معرفی میراث قرآنی آیت‌الله مدرسی با تاکید بر تفسیر ایشان
به قلم حجت‌الاسلام سید محمدمهدی رفیع‌پور استاد حوزه علمیه:
گرچه پرداختن به تراث علمی افراد زنده به جهت تداوم و در جریان بودن فعالیت آنها کامل نخواهد بود اما با قابلیت‌های ویرایش که اخیراً امکان پذیر شده است می‌توان به تدریج یادداشت‌ها را بروزرسانی و تکمیل کرد.
از جمله عالمان معاصر که اهمیت زیادی به قرآن کریم داده است عالم پرکار و موفق آیت الله حاج سید محمد تقی مدرسی متولد۱۳۶۴ قمری در کربلا هستند.
ایشان تحصیلات خود را در زادگاه خویش به پایان برد و در مقطع درس خارج از محضر دایی خود مرحوم آیت الله سید محمد شیرازی و نیز آیت الله شیخ یوسف خراسانی بیارجمندی نویسنده مدارک العروة استفاده کرد.
ایشان پس از اتمام تحصیلات به تدریس و تالیف رو آورد.
من هدی القرآن
طلوع قرآنی آقای مدرسی و معروفترین و مهمترین اثر قرآنی ایشان تفسیر من هدی القرآن است.
این تفسیر در طول ۱۱ سال به نگارش درآمده است. از ابتدای آن تا پایان سوره نحل در مدت سه سال به صورت قلمی و از اینجا تا پایان قرآن به صورت پیاده‌سازی از نوارها و تنظیم و ویرایش نویسنده تدوین شده است.
آقای مدرسی در این زمینه از برخی از شاگردان و دوستان خود کمک گرفته است.
تفسیر من هدی القرآن در سال ۱۳۹۸ در کویت آغاز و در سال ۱۴۰۹ در شهر مشهد به اتمام رسیده است و لذا مدت نگارش آن ۱۱ سال بوده است.
تعجب از مرحوم آیت الله معرفت است که در جلد آخر التمهید(ج۱۰، ص۵۱۲) تاریخ پایان تالیف این کتاب را سال ۱۴۰۵ ذکر کرده‌اند که حتما اشتباه است.
مشخصات چاپ:
این تفسیر در ۱۸ جلد در ایران، انتشارات دار محبی الحسین در سال ۱۴۱۹ منتشر شد.
چاپ دوم این کتاب در لبنان توسط دارالقاری در ۱۲ جلد همراه با یک جلد فهارس انجام شده است.
آقای مدرسی ثواب نگارش این تفسیر را به همسر مرحومه‌اش ام صالح که در جوانی فوت کرده، هدیه کرده است(ج۱۲ص۴۴۵ از چاپ دوم).
تفسیر هدایت
ترجمه فارسی این تفسیر توسط انتشارات آستان قدس رضوی به نام تفسیر هدایت چاپ شده است. احمد آرام، عبدالمحمد آیتی و پرویز اتابکی و پرویز شعار مترجمان این تفسیر هستند.
مرحوم آیت الله واعظ‌زاده خراسانی مقدمه مفصل و سودمندی بر ترجمه این کتاب نگاشته‌اند که متاسفانه در برخی نرم‌افزارها و اینترنت حذف شده است.
پس از چند سال در سال ۱۳۹۳ خلاصه این اثر مجددا توسط حمیدرضا آژیر ترجمه و با نام «پرتویی از هدایت قرآن» در شش جلد توسط انتشارات آستان قدس رضوی منتشر شد.
مرحوم آیت‌الله واعظ زاده خراسانی
در مقدمه کوتاه خود بر این اثر از نویسنده و مترجم تمجید کرده و خوانندگان را به مقدمه مفصل خود بر چاپ اول و اصلی حواله دادند.
در مقدمه ناشر محترم، دلیل ترجمه مجدد این اثر اشتباهات مترجمان پیشین از یک سو و بازنگری‌های نویسنده از سوی دیگر ذکر شده است.
مناسب بود که موارد بازنگری‌های مولف و اضافات ایشان نیز در چاپ عربی و اصلی و همچنین در ترجمه مشخص می‌شد تا پژوهشگران قرآنی بهره بیشتری ببرند و نیاز به ملاحظه و مقایسه مطالب در چاپ‌های مختلف نباشند.
این ترجمه از روی تلخیص و تحریری است که اکنون به معرفی آن می پردازیم:
المنتقی من تفسیر من هدی القرآن
اقدام خوب دیگری که روی تفسیر من هدی القرآن انجام شده است تلخیص و برگزیده کردن مطالب تفسیری آن با حذف فضائل، مقاصد و اهداف سور و مانند آن است که توسط مرکز العصر در بیروت انجام شده است.
این اثر در سال ۱۴۳۴ در شش جلد چاپ شده است و مدرسی مقدمه کوتاهی بر آن نوشته و تشکر کرده‌اند.
بینات من القرآن
غالب مفسران پس از آنکه دوره تفسیر آنها منتشر شود به کار‌های دیگر می‌پردازند، اما آیت الله مدرسی با تداوم جلسات تفسیر وارد مرحله جدیدی از فعالیت‌های قرآنی شدند و مجموعه دیگری را با نام بینات من فقه القرآن کلید زدند که تاکنون بیش از ده جلد از آن منتشر شده است و هر جلد آن به تفسیر یک سوره از قرآن کریم اختصاص دارد.
این مجموعه حاصل دروس قرآنی جاری آیت الله مدرسی است و طبعا ادامه دارد.
مفسر در دوره جدید و دوم تفسیری خود با فراغت و حوصله بیشتری به تفسیر قرآن کریم پرداخته و در نتیجه مباحث بیشتر و مفصل‌تری را در ذیل آیات مطرح کرده است.
در سال ۱۳۹۵ تفسیر سوره مبارکه روم از این مجموعه به فارسی تحقیق و ترجمه شده و با نام در پیشگاه قرآن توسط انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شده و فرج الله میرعرب این پروژه را به انجام رسانده است.
نگاه تفسیری اجتماعی و تحلیل و الهام گرفتن از آیات قرآن و استفاده از آن در مسائل تربیتی و اجتماعی و سیاسی به مناسبت‌های مختلف ویژگی مجموعه کار‌های قرآنی مدرسی است.
از دیگر آثار قرآنی «بحوث فی القرآن الکریم» است که در سال ۱۳۷۹ شمسی با نام مباحثی پیرامون معارف قرآن کریم توسط حمیدرضا آژیر به فارسی ترجمه شده است.
مقاصد السور فی القرآن الکریم، القرآن حکمة الحياة، بصائر القرآن فی التحرک الاسلامی از دیگر پژوهش‌های قرآنی ایشان است.
ناگفته پیداست که بحث از آثار متعدد فقهی و اصولی و سیاسی مدرسی مجال دیگری می‌خواهد.
با آرزوی سلامتی و موفقیت بیشتر برای آیت‌الله سید محمد تقی مدرسی.
انتهای پیام
