انتقام رهبر شهید بر مبنای تعدی به جایگاه ولایت است

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام و المسلمین مهدی رستم‌نژاد، رئیس پژوهشکده حج و زیارت، 11 شهریور ماه در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «بررسی مبانی انتقام و خون‌خواهی در قرآن» که از سوی مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی برگزار شد، با بیان اینکه بر اساس آیات قرآن، در قصاص نسبیت وجود دارد، گفت: لذا آیه شریفه فرمود: وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ. ولی در انتقام این نسبیت وجود ندارد زیرا تفسیر رفتاری منتقمون در آیه «فَإِنّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ» جنگ بدر است که اولین جنگ پیامبر(ص) بود و تعدادی از مشرکین کشته شدند؛ مشخص است که ماهیت آیه قصاص نیست زیرا اولین جنگ است و ماهیت این نبرد انتقام بود. 

وی افزود: برخی می‌گویند انتقام برای بشر نیست و پاسخ ما این است که انتقام برای خداست ولی به دست بشر، چون آیه مورد بحث درباره جنگ بدر است و خدا فرمود: فَإِنّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ. در آیه دیگری فرموده است شما بجنگید و ما(خدا) آنان را عذاب می‌کنیم یعنی این عذاب به دست شما محقق می‌شود. 

رستم‌نژاد با بیان اینکه وقتی حضرت امیر(ع) به شهادت رسید، فردای آن روز ابن ملجم قصاص شد، اضافه کرد: با این که امام حسن(ع) او را قصاص کرد ولی باز فرمود که حضرت قائم(عج) انتقام او را خواهد گرفت و این هم نشان می‌دهد قصاص چیزی است و انتقام هم چیزی دیگر. تمامی قتله کربلا به دست مختار کشته و قصاص شدند و اهل بیت(ع) هم اعلام رضایت کردند ولی باز در زیارت عاشورا و در نصوص معتبر داریم که امام عصر(عج) خونخواه امام حسین(ع) هستند و انتقام این قتله را خواهند گرفت. 

رئیس پژوهشکده حج و زیارت ادامه داد: از امام صادق(ع) در مورد آیه شریفه وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۗ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا فَلَا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ ۖ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُورًا. سؤال شد و ایشان فرمودند در مورد امام حسین(ع) است. در اینجا هم به تعبیر علامه طباطبایی انتقام امام حسین(ع) به معنای اسراف نیست.

تفاوت قصاص و انتقام

رستم‌نژاد با تأکید بر اینکه قصاص امری فردی است و جایگزین‌های دیگری هم دارد، افزود: از لسان آیات استفاده می‌شود که راه‌های جانبی مانند عفو و دیه و صلح حتی بیشتر هم مورد رضایت خداوند است، اما در انتقام، این امر کار خداست ولی به دست بشر کما اینکه در جنگ بدر این مسئله رخ داد. 

معاون سابق آموزش حوزه‌های علمیه گفت: اولیای دم که یا پدر و مادر و یا فرزند و در صورت نبود دیگران افراد درجه یک دیگر است ولی در مورد کسی چون امام حسین(ع) ولی دم ایشان چه کسی است؟ ائمه(ع) گفته‌اند نحن اولیاءه؛ ما اولیای او هستیم. اینکه به امام حسین(ع) ثارالله گفته می‌َشود، به دلیل این است که خود خدا ولی دم او هست.

رئیس پژوهشکده حج و زیارت با اشاره به مبانی انتقام، گفت: یکی از این مبانی همان آیه مقابله به مثل است؛ نسبیت در قصاص مشخص است ولی نسبیت در انتقام چه؟ در توجه به این آیه فَمَنِ اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَىٰ عَلَيْكُمْ، می‌بینیم که این تناسب هم بیان شده است؛ همانطور که در جنگ بدر تعداد کشته‌ها با کشته‌هایی که مسلمانان دادند یکسان نبود، در مورد امام حسین(ع) هم این انتقام به معنای کشتن یک نفر و تناسب عددی نیست. 

استاد حوزه علمیه بیان کرد: الان رهبر ما را شهید کرده‌اند لذا باید عاملان و مباشران کشته شوند که این همان قصاص است ولی در اینجا فقط قتل یک نفر به مثابه شخص حقوقی نیست بلکه ولی فقیه به شهادت رسیده است. آنچه را مختار انجام داد قصاص بود نه انتقام ولی جایگاه امام حسین(ع) جایگاه ولایت است و این جایگاه مورد تعدی قرار گرفته است و این ولایت در دوره غیبت هم به ولی فقیه منتقل می‌شود.

انتقام خدا از جایگاه ولایت

وی با تأکید بر اینکه انتقام مربوط به خداست زیرا ولایت برای خداست، گفت: در کربلا به ولایت تجاوز شد و همان ولایت در ولی فقیه متجلی شده است لذا در این مسئله یک فرد کشته نشده است که فقط قصاص بگیریم بلکه به جایگاه ولایت هم تعدی شده است پس انتقام هم باید باشد. 

رستم‌نژاد بیان کرد: در قصاص یک نفر به دست یک یا چند نفر کشته می‌َشود لذا با رعایت تناسب قصاص انجام می‌َشود ولی در جریان شهادت رهبری دو جنس انتقام بر مبنای قرآن وجود دارد؛ اول انتقام در حد قصاص و دیگری انتقام از جایگاه ولایت.

وی افزود: قرآن در مورد قوم یهود تهدید به انتقام عذاب کرده و فرموده است: من تا روز قیامت کسانی را بر شما مبعوث می‌کنم تا شما را عذاب کنند؛ در حقیقت عذاب بنی‌اسرائیل لجوج و عنود در دنیا این است که گرفتار مسکنت و ذلت می‌کنم یعنی شما را نگه می‌دارم ولی همیشه در ناامنی و عذاب خواهید بود که امروز هم وضعیت اسرائیل را شاهد هستیم. 

استاد جامعه المصطفی(ص) با اشاره به بیان داستان معراج در سوره اسراء و ذکر قرآن از مسجدالاقصی، گفت: خداوند چند آیه در مورد مسجد‌الاقصی که در دوره حضرت موسی(ع) بوده است بیان می‌کند و در برخی آیات اشاره به انتقام دارد، یعنی یهود جنایتکاری که در چند هزار سال قبل انبیاء را به قتل رساندند در تداوم آنان باید عذاب بر این جریان فکری نازل شود لذا در قصاص، فرد در برابر فرد است ولی در انتقام تناسب تعداد شرط نیست لذا یهود لجوج امروزی هم به خاطر اعمال خود و پیشینیانش باید عذاب شود. 

وی تأکید کرد: برخی حرف‌های غیر علمی و غیر مستند در مورد چرایی قصاص بیان می‌کنند در حالی که انتقام براساس این آیات، سنت الهی است.