نسل جوان را با کتاب به مسجد پیوند بزنیم

حجت‌الاسلام والمسلمین کاظم شکری، مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز  در گفت‌وگو با ایکنا از البرز، با اشاره به جایگاه کتاب در شکل‌گیری جامعه‌ای آگاه و برخوردار از قدرت تحلیل، اظهار کرد: کتاب همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای رشد فکری، افزایش آگاهی و روشنگری در جامعه است و هر برنامه‌ای که با هدف ارتقای فرهنگی نسل جدید دنبال می‌شود، باید به نوعی با کتاب و مطالعه پیوند داشته باشد.

 

وی افزود: مسئله کتابخوانی ایجاد ارتباط میان مخاطب و کتاب است؛ به این معنا که نوجوان و جوان باید احساس کند کتاب بخشی از زندگی، دغدغه‌ها، پرسش‌ها و مسیر رشد اوست.

 

شکری با بیان اینکه دسترسی به کتاب مناسب یکی از پیش‌نیازهای شکل‌گیری عادت مطالعه است، ادامه داد: باید زمینه‌ای فراهم شود که مردم و به‌خصوص نوجوانان و جوانان بتوانند بدون دشواری به منابع مطالعاتی دسترسی پیدا کنند و در محیطی مناسب، کتاب مورد علاقه خود را انتخاب و مطالعه کنند.

 

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز با اشاره به ظرفیت متفاوت مسجد در حوزه فعالیت‌های فرهنگی گفت: مسجد در طول سال‌های گذشته همواره یکی از پایگاه‌های مهم اجتماعی و فرهنگی مردم بوده و به دلیل ارتباط مستقیم با خانواده‌ها و حضور گروه‌های مختلف سنی، ظرفیت قابل توجهی برای فعالیت در حوزه کتاب و کتابخوانی دارد.

 

وی تصریح کرد: اگر این ظرفیت به شکل هدفمند مورد استفاده قرار گیرد، می‌توان مسجد را به محیطی تبدیل کرد که نوجوان پس از حضور در برنامه‌های فرهنگی، در کنار ارتباط با مربی و دوستان خود، زمانی را نیز به مطالعه و گفت‌وگو درباره کتاب اختصاص دهد. چنین رویکردی می‌تواند کتاب را از یک موضوع مناسبتی خارج کرده و به فعالیتی مستمر در زندگی فرهنگی اعضای کانون تبدیل کند.

 

این مسئول، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را یکی از بسترهای مهم برای فعال کردن این ظرفیت دانست و گفت: کانون‌ها به دلیل ارتباط نزدیک با نوجوانان و جوانان می‌توانند برنامه‌های کتابخوانی را متناسب با نیاز و علایق این گروه طراحی کنند. استفاده از قالب‌های متنوع فرهنگی، معرفی آثار، ایجاد فرصت گفت‌وگو و شکل دادن به جمع‌های مطالعاتی می‌تواند فضای کتابخوانی را برای نسل جوان جذاب‌تر کند.

 

شکری توضیح داد: امروز برای جذب نوجوانان و جوانان نمی‌توان تنها به شیوه‌های سنتی اکتفا کرد. فعالیت فرهنگی زمانی اثرگذارتر خواهد بود که مخاطب در آن نقش داشته باشد، بتواند نظر خود را بیان کند، درباره آنچه خوانده با دیگران گفت‌وگو کند و احساس کند حضورش در برنامه فرهنگی به عنوان یک مخاطب منفعل نیست.

 

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز غنی‌سازی اوقات فراغت را یکی دیگر از کارکردهای توجه به کتاب در کانون‌های مساجد عنوان کرد و افزود: اوقات فراغت نوجوانان و جوانان اگر با برنامه‌ریزی فرهنگی همراه شود، می‌تواند فرصت مهمی برای یادگیری و رشد شخصیت آنان باشد. کتاب در این میان می‌تواند یکی از محورهای اصلی برنامه‌های اوقات فراغت باشد و در کنار سایر فعالیت‌های فرهنگی و هنری، زمینه یادگیری و تقویت مهارت‌های فکری را فراهم کند.

 

شکری خاطرنشان کرد: هدف این نیست که مطالعه به عنوان یک تکلیف به نوجوان تحمیل شود، بلکه باید شرایطی ایجاد کنیم که نوجوان به صورت طبیعی با کتاب ارتباط برقرار کند. وقتی کتاب در کنار گفت‌وگو، فعالیت فرهنگی، دوستی و حضور اجتماعی قرار بگیرد، احتمال ماندگاری این ارتباط بیشتر خواهد شد.

 

وی همچنین تجهیز کتابخانه‌ها و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد به منابع مطالعاتی را از اقدامات مؤثر در این مسیر برشمرد و گفت: اهدای کتاب به کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌تواند به تقویت منابع موجود کمک کند و دسترسی اعضا به کتاب را افزایش دهد. در کنار اهدای کتاب، توجه به تنوع منابع و انتخاب آثاری که پاسخگوی نیازهای مختلف مخاطبان باشد نیز اهمیت دارد.

 

شکری ابراز کرد: کتابخانه زمانی می‌تواند به یک مرکز فعال فرهنگی تبدیل شود که در کنار کتاب، برنامه و مخاطب نیز داشته باشد. اگر منابع مطالعاتی در اختیار کانون‌ها قرار گیرد اما برای معرفی و استفاده از آنها برنامه‌ای طراحی نشود، بخشی از ظرفیت کتابخانه بلااستفاده خواهد ماند. بنابراین لازم است تأمین منابع، برنامه‌های ترویجی و فعالیت مربیان و کتابداران در یک مسیر مشترک قرار گیرد.

 

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز بر ضرورت استفاده از ظرفیت مجموعه‌های فرهنگی مختلف برای توسعه کتابخوانی تأکید کرد و گفت: ترویج فرهنگ مطالعه یک فعالیت تک‌نهادی نیست و هر مجموعه‌ای که با نوجوانان و جوانان ارتباط دارد، می‌تواند بخشی از این جریان فرهنگی باشد.

 

این مسئول افزود: برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی با فعالان فرهنگی، مربیان، کتابداران، پایگاه‌های بسیج و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌تواند به شناسایی ظرفیت‌ها و طراحی برنامه‌های منسجم‌تر کمک کند. هر کدام از این مجموعه‌ها تجربه و توانمندی خاص خود را دارند و هم‌افزایی میان آنها می‌تواند از موازی‌کاری جلوگیری کرده و اثرگذاری برنامه‌ها را افزایش دهد.

 

شکری با اشاره به طرح «شنبه‌های با کتاب» اظهار کرد: یکی از نقاط قوت چنین طرح‌هایی، توجه به استمرار فعالیت کتابخوانی است. اگر مطالعه در قالب یک برنامه منظم و قابل پیگیری دنبال شود، امکان آنکه به بخشی از برنامه ثابت کانون تبدیل شود، افزایش پیدا می‌کند.

 

این مسئول بیان کرد: طرح شنبه‌های با کتاب می‌تواند فرصتی برای آن باشد که اعضای کانون‌ها به صورت مستمر با کتاب مواجه شوند، درباره آثار مطالعه‌شده گفت‌وگو کنند و فضای کتابخوانی در مسجد را از یک فعالیت مقطعی به یک جریان فرهنگی تبدیل کنند. البته تحقق این هدف نیازمند همراهی مربیان، کتابداران، فعالان فرهنگی و مشارکت خود نوجوانان و جوانان است.

 

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز تأکید کرد: برنامه‌های کتابخوانی زمانی موفق خواهند بود که استمرار داشته باشند و مخاطب بداند این فعالیت قرار نیست تنها در یک مناسبت یا دوره زمانی خاص برگزار شود. تداوم، تنوع در برنامه‌ها و توجه به نیاز واقعی مخاطب، سه موضوع مهم در ماندگار شدن چنین فعالیت‌هایی است.

 

شکری با اشاره به نقش خانواده‌ها در شکل‌گیری عادت مطالعه نیز گفت: فرهنگ کتابخوانی زمانی ریشه‌دار می‌شود که مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی در کنار یکدیگر قرار بگیرند. مسجد، کانون فرهنگی، خانواده، مربی و فعال فرهنگی هر یک می‌توانند در ایجاد این فضا نقش داشته باشند و همکاری میان این بخش‌ها می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر نسل جوان با کتاب را فراهم کند.

 

وی افزود: اگر نوجوان در مسجد علاوه بر حضور در برنامه‌های فرهنگی، امکان مطالعه و گفت‌وگو درباره موضوعات مورد علاقه خود را داشته باشد، مسجد می‌تواند نقش پررنگ‌تری در پرورش فکری او ایفا کند. چنین رویکردی، فعالیت فرهنگی را از برگزاری برنامه‌های پراکنده به یک فرآیند تربیتی و مستمر نزدیک می‌کند.

 

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان البرز در پایان گفت: توسعه فرهنگ مطالعه نیازمند نگاه بلندمدت و مشارکت همه مجموعه‌های فرهنگی است و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌توانند با استفاده از ظرفیت مساجد، فعالان فرهنگی و برنامه‌هایی مانند شنبه‌های با کتاب، گام مؤثری در جهت نزدیک‌تر کردن نوجوانان و جوانان به کتاب بردارند؛ چراکه تقویت رابطه نسل جدید با کتاب، در نهایت به تقویت آگاهی، قدرت تفکر و سرمایه فرهنگی جامعه منجر خواهد شد.