مستندسازی تاريخ جهان اسلام در پلتفرم «اطلس دیجیتال»

به گزارش ايكنا به نقل از آناتولی، پلتفرم دیجیتال «اطلس تاریخ اسلام» با هدف نمایش و بررسی تاریخ جهان اسلام در بازه زمانی سال‌های ۶۳۲ تا ۱۹۲۴ میلادی، داده‌های تاریخی متنوعی را در قالب یک نقشه تعاملی به یکدیگر پیوند داده است.

این پلتفرم به نشانی islamicatlas.org تنها به نمایش اطلاعات تاریخی بسنده نمی‌کند، بلکه با ایجاد شبکه‌ای از ارتباطات میان شخصیت‌ها، مکان‌ها و رویدادها، به پژوهشگران امکان می‌دهد مسیر زندگی و فعالیت حاکمان، علما و جهانگردان را دنبال و روابط استاد و شاگردی، خویشاوندی و دیدار میان شخصیت‌های تاریخی را بررسی کنند.

نسخه کنونی این اطلس شامل اطلاعات مربوط به ۱۸۶ سلسله اسلامی و ۸۳۰ حاکم است. همچنین ۱۳ هزار و ۹۴۰ زندگینامه‌ از کتاب «الأعلام» اثر خیرالدین زرکلی، ۸ هزار و ۵۲۸ زندگی‌نامه از «دانشنامه اسلام» منتشرشده از سوی بنیاد دیانت ترکیه و ۱۲ هزار و ۹۵۴ داده جغرافیایی از کتاب «معجم البلدان» یاقوت حموی را دربر می‌گیرد.

این مجموعه همچنین اطلاعات مربوط به ۳ هزار و ۴۵۸ ضرابخانه، ۲ هزار و ۴۹ مکان ذکرشده در آثار مقدس، ۳۱۷ ایستگاه از سفرنامه ابن بطوطه و ۵ هزار و ۴۴۴ ایستگاه از سفرهای اولیا چلبی، جهانگرد عثمانی را شامل می‌شود. علاوه بر این، اطلاعات ۸۰۱ بنا و سازه تاریخی نیز در آن ثبت شده است.

حسین کوک‌ آلپ، عضو هیئت علمی گروه تاریخ اسلام دانشکده الهیات دانشگاه سلجوق، در این باره گفت: «اطلس تاریخ اسلام» نخستین پروژه مرکز علوم انسانی دیجیتال (T-CORPUS) بوده است.

به گفته وی، ایده اولیه این پروژه از کتاب «سلسله‌های جدید سلطنتی اسلامی» نوشته کلیفورد ادموند بوزورث، مورخ بریتانیایی گرفته شده است؛ کتابی که ۱۸۶ سلسله حاکم بر جهان اسلام را به صورت زمانی و همراه با شجره‌نامه‌های آنان بررسی کرده است.

کوک ‌آلپ توضیح داد که گروه پژوهشی، این اطلاعات را به محیط دیجیتال منتقل کرده تا سلسله‌هایی را که در فاصله سال‌های ۶۳۲ تا ۱۹۲۴ حکومت کرده‌اند، به شکل جامع روی نقشه نمایش داده شوند.

وی افزود که این پروژه در ابتدا یک اطلس سلسله‌های اسلامی بود، اما بعدها با افزودن اطلاعات مربوط به سفرنامه‌ها، شهرها و جنگ‌ها گسترش یافت و از یک نقشه ساده به پروژه‌ای در حوزه علوم انسانی دیجیتال تبدیل شد که روابط میان منابع مختلف تاریخی را آشکار می‌کند.

کوک ‌آلپ اظهار کرد که کاربر می‌تواند در این اطلس روابطی را که یک عالم، حاکم یا فرمانده با دیگر شخصیت‌ها داشته است، مشاهده کند و همزمان پیوندهای آموزشی، خویشاوندی و جانشینی را مورد بررسی قرار دهد.

وی گفت: این گروه یک مدل چندلایه برای اطلس ایجاد کرده که قادر است شبکه‌های به‌هم‌پیوسته تاریخی را ایجاد و داده‌ها را به شکل گسترده پردازش کند.

این پلتفرم همچنین امکان ارسال نظر و پیشنهاد از سوی کاربران را فراهم کرده و تیم توسعه در نظر دارد براساس پیشنهادهای پژوهشگران و دانشگاهیان، اطلاعات آن را به‌طور مستمر به‌روزرسانی کند. تبدیل این اطلس به یک اپلیکیشن تلفن همراه نیز از برنامه‌های آینده پروژه اعلام شده است.