‌های اقتصادی، همچنان در «نعمت» به سر می‌برند و تأکید کرد مقایسه‌ای عینی میان قیمت‌ها و خدمات نشان می‌دهد نعمت همچنان به‌طور پررنگ حضور دارد.

مدرسی بر این نکته تأکید کرد که سوره‌های «فلق» و «ناس»، بهترین سلاح قرآنی برای مقابله با شیاطین انس و جن هستند؛ همان کسانی که بذر تفرقه می‌افشانند.

صاحب تفسیر من هدی القرآن بر ضرورت مجهز کردن جامعه به آگاهی و بصیرت، پرهیز از دنبال کردن «دمندگان در گره‌ها» ــ یعنی رسانه‌های تحریک‌کننده ــ و پناه بردن به پروردگار فلق و ناس به‌عنوان یک روش زندگی تأکید کرد؛ روشی که امت را از افتادن در دام حسودان و کمین‌کردگان حفظ می‌کند.

وی از مؤمنان خواست منبعی برای مثبت‌اندیشی و سازندگی باشند و بر انجام تکلیف شرعی تمرکز کنند؛ زیرا حسابرسی الهی براساس «احسن عملا» خواهد بود.

مدرسی خواستار تبدیل «فرهنگ مثبت‌اندیشی» به شیوه زندگی و سپری برای محافظت جامعه از ابزارهای تفرقه‌افکن غربی شد.

وی در ادامه سخنرانی خود، دیدگاهی عملی برای تقویت روحیه مثبت‌اندیشی در جامعه ارائه کرد و نسبت به تلاش نیروهای غربی، به‌ ویژه جریان‌های انگلیسی، برای از هم گسستن بافت اجتماعی از طریق «رسانه‌های چرک و عفونت» هشدار داد؛ رسانه‌هایی که جز بدگویی و اتهام‌های بی‌دلیل سخنی بر زبان نمی‌آورند.

الگوی تمدنی: میان «نگاه پیامبران» و واقعیت غرب

مدرسی مردم را به پذیرش «نگاه پیامبران» در برخورد با حوادث فراخواند و به ماجرای حضرت عیسی علیه‌السلام اشاره کرد. هنگامی که آن حضرت از کنار لاشه‌ای متعفن عبور کرد، در حالی که حواریون از آن بیزاری می‌جستند، ایشان بر «سفیدی دندان‌های آن» تمرکز کرد. این ماجرا، اشاره‌ای گویا و پیامبرانه به ضرورت جست‌وجوی جنبه‌های روشن و امیدبخش حتی در تاریک‌ترین موقعیت‌هاست.

صاحب تفسیر من هدی القرآن تأکید کرد: صاحبان نگاه منفی، بیش از دیگران در معرض پیری زودرس و اضطراب روانی قرار دارند؛ در حالی که مؤمن، با مشغول بودن به وظیفه خود و دوری از ارزیابی دیگران، آرامش می‌یابد؛ زیرا داوری درباره انسان‌ها بر عهده آفریدگار سبحان است.

وی ماهیت هدف‌گیری سازمان‌یافته محافل غربی به ویژه بریتانیا برای ضربه زدن به روابط میان ملت‌های عراق و ایران را تشریح کرد. به گفته وی، این محافل می‌کوشند میان علما، سخنرانان دینی و گروه‌های مؤمن اختلاف و درگیری ایجاد کنند.

مدرسی گفتمان این منبرهای گمراه ‌کننده را «رادیوهای چرک و عفونت» توصیف کرد؛ زیرا این رسانه‌ها سموم فکری و اتهام‌هایی بی‌پایه منتشر می‌کنند و هدفشان به‌ جای ارائه نصیحت یا راه‌حل، از هم گسستن وحدت و یکپارچگی جامعه است.

این مرجع عالیقدر تقلید در پایان روشی عملی بر پایه محورهای زیر ارائه کرد:

۱.رقابت در تولید و سازندگی، نه نزاع در گفتار:

به‌ جای سرگرم شدن به جدل درباره افراد و سرزمین‌ها، باید اختلاف به انگیزه‌ای برای ارائه بهترین عملکرد تبدیل شود؛ برای مثال: «من کتابی می‌نویسم و تو نیز کتابی می‌نویسی؛ من سرزمینی را آباد می‌کنم و تو نیز سرزمینی دیگر را آباد می‌کنی.»

۲.یقین به پاداش الهی:

ایشان حکمت‌ها و ضرب‌المثل‌هایی عراقی و فارسی را یادآور شد «تو نیکی میکن و در دجله انداز = که ایزد در بیابانت دهد باز» که انسان را به انجام کار نیک بدون انتظار پاداش مادی از مردم فرامی‌خوانند. وی تأکید کرد که خداوند متعال خیر و نیکی را به مؤمن بازخواهد گرداند، حتی اگر این کار در «بیابانی خشک و بی‌آب‌وعلف» انجام شده باشد.

۳. تمرکز بر عمل صالح:

وی دعوت خود را با تأکید بر این نکته به پایان رساند که مشغول شدن به عمل صالح، نیرومندترین دژ و سپر حفاظتی است. وی از همگان خواست، فارغ از هیاهوی منفی‌نگران پیرامون خود، تصمیمی عملی برای آغاز سازندگی و حرکت مثبت بگیرند؛ چنان‌که خداوند متعال می‌فرماید: «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ أَيْنَ مَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا - پس در کارهای نیک بر یکدیگر پیشی گیرید، که هر کجا باشید خداوند تماما به شما باز می‌گرداند.

محسن سلطان احمدی