17 میلیون نفر در طرح «زندگی با آیه‌ها» مشارکت کردند
نشست هم‌اندیشی گام جدید نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با حضور جمعی از مسئولان، نمایندگان دستگاه‌های حاکمیتی و مجموعه‌های قرآنی برگزار شد؛ نشستی که در آن ضمن ارائه گزارشی از مشارکت حدود ۱۷ میلیون نفر در این طرح، بر عبور از فعالیت‌های جزیره‌ای، توسعه مخاطبان، پیوند قرآن با مسائل روز و ضرورت سنجش اثرگذاری واقعی نهضت در زندگی مردم تأکید شد.
به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست هم‌اندیشی گام جدید نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها»، شنبه، چهارم مهرماه با حضور جمعی از مسئولان، نمایندگان دستگاه‌های حاکمیتی، نهاد‌های فرهنگی و قرآنی و مجموعه‌های مردمی در مجتمع فرهنگی سرچشمه تهران برگزار شد؛ نشستی که بیش از آنکه صرفاً به ارائه گزارش عملکرد اختصاص داشته باشد، به بررسی مسیر طی‌شده، چالش‌های پیش‌رو و چگونگی طراحی مرحله جدید این حرکت ملی پرداخت.
در این نشست، از یک سو گزارش‌هایی از میزان مشارکت مردم، تولیدات محتوایی، فعالیت سفیران و توسعه شبکه میدانی «زندگی با آیه‌ها» ارائه شد و از سوی دیگر، برخی حاضران بر ضرورت ارزیابی علمی دستاورد‌ها و بررسی میزان نفوذ واقعی این طرح در میان اقشار مختلف جامعه تأکید کردند.
از یک ایده جمعی تا یک مسئولیت ملی
حجت‌الاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی در این نشست «زندگی با آیه‌ها» را حاصل یک حرکت جمعی دانست و بر ضرورت استمرار آن تأکید کرد؛ از نگاه او، قرآن نباید صرفاً در قالب برنامه‌های مناسبتی و آموزشی عرضه شود، بلکه مفاهیم و سنن الهی باید به ادبیات عمومی و رفتار روزمره مردم راه پیدا کند.
قمی همچنین بر تعیین اهداف روشن و قابل تحقق برای ادامه مسیر تأکید و چشم‌انداز این نهضت را همراهی ۲۰ میلیون نفر و ایجاد ارتباط عمیق‌تر ۱۰ میلیون نفر با مجموعه‌ای از آیات قرآن عنوان کرد. طراحی برنامه‌های ویژه برای ماه رمضان و سالگرد رهبر شهید نیز از دیگر موضوعاتی بود که وی بر ضرورت پرداختن به آن‌ها تأکید کرد.
ضرورت خروج از فعالیت‌های جزیره‌ای
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، قائم‌مقام و دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی و نماینده ولی‌فقیه در استان زنجان بر ضرورت حرکت از فعالیت‌های پراکنده به سمت یک رویکرد قرارگاهی تأکید کرد.
به گفته وی، تبدیل آیات منتخب به گفتمان عمومی تنها با فعالیت یک دستگاه محقق نمی‌شود و باید از ظرفیت‌هایی همچون مسجد، مدرسه، محله، فضای مجازی و حتی گروه‌های تخصصی و صنفی استفاده کرد.
حسینی بر تقسیم کار میان دستگاه‌ها نیز تأکید داشت؛ به این معنا که هر مجموعه باید متناسب با مأموریت و ظرفیت خود نقشی مشخص در این نهضت برعهده بگیرد تا ضمن جلوگیری از موازی‌کاری، مجموعه فعالیت‌ها در یک شبکه منسجم قرار گیرد.
حدود یک میلیون حافظ آیات در «زندگی با آیه‌ها»
در ادامه، امیرحسین قزل‌ایاغ، مسئول دبیرخانه نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها»، با اشاره به روند اجرای این طرح، اظهار کرد: در ادامه فعالیت‌های «زندگی با آیه‌ها»، اتفاقات جدیدی رقم خورده و تلاش شده است ارتباط مستمر با مخاطبان تقویت شود. اکنون حدود ۱۷ میلیون نفر در فرایند ارتباط و همراهی با این طرح قرار گرفته‌اند.
وی افزود: در بررسی رفتارشناسی مخاطبان، مشخص شده است نزدیک به یک میلیون نفر از همراهان، حدود ۱۰۰ آیه را حفظ کرده‌اند. همچنین حدود چهار میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در بازه‌ای از آیات منتخب و بیش از پنج میلیون نفر نیز در بازه دیگری از این آیات با طرح همراه شده‌اند.
قزل‌ایاغ ادامه داد: تحلیل رفتار مخاطبان نشان می‌دهد بخشی از افرادی که وارد این فرایند شده‌اند، ارتباطشان با آیات قرآن استمرار پیدا کرده و در یک روند تدریجی، آیات بیشتری را حفظ می‌کنند. این مسئله نشان می‌دهد اگر این مسیر با قوت ادامه پیدا کند، می‌توان انتظار داشت دامنه این ارتباط در سال آینده نیز افزایش پیدا کند.
تغییرات محتوایی «زندگی با آیه‌ها» متناسب با شرایط روز
مسئول دبیرخانه نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با اشاره به تغییراتی که در دوره اخیر این طرح ایجاد شده است، گفت: یکی از اصول ما این است که «زندگی با آیه‌ها» باید متناسب با زندگی مردم باشد و آیاتی را در اختیار مخاطب قرار دهد که در شرایط روز برای او قابل استفاده و دارای موضوعیت باشد.
وی ادامه داد: بر همین اساس، در ایام جنگ نیز متناسب با شرایط جامعه، تغییراتی در طراحی‌های عملیاتی دبیرخانه ایجاد شد و تلاش کردیم محتوای قرآنی ارائه‌شده با مسائل و نیاز‌های آن روز مردم تناسب داشته باشد.
قزل‌ایاغ از طراحی بسته‌ای بر مبنای بیانات رهبر شهید انقلاب خبر داد و افزود: در این بخش، ۱۴ فراز از بیانات ایشان انتخاب و در قالب یک بسته محتوایی آماده و در اختیار مجموعه‌هایی قرار گرفت که در حوزه تبیین و ارائه محتوای قرآنی فعالیت می‌کردند.
وی اظهار کرد: در محافل قرآنی نیز تلاش شد آیاتی متناسب با شرایط جنگی برای مردم تلاوت و تفسیر شود و از ظرفیت این رویداد‌ها برای پیوند دادن آیات قرآن با مسائل روز جامعه استفاده شود.
توجه به ادبیات قابل فهم برای عموم مخاطبان
قزل‌ایاغ یکی دیگر از اقدامات جدید دبیرخانه را توجه به زبان و ادبیات مخاطب دانست و گفت: تلاش کرده‌ایم محتوای «زندگی با آیه‌ها» با زبان ساده و قابل فهم برای مخاطب ارائه شود تا افراد مختلف بتوانند با آیات ارتباط برقرار کنند.
وی افزود: در کنار استفاده از آیات قرآن در مصحف و برنامه‌های مختلف، تلاش شده است برای تبیین آن‌ها از بیانات رهبر شهید انقلاب، رهبر معظم انقلاب و دیدگاه‌های امام خمینی (ره) و سایر بزرگان استفاده شود تا مخاطب بتواند ارتباط روشن‌تری میان آیه و مسائل زندگی برقرار کند.
شکل‌گیری ارتباط «زندگی با آیه‌ها» با حوزه‌های علمیه
مسئول دبیرخانه نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» همچنین از توسعه ارتباط این طرح با حوزه‌های علمیه خبر داد و گفت: در حال حاضر ارتباطی میان شبکه قرآن و مجموعه‌های حوزوی و بدنه طلاب در حال شکل‌گیری است و تعدادی از طلاب و فعالان این حوزه نیز در فرایند انتخاب و ارائه آیات وارد میدان شده‌اند.
وی ادامه داد: در کنار این موضوع، عملیات‌های مختلفی نیز طراحی و اجرا شده و سفیران «زندگی با آیه‌ها» در عرصه‌های مختلف حضور پیدا کرده‌اند. همچنین تولیدات رسانه‌ای متعددی با محوریت آیات منتخب تهیه شده است.
قزل‌ایاغ با اشاره به نقش شاعران و هنرمندان در این فرایند، اظهار کرد: برخی از تولیدات با همکاری شاعران و اهالی فرهنگ و هنر، از جمله میلاد عرفان‌پور، تولید شده و در آن‌ها تلاش شده است مستقیماً به آیات منتخب پرداخته شود و ادبیات قرآن در قالب‌هایی قابل استفاده برای عموم مخاطبان ترویج شود.
«محفل ستاره‌ها» ظرفیت مهمی برای توسعه «زندگی با آیه‌ها»
وی در ادامه با اشاره به ظرفیت برنامه «محفل ستاره‌ها» برای توسعه نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها»، گفت: هم‌افزایی میان «محفل ستاره‌ها» و «زندگی با آیه‌ها» می‌تواند ظرفیت قابل توجهی برای گسترش این طرح ایجاد کند.
قزل‌ایاغ افزود: آیاتی که در برنامه «محفل ستاره‌ها» توسط سوژه‌ها و استادان ارائه شد، از میان همین آیات منتخب «زندگی با آیه‌ها» بود و تلاش شد این آیات در خلال برنامه برای مخاطبان تبیین شود.
وی ادامه داد: یکی از نکات مهم در برنامه امسال، تلاش مجموعه‌های مختلف برای ورود جدی‌تر به این جریان بود. در همین راستا، مؤسسات و مجموعه‌های قرآنی نیز تشویق شدند تا ارائه و آموزش آیات منتخب را در برنامه‌های خود دنبال کنند.
تولید بسته‌های آموزشی برای مؤسسات و مدارس
مسئول دبیرخانه نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» از طراحی بسته‌های محتوایی جدید برای مؤسسات خبر داد و گفت: برای مجموعه‌هایی که در این دوره‌ها فعالیت می‌کنند، بسته‌های محتوایی متناسب با «زندگی با آیه‌ها» طراحی شده است.
وی افزود: این بسته‌ها شامل کتاب مربی، کتاب دانش‌آموز و ابزار‌های آموزشی برای استفاده در کلاس است. در کتاب دانش‌آموز، امکان ارزیابی فردی نیز پیش‌بینی شده و برای کلاس‌های آموزشی نیز ابزار‌هایی برای نصب و استفاده طراحی شده است.
قزل‌ایاغ با اشاره به همکاری آموزش و پرورش در این زمینه، اظهار کرد: آموزش و پرورش نیز در جریان این برنامه قرار گرفته و در بخش تولیدات محتوایی، مجموعه‌ای از تولیدات با محوریت آیات منتخب تهیه شده است که بخشی از آن‌ها از شبکه پویا پخش می‌شود.
توجه به حفظ قرآن در کنار تبیین آیات در «زندگی با آیه‌ها»
وی در پایان با اشاره به یکی دیگر از اتفاقات مهم این دوره، گفت: یکی از اتفاقات ویژه، توجه به حفظ آیات در کنار تبیین و ارائه محتوای قرآنی بود. در جریان برنامه‌های مختلف، بخشی از مخاطبان وارد فرایند حفظ آیات شدند و گزارش‌های مربوط به این بخش نیز در نشست ارائه شد.
قزل‌ایاغ تأکید کرد: مجموعه این اقدامات نشان می‌دهد «زندگی با آیه‌ها» صرفاً به ارائه محتوا محدود نیست، بلکه تلاش می‌کند میان آیه، مخاطب و عرصه‌های مختلف فرهنگی، آموزشی، رسانه‌ای و اجتماعی ارتباط برقرار و این ارتباط را به یک فرایند مستمر تبدیل کند.
محور محتوایی گام جدید «زندگی با آیه‌ها»
حجت‌الاسلام والمسلمین علی تقی‌زاده، رئیس سازمان دارالقرآن الکریم نیز در این نشست چارچوب محتوایی گام جدید «زندگی با آیه‌ها» را تشریح کرد.
بر اساس توضیحات وی، عملیات محتوایی ماه‌های رجب، شعبان و رمضان با عنوان «دفتر چهارم: امت مبعوث» طراحی شده و دو گفتمان اصلی «قرآن، کتاب زندگی» و «جهاد، مبارزه و مقاومت؛ تنها راه پیشرفت و تحول» محور آن قرار گرفته است. همچنین «قیام لله و امت مبعوث در مسیر خون‌خواهی»، «یاد خدا و توکل»، «اتحاد و انسجام»، «تبیین قدرت ایران» و ترسیم افق آینده از جمله محور‌هایی است که برای این مرحله در نظر گرفته شده است.
تقی‌زاده همچنین پیشنهاد کرد که برای ماه رمضان یک بسته محتوایی مشترک میان دستگاه‌ها تهیه شود و در ادامه، هر دستگاه متناسب با مأموریت خود، آیات و محتوای مرتبط با حوزه فعالیتش را در طول سال دنبال کند.
قرآن باید با مسئله واقعی مردم پیوند بخورد
حجت‌الاسلام والمسلمین محمد حاج ابوالقاسم، داور و حافظ کل قرآن نیز بر ضرورت فاصله گرفتن از آموزش‌های صرفاً عمومی و توجه به کاربرد آیات در موقعیت‌های واقعی زندگی تأکید کرد.
وی اعتقاد دارد همان‌گونه که آیات قرآن در بستر نیاز‌ها و شرایط مشخص جامعه اسلامی نازل شده‌اند، امروز نیز باید در تبیین آن‌ها به شرایط و مسائل جامعه توجه کرد. از این منظر، انتخاب «امت مبعوث» به عنوان یکی از محور‌های گام جدید، می‌تواند متناسب با شرایط روز مورد استفاده قرار گیرد.
حاج ابوالقاسم همچنین بر ضرورت توسعه دامنه مخاطبان «زندگی با آیه‌ها» تأکید کرد و خواستار حضور این نهضت در میان گروه‌هایی شد که معمولاً ارتباط کمتری با فعالیت‌های قرآنی دارند؛ از جمله جامعه ورزش و مخاطبان گسترده رسانه‌ها.
حرکت «زندگی با آیه‌ها» از رویکرد مسابقه‌محور به کنشگری اجتماعی
جواد نصیری، سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور و مدیرعامل خبرگزاری ایکنا نیز در این نشست گزارشی تحلیلی از نقاط قوت و چالش‌های «زندگی با آیه‌ها» ارائه کرد.
وی گفت: برای استمرار و تعمیق این نهضت باید از رویکرد صرفاً مسابقه‌محور فاصله گرفت و به سمت حل مسئله، کنشگری اجتماعی و سنجش اثر واقعی فعالیت‌ها بر رفتار و سبک زندگی مخاطبان حرکت کرد.
نصیری در نشست هم‌اندیشی گام جدید نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» با اشاره به همراهی سازمان قرآنی دانشجویان کشور و خبرگزاری ایکنا با این طرح، اظهار کرد: مجموعه سازمان قرآنی دانشجویان کشور و خبرگزاری ایکنا در سال‌های گذشته در انعکاس برنامه‌ها و همراهی با بخش‌های مختلف «زندگی با آیه‌ها» در مقاطع مختلف، خود را یار و همراه این طرح دانسته‌اند.
وی افزود: در همین راستا، با همکاری مرکز مطالعات سازمان قرآنی دانشجویان کشور، تحلیلی مختصر از نقاط قوت، چالش‌ها و برخی پیشنهاد‌های راهبردی برای گام جدید این نهضت تهیه شده است.
هم‌افزایی ملی و بین‌دستگاهی؛ مهم‌ترین دستاورد «زندگی با آیه‌ها»
نصیری، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» را شکل‌گیری هم‌افزایی ملی و بین‌دستگاهی دانست و گفت: در این طرح شاهد خروج از فعالیت‌های جزیره‌ای و تجمیع ظرفیت‌های دستگاه‌های مختلف هستیم. این هم‌افزایی در حوزه رسانه، به‌ویژه رسانه ملی، آموزش و پرورش، مساجد، شهرداری‌ها و پیام‌رسان‌های بومی قابل مشاهده است.
سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور با بیان اینکه مشارکت گسترده مردم در مقیاس ملی نیز از دیگر نقاط قوت این طرح است، به شکل‌گیری یک شبکه میدانی گسترده اشاره کرد و گفت: در کنار این موارد، زیرساخت‌های فناورانه و محتوایی قابل توجهی از جمله اپلیکیشن اختصاصی، دستیار هوشمند تولید محتوا، بازی‌های قرآنی، کتاب‌ها و محصولات رسانه‌ای متنوع نیز ایجاد شده است.
کاهش آستانه ورود عمومی به فعالیت‌های قرآنی
نصیری، تغییر رویکرد در شیوه ارائه محتوای قرآنی را یکی دیگر از نقاط قوت این طرح برشمرد و اظهار کرد: یکی از اتفاقات مهم، کاهش آستانه ورود عمومی به قرآن است. در این مسیر، از الگو‌های سنگین و انحصاری حفظ ترتیبی به سمت حفظ موضوعی، فراز‌های کوتاه و آیات کاربردی حرکت شده است.
وی افزود: استمرار تقویمی فعالیت‌ها نیز ظرفیت مهم دیگری است. در سال‌های اخیر شاهد طراحی برنامه‌های محتوایی ویژه مناسبت‌هایی مانند محرم، اربعین، هفته وحدت و ماه مبارک رمضان بوده‌ایم.
مدیرعامل ایکنا با اشاره به رشد کیفی فعالیت‌های حفظ قرآن، ادامه داد: در کنار رشد کمی، در حوزه حفظ نیز شاهد ارتقای کیفی بوده‌ایم و در آخرین رویکردها، ارائه رسمی و جذاب محتوا مورد توجه قرار گرفته است.
چالش‌های پیش روی نهضت «زندگی با آیه‌ها»
نصیری در ادامه به برخی چالش‌های پیش روی نهضت «زندگی با آیه‌ها» اشاره کرد و گفت: یکی از چالش‌ها، غلبه رویکرد انگیزشی و مسابقه‌محور بر تعمیق معرفتی است. بخش قابل توجهی از مشارکت‌ها تحت تأثیر مسابقات پیامکی و جوایز شکل گرفته است؛ این مسئله می‌تواند این ریسک را ایجاد کند که مشارکت پس از پایان مسابقه کاهش یابد یا ارتباط مخاطب با محتوا سطحی باقی بماند.
وی افزود: چالش دوم، برش‌های موضوعی و خطر تقلیل‌گرایی است. اگر آیات بدون پیوند کافی با زمینه و پیام کلی آن‌ها تقطیع و ارائه شوند، ممکن است بخشی از پیام آیه ابتر بماند و عمر تفسیری و معرفتی آن کاهش یابد.
ضرورت سنجش تغییر رفتار، نه فقط شمارش مشارکت
نصیری، ضعف در ارزیابی کیفی و زیست‌محور را از دیگر چالش‌های این طرح دانست و اظهار کرد: در ارزیابی عملکرد، نباید صرفاً به آمار‌های کمی مانند تعداد پیامک‌ها، دانلود‌ها و میزان مشارکت چندمیلیونی اکتفا کرد؛ بلکه باید شاخص‌هایی برای سنجش تغییر رفتار و میزان تأثیر «زندگی با آیه‌ها» بر سبک زندگی قرآنی مخاطبان تعریف شود.
وی ادامه داد: اگر هدف نهایی، تبدیل قرآن به کتاب زندگی است، باید بتوانیم مشخص کنیم که این طرح تا چه اندازه در تصمیم‌ها، رفتار‌ها و سبک زندگی مخاطبان اثر گذاشته است.
توجه به مخاطبان خاکستری در «زندگی با آیه‌ها»
سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور با اشاره به نفوذ محدود طرح در برخی اقشار دانشگاهی و بدنه به تعبیر وی «خاکستری» جامعه، گفت: ادبیات ترویجی «زندگی با آیه‌ها» تا حدودی همچنان در مدار مخاطبان مذهبی و سنتی قرار دارد و برای ارتباط مؤثرتر با نسل جدید، به‌ویژه در مواجهه با شبهات فکری و نیاز‌های ذهنی آنان، باید تنوع زبانی و محتوایی بیشتری ایجاد شود.
نصیری اضافه کرد: همچنین لازم است ظرفیت گروه‌هایی مانند مددجویان و اهل سنت نیز در طراحی و اجرای این نهضت بیشتر مورد توجه قرار گیرد تا دامنه مخاطبان آن توسعه پیدا کند.
توجه بیشتر به ابعاد اخلاقی و سبک زندگی
وی با اشاره به یکی دیگر از چالش‌های محتوایی، گفت: در برخی مراحل، مفاهیم سیاسی و تقابلی در انتخاب آیات پررنگ‌تر بوده و در مقابل، موضوعاتی همچون اخلاق فردی، روابط خانوادگی، کنترل خشم و آسیب‌های اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
نصیری تأکید کرد: لازم است در طراحی آیات ماهانه، علاوه بر مسائل کلان جامعه، فهرستی از مسائل واقعی و روزمره مردم، مشکلات اقتصادی و معیشتی، شبهات فکری و نیاز‌های ذهنی و اجتماعی مخاطبان نیز مورد توجه قرار گیرد.
شفافیت در جوایز و مسابقات برای حفظ اعتماد عمومی
مدیرعامل ایکنا یکی دیگر از موضوعات قابل توجه را اعتماد عمومی مخاطبان دانست و گفت: در بخش نظرات مخاطبان در برخی بسترها، از جمله کافه‌بازار و سایت ایکنا، اعتراض‌هایی درباره تأخیر چندماهه در قرعه‌کشی جوایز مشاهده شده است و برخی مخاطبان نیز ادامه حضور خود در دوره‌های بعدی را به انجام این قرعه‌کشی‌ها مشروط کرده‌اند، بنابراین، شفافیت در برگزاری مسابقات، اعلام نتایج و اهدای جوایز باید به عنوان یکی از مؤلفه‌های اعتمادسازی مورد توجه جدی قرار گیرد.
پرهیز از دستگاه‌محوری در برندسازی «زندگی با آیه‌ها»
نصیری همچنین نسبت به پررنگ شدن نام و نشان دستگاه‌های مختلف در این نهضت هشدار داد و گفت: اگر برجسته‌سازی نام و نشان سازمان‌ها و دستگاه‌ها بدون سازوکار مشخص انجام شود، ممکن است زمینه رقابت‌های برندی میان دستگاه‌ها افزایش یابد؛ در حالی که «زندگی با آیه‌ها» باید یک حرکت ملی و فرادستگاهی باقی بماند.
چهار پیشنهاد برای گام جدید «زندگی با آیه‌ها»
سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور در پایان، چهار پیشنهاد را برای ادامه مسیر این نهضت مطرح کرد و گفت: پیشنهاد نخست این است که «زندگی با آیه‌ها» از یک نهضت مسابقه‌محور به سمت نهضت حل مسئله حرکت کند و در کنار آموزش و فهم آیات، بعد کنشگری اجتماعی نیز به‌صورت رسمی به آن افزوده شود.
وی افزود: پیشنهاد دوم، استفاده از قالب‌های رسانه‌ای و ارتباطی نسل جدید و در عین حال تقویت اعتماد مخاطبان، به‌ویژه از طریق شفافیت در بخش مسابقات و جوایز است.
نصیری ادامه داد: پیشنهاد سوم این است که مسجد و مدرسه به عنوان کانون‌های امتداد «زندگی با آیه‌ها» مورد توجه قرار گیرند و پایگاه‌های مستمر برای تداوم ارتباط مخاطبان با این نهضت شکل گیرد.
وی در پایان گفت: پیشنهاد چهارم، ایجاد یک نظام ارزیابی و پایش کیفی برای «زندگی با آیه‌ها» است تا علاوه بر سنجش آمار مشارکت، میزان اثرگذاری این طرح بر معرفت، رفتار و سبک زندگی مخاطبان نیز به‌صورت مستمر ارزیابی شود.
ضرورت سنجش اثرگذاری واقعی «زندگی با آیه‌ها»
یکی از محور‌های مهم این نشست، ضرورت سنجش اثرگذاری واقعی «زندگی با آیه‌ها» بود؛ موضوعی که مرتضی خدمتکار، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش و توسعه مشارکت‌های مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به‌صراحت بر آن تأکید کرد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سه سال گذشته در نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها»، گفت: پس از سه سال اجرای این طرح، لازم است از فضای گزارش‌های سازمانی فاصله بگیریم و با یک پایش علمی و میدانی، میزان تحقق اهداف اولیه و اثر واقعی آن را میان مردم بررسی و اندازه‌گیری کنیم.
خدمتکار اظهار کرد: در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش کرده‌ایم «زندگی با آیه‌ها» را در رویداد‌های مهم قرآنی و فرهنگی دنبال کنیم. در نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم نیز حضور سراسری این طرح را دنبال خواهیم کرد و در یک رویداد ملی که به‌زودی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز می‌شود نیز «زندگی با آیه‌ها» به عنوان محور اصلی انتخاب شده است.
وی افزود: این رویداد ملی با عنوان «آیات؛ پیوند قرآن و تکنولوژی» برگزار خواهد شد و تلاش داریم عرصه جدیدی در حوزه ارتباط میان قرآن و فناوری ایجاد کنیم. هدف این است که با محوریت آیات «زندگی با آیه‌ها»، زمینه تولید محتوای فاخر و ممتاز قرآنی فراهم شود.
توجه به دانشجویان و نخبگان در رویداد‌های قرآنی
خدمتکار با بیان اینکه یکی از اهداف این رویداد، جذب مخاطبان جدید است، گفت: تلاش می‌کنیم بخشی از جامعه هدف را که کمتر در برنامه‌ها و رویداد‌های قرآنی مورد توجه قرار گرفته‌اند، درگیر کنیم؛ به‌ویژه در لایه دانشجویی و نخبگانی.
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش و توسعه مشارکت‌های مرکز عالی قرآن و عترت وزارت ارشاد ادامه داد: این رویداد با همکاری جهاد دانشگاهی به‌زودی آغاز خواهد شد و امیدواریم بتواند زمینه‌ای برای ورود ظرفیت‌های جدید علمی، فناورانه و نخبگانی به عرصه فعالیت‌های قرآنی فراهم کند.
ضرورت ارزیابی عملکرد «زندگی با آیه‌ها» پس از سه سال
وی در ادامه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دبیرخانه «زندگی با آیه‌ها»، اظهار کرد: طی سه سال گذشته اتفاقات بسیار خوبی در این نهضت رقم خورده و در این جلسه نیز گزارش‌های مختلفی از این اقدامات ارائه شد. همچنین شاهد فعال شدن عرصه‌هایی بوده‌ایم که پیش از این کمتر مورد توجه رویداد‌های قرآنی قرار داشتند.
خدمتکار افزود: با وجود این اقدامات، به نظر می‌رسد اکنون که سه سال از اجرای میدانی این طرح ملی می‌گذرد، باید این پرسش را جدی‌تر مطرح کنیم که تا چه اندازه توانسته‌ایم نقاط هدفی را که در ابتدای مسیر برای آن‌ها برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری کرده بودیم، محقق کنیم.
فاصله گرفتن از گزارش‌های صرفاً سازمانی
وی با بیان اینکه ارزیابی عملکرد نباید صرفاً بر اساس گزارش دستگاه‌ها انجام شود، گفت: احساس می‌کنم فضای این جلسه تا حدودی سازمانی است؛ یعنی عمده گزارش‌ها و مطالبی که ارائه می‌شود، از جنس اتفاقات مثبت و دستاورد‌های سازمانی است. البته این موضوع طبیعی است، اما اقتضای این جلسه آن است که از فضای رسمی و سازمانی فاصله بگیریم و وارد میدان شویم.
خدمتکار تصریح کرد: باید به خیابان و میان مردم برویم و با یک پایش علمی و میدانی، اتفاقاتی را که طی سه سال گذشته در حوزه «زندگی با آیه‌ها» رخ داده، رصد و اندازه‌گیری کنیم. باید ببینیم مردم چه برداشتی از این طرح دارند، چه میزان با آن ارتباط برقرار کرده‌اند و در نهایت، این طرح تا چه اندازه توانسته است به اهداف اولیه خود دست پیدا کند.
دستاورد‌ها قابل توجه است، اما باید میزان اثرگذاری «زندگی با آیه‌ها» را سنجید
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش و توسعه مشارکت‌های مرکز عالی قرآن و عترت وزارت ارشاد تأکید کرد: اگر بخواهم فهرستی از نقاط مثبت و امتیازات «زندگی با آیه‌ها» ارائه کنم، فهرست بسیار بلندبالایی خواهد بود و اقدامات مثبت متعددی در این سه سال انجام شده است. با این حال، به نظر می‌رسد متناسب با حجم عملیات، هزینه، انرژی، زمان و نیروی انسانی که برای این طرح صرف شده و با توجه به ظرفیت مجموعه‌هایی که امروز گرد هم آمده‌اند، دستاورد‌های میدانی ما هنوز متناسب با این حجم از عملیات نیست.
خدمتکار ادامه داد: این موضوع طبیعتاً نیازمند یک جلسه مفصل کارشناسی و آسیب‌شناسانه است تا ابعاد مختلف آن بررسی شود؛ اما پیشنهاد مشخص من این است که یک پایش میدانی مستند و علمی درباره عملکرد سه سال گذشته «زندگی با آیه‌ها» انجام شود.
پایش میدانی می‌تواند مسیر آینده نهضت «زندگی با آیه‌ها» را اصلاح کند
وی در پایان گفت: ممکن است دوستان در دبیرخانه چنین کاری را انجام داده باشند و من از جزئیات آن اطلاع نداشته باشم، اما اگر یک ارزیابی میدانی مستند و دقیق انجام شود، می‌تواند به روند پیشبرد «زندگی با آیه‌ها» کمک جدی کند و به ما نشان دهد که در ادامه مسیر، چه بخش‌هایی نیازمند تقویت، اصلاح یا بازطراحی است.
پیشنهاد‌هایی برای توسعه دامنه مخاطبان «زندگی با آیه‌ها»
در بخش دیگری از نشست، بر استفاده از ظرفیت‌های گسترده آموزش و پرورش و شبکه سلامت کشور برای توسعه «زندگی با آیه‌ها» تأکید شد. همچنین ظرفیت نیرو‌های مسلح، ارتش، کانون‌های فرهنگی، هنری مساجد و مجموعه‌های مردمی از جمله حوزه‌هایی عنوان شد که می‌توانند در گسترش شبکه این نهضت نقش‌آفرین باشند.
بومی‌سازی محتوای طرح نیز از دیگر پیشنهاد‌های مطرح‌شده بود؛ از طراحی آیات خانواده‌محور گرفته تا تولید محتوا متناسب با زیست زیارتی و نیاز‌های گروه‌های اجتماعی مختلف.
همچنین ایده تدوین نسخه بین‌المللی «زندگی با آیه‌ها» با رویکرد دیپلماسی قرآنی، توجه بیشتر به ظرفیت اهل سنت و گروه‌های اجتماعی کمتر برخوردار از برنامه‌های قرآنی و حرکت از رقابت‌های فردی به پویش‌های گروهی و محله‌محور مطرح شد.
گام بعدی «زندگی با آیه‌ها»؛ از آمار مشارکت تا سنجش اثر
مجموع مباحث مطرح‌شده در این نشست نشان داد که «زندگی با آیه‌ها» پس از سه سال فعالیت، در نقطه‌ای قرار گرفته است که علاوه بر حفظ و توسعه ظرفیت‌های ایجادشده، نیازمند بازخوانی دقیق مسیر طی‌شده است؛ بازخوانی‌ای که در آن صرفاً تعداد مخاطبان، برنامه‌ها و تولیدات ملاک نباشد و میزان ماندگاری پیام‌های قرآنی، تغییر رفتار، عمق معرفت و حضور آیات در زندگی واقعی مردم نیز سنجیده شود.
از سوی دیگر، تأکید بر تقسیم کار میان دستگاه‌ها، تقویت شبکه مردمی، توسعه مخاطبان، بهره‌گیری از فناوری و رسانه‌های جدید و طراحی محتوای متناسب با مسائل روز، از جمله محور‌هایی بود که در این نشست برای گام جدید نهضت ملی «زندگی با آیه‌ها» مورد توجه قرار گرفت.
انتهای پیام
هر سال نمونه هاي چنين پژوژه هاي ملي با تبليغات فراوان و هزينه هاي سنگين برگزار مي شود اما واقعيت چيز ديگري است.
نتيجه چنين مديريتي تنها خستگي نيروها و ايجاذ انتظار در جامعه بدون پاسخگويي به آن هاست.
من ماه رمضان شرکت کردم نه فقط برای جوایز ، و شاید نزدیک ۱۴ و یا ۱۵ نفر رو دعوت کردم ، اما این قدر این مسابقه طول کشید که نزدیک ماه رمضان بعدی شدیم ، اعتماد از بین رفت و خستگی جایگزین شد و با اطمینان میگم برای راحتی اعصاب خودمون هم که شده دگه در این مسابقه شرکت نمی کنیم .
الان ادامه دادنش تا پایان آبان اشتباه هست به نظر من، من دارم نظر خودم رو میگم، اگر من بودم این دوره از مسابقه رو دگه تموم می کردم.