«هیهات منّا الذله» فرهنگ ایستادگی و عزت است

به گزارش ایکنا از البرز، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدتقی غضنفری، امام جمعه محمدشهر کرج، در تجمع اقتدار و عزت مردم در شامگاه دهم مهرماه با تأکید بر اهمیت حضور مردم در صحنه‌های اجتماعی و دفاع از ارزش‌های دینی و ملی، حضور مردم در تجمعات را فرصتی برای مجاهدت دانست و گفت: این حضور، در صورت برخورداری از نیت و آگاهی لازم، می‌تواند مصداق عبادت عملی باشد.

 

وی افزود: گاهی انسان در برابر فرصتی که برای انجام وظیفه در اختیارش قرار گرفته است، به دلیل عادی شدن شرایط، اهمیت آن را درک نمی‌کند، اما ممکن است پس از پایان آن فرصت، حسرت بخورد که چرا در زمانی که امکان حضور و نقش‌آفرینی داشته، مسئولیت خود را به‌درستی انجام نداده است.

 

غضنفری با بیان اینکه یکی از مسائل مهم در زندگی اجتماعی، شناخت موقعیت و تکلیف است، اظهار کرد: انسان مؤمن نمی‌تواند نسبت به اتفاقاتی که پیرامون او رخ می‌دهد بی‌تفاوت باشد و در هر شرایطی باید ببیند وظیفه او چیست و چگونه می‌تواند در مسیر حق و دفاع از ارزش‌ها ایفای نقش کند.

 

امام جمعه محمدشهر کرج ادامه داد: میان باور قلبی و عمل اجتماعی فاصله‌ای وجود دارد که انسان باید آن را با مسئولیت‌پذیری پر کند؛ ممکن است فردی نسبت به یک موضوع اعتقاد داشته باشد، اما زمانی که شرایط عمل فرا می‌رسد، این اعتقاد باید خود را در رفتارش نشان دهد. از همین منظر، حضور مردم در تجمعات و عرصه‌هایی که برای دفاع از عزت، استقلال و ارزش‌های جامعه شکل می‌گیرد، می‌تواند نشانه‌ای از تبدیل باور به عمل باشد.

 

غضنفری تصریح کرد: اگر باور تنها در حد سخن باقی بماند، نمی‌تواند تأثیر عمیقی در جامعه ایجاد کند، اما هنگامی که مردم باور خود را در میدان عمل نشان می‌دهند، این رفتار می‌تواند به تقویت روحیه جمعی و احساس مسئولیت اجتماعی منجر شود. انسان مؤمن در برابر جامعه، ارزش‌ها و مسئولیت‌هایی که بر عهده دارد نیز وظایفی دارد و هنگامی که برای انجام این وظیفه وارد میدان می‌شود، عمل او می‌تواند رنگ و معنای عبادی پیدا کند.

 

این مسئول با اشاره به فرازی از توقیع حضرت ولی‌عصر(عج) به شیخ مفید، اظهار کرد: حضرت ولی‌عصر(عج) نسبت به مؤمنان بی‌تفاوت نیست و اگر عنایت و توجه حضرت نسبت به مؤمنان نبود، بلاها بر آنان نازل می‌شد و دشمنان بر جامعه مؤمنان غلبه می‌کردند. این نگاه اعتقادی، مؤمن را نسبت به آینده و سرنوشت جامعه امیدوار می‌کند، اما این امید نباید به معنای کنار گذاشتن مسئولیت‌های انسانی و اجتماعی باشد؛ بلکه انسان باید در کنار توکل و امید، وظیفه خود را نیز انجام دهد.

 

امام جمعه محمدشهر کرج ادامه داد: انسان نمی‌تواند مسئولیت خود را کنار بگذارد و همه چیز را به آینده موکول کند؛ هر فرد باید در اندازه توان و جایگاه خود در برابر وظایفی که متوجه اوست احساس مسئولیت داشته باشد. فرصت مجاهدت همیشگی نیست و ممکن است شرایطی که امروز برای انسان فراهم است، فردا وجود نداشته باشد؛ از این رو، بی‌توجهی به فرصت‌های مسئولیت‌آفرین می‌تواند موجب پشیمانی شود.

 

غضنفری در ادامه با اشاره به روایتی درباره یکی از شهدای جنگ رمضان گفت: یکی از شهدا در عالم رؤیا درباره جایگاه خود بیان کرده بود که آنچه در دنیا به آن باور داشتیم، با عمل نشان دادیم. این تعبیر، نکته مهمی را در خود جای داده است؛ اینکه ارزش باور انسان زمانی آشکار می‌شود که در میدان عمل نیز همان باور را دنبال کند. اگر کسی از ارزش‌ها سخن بگوید اما در زمان نیاز حاضر به پذیرش مسئولیت نباشد، میان سخن و رفتار او فاصله ایجاد می‌شود، اما کسی که باور خود را در عمل نشان می‌دهد، به آن باور عینیت می‌بخشد. بر همین اساس، حضور مردم در صحنه‌های اجتماعی را می‌توان از زاویه دیگری نیز دید؛ این حضور زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که با شناخت، نیت و احساس تکلیف همراه باشد.

 

این مسئول با اشاره به دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در آن دوران، دشمن با پشتیبانی قدرت‌های مختلف به کشور حمله کرد، اما ملت ایران با تقدیم شهدا، جانبازان و مفقودان در برابر دشمن ایستاد و اجازه نداد تجاوز دشمن به شکست اراده عمومی ملت منجر شود. دفاع مقدس را می‌توان یکی از نمونه‌های روشن تبدیل باور به عمل دانست؛ چراکه در آن مقطع، مردم تنها درباره دفاع سخن نگفتند، بلکه هزینه دفاع از کشور را نیز پذیرفتند. آنچه از تجربه دفاع مقدس برای نسل‌های بعد باقی مانده، تنها خاطره یک جنگ نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از مفاهیم همچون ایثار، مسئولیت‌پذیری، مقاومت، فداکاری و ترجیح منافع جمعی بر منافع فردی است.

 

امام جمعه محمد شهر کرج تصریح کرد: ملت ایران در آن دوران با از دست دادن سرمایه‌های انسانی فراوان، هزینه سنگینی پرداخت، اما همین تجربه نشان داد که در شرایط دشوار، انسجام اجتماعی و احساس مسئولیت مردم می‌تواند به یک پشتوانه مهم برای کشور تبدیل شود.

 

این مسئول در ادامه سخنان خود با بیان اینکه مفهوم مقاومت را نباید تنها در میدان نظامی تعریف کرد، گفت: مقاومت می‌تواند در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نیز معنا پیدا کند و در همه این عرصه‌ها، آنچه اهمیت دارد، حفظ روحیه مسئولیت‌پذیری و نپذیرفتن ذلت است. جامعه‌ای که در برابر مشکلات خود احساس مسئولیت کند، جامعه‌ای زنده و پویاست؛ همان‌گونه که فرد نیز هنگامی می‌تواند در برابر فشارها ایستادگی کند که نسبت به وظایف خود احساس مسئولیت داشته باشد.

 

امام جمعه محمدشهر کرج با اشاره به مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم گفت: مردم ایران با وجود فشارهای اقتصادی همچنان پای دین و انقلاب ایستاده‌اند و در برابر فشارها مقاومت می‌کنند. البته نمی‌توان مشکلات معیشتی مردم را نادیده گرفت. دغدغه اقتصادی، بخشی از واقعیت زندگی مردم است و مسئولان باید نسبت به آن احساس مسئولیت داشته باشند، اما در کنار این مسائل باید به سرمایه‌های اجتماعی و اعتقادی جامعه نیز توجه کرد.

 

وی تأکید کرد: مردم ممکن است مشکلات اقتصادی داشته باشند، ممکن است نسبت به شرایط زندگی خود مطالبه و گلایه داشته باشند، اما این مسئله به این معنا نیست که نسبت به هویت، باورها و ارزش‌های خود بی‌تفاوت شده‌اند. یکی از نکات قابل توجه در تحلیل رفتار اجتماعی مردم این است که مسائل اقتصادی و اعتقادی را نباید در برابر یکدیگر قرار داد؛ مردم می‌توانند همزمان مطالبه‌گر حل مشکلات معیشتی باشند و در مسائل مرتبط با عزت و ارزش‌های خود نیز احساس مسئولیت کنند.

 

امام جمعه محمدشهر کرج با تأکید بر ایستادگی ملت ایران در برابر فشارها اظهار کرد: ملت ایران در مقاطع مختلف نشان داده است که فشار و تجاوز دشمن موجب نمی‌شود از اصول خود دست بکشد. اگر تاریخ معاصر ایران را مورد توجه قرار دهیم، یکی از موضوعات قابل مشاهده، حضور مردم در بزنگاه‌هایی است که کشور با تهدید یا فشار مواجه شده است؛ این حضور نشان می‌دهد که بخش مهمی از قدرت یک جامعه، به میزان انسجام و احساس مسئولیت مردم آن جامعه بازمی‌گردد.

 

غضنفری ادامه داد: ملت ایران در سال‌های مختلف شخصیت‌های بزرگی همچون امام خمینی(ره)، سرداران و فرماندهان و دانشمندان خود را از دست داده است، اما از دست دادن افراد برجسته به معنای پایان یک مسیر نیست. جامعه‌ای که به یک فرد یا یک نسل وابسته نباشد و بتواند آرمان‌ها و ارزش‌های خود را به نسل بعد منتقل کند، از ظرفیت بیشتری برای عبور از بحران‌ها برخوردار خواهد بود.

 

غضنفری همچنین با تأکید بر شعار هیهات منّا الذله، اظهار کرد: این شعار، شعار همه آزادگان عالم است و ملت ایران با تأسی از مکتب حضرت اباعبدالله الحسین(ع) زیر بار ذلت نخواهد رفت. این جمله حامل یک نگاه به زندگی و مسئولیت انسان است؛ نگاهی که عزت را در برابر تسلیم و ذلت قرار می‌دهد. این عبارت در منابع تاریخی در پیوند با سخنان امام حسین(ع) در روز عاشورا نقل شده و در فرهنگ شیعی به نمادی از نپذیرفتن خواری و تسلیم در برابر ظلم تبدیل شده است.

 

امام جمعه محمدشهر کرج ادامه داد: فرهنگ عاشورا به انسان یاد می‌دهد که در برابر ظلم و زیاده‌خواهی، مسئولیت خود را فراموش نکند و عزت را با هیچ چیزی معامله نکند. این فرهنگ اگر در جامعه به‌درستی فهم شود، تنها به مراسم و مناسبت‌ها محدود نخواهد ماند، بلکه می‌تواند در رفتار اجتماعی انسان‌ها نیز خود را نشان دهد؛ از مسئولیت‌پذیری گرفته تا دفاع از حق و ایستادگی در برابر تحقیر.

 

غضنفری اظهار کرد: پیام عاشورا محدود به زمان و مکان خاصی نیست و برای هر نسلی این پرسش را مطرح می‌کند که در برابر فشار و ظلم چه موضعی باید داشته باشد. آنچه از مکتب حضرت اباعبدالله الحسین(ع) برای جامعه امروز اهمیت دارد، روحیه آزادگی و مسئولیت‌پذیری است؛ اینکه انسان در برابر اتفاقات پیرامون خود بی‌تفاوت نباشد و در موقعیت‌های حساس، وظیفه خود را بشناسد.

 

امام جمعه محمدشهر کرج گفت: اگر حضور مردم را در امتداد همین فرهنگ ببینیم، آنگاه حضور اجتماعی صرفاً یک تجمع نخواهد بود، بلکه می‌تواند بیانگر نوعی انتخاب آگاهانه باشد؛ انتخابی که در آن فرد میان بی‌تفاوتی و مسئولیت، میان انفعال و حضور و میان پذیرش ذلت و حفظ عزت، مسیر خود را مشخص می‌کند. به همین دلیل است که حضور مردم در صحنه را باید جدی گرفت؛ زیرا جامعه زمانی می‌تواند در برابر فشارها ایستادگی کند که مردم آن نسبت به سرنوشت خود و جامعه احساس مسئولیت داشته باشند.

 

وی در پایان گفت: ملت ایران با تأسی از مکتب حضرت سیدالشهدا(ع) نشان داده است که عزت و آزادگی را ارزش می‌داند و هیهات منّا الذله برای این ملت تنها یک شعار نیست، بلکه یادآور یک فرهنگ و یک نگاه به مسئولیت اجتماعی است؛ فرهنگی که در آن باور باید به عمل تبدیل شود و حضور آگاهانه مردم، بخشی از مسیر حفظ عزت و استقلال جامعه تلقی شود.