به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از گیلان، در قرآن مجید به کرات روى مسئله کمفروشى و تقلب در وزن و پیمانه تأکید شده و برای درس عبرت جهانیان خداوند متعال عاقبت قومی را که چنین اعمال ناشایستی مرتکب میشدند و هیچ پندی نمیگرفتند را به وضوح بیان فرموده است.
قرآن کریم کمفروشی را موجب ویران شدن شهر مدین و نابود شدن قوم آن معرفی کرده و در شش سوره از ۱۱۴ سوره قرآن کمفروشی مورد مذمت قرار گرفته است.
سوره مبارکه مطففین به نام کمفروشان معرفی شده است و خداوند در آیات ابتدایی این سوره میفرماید «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ وَإِذَا کَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ أَلَا یَظُنُّ أُولَئِکَ أَنَّهُم مَّبْعُوثُونَ لِیَوْمٍ عَظِیمٍ یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ...؛ وای به حال کمفروشان آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل میگیرند کاملا حق خود را استیفا میکنند ولی وقتی چیزی را تحویل مردم میدهند در پیمانه و وزن کمتر میدهند؛ آیا آنها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شد و به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند، روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود میایستند».
خداوند در این آیات قبل از هر چیز کمفروشان(مطففین) را مورد تهدید شدیدى قرار داده و مىفرماید «واى بر کمفروشان»! این در حقیقت اعلان جنگى است از ناحیه خداوند به این افراد ظالم و ستمگر و کثیف که حق مردم را به طرز ناجوانمردانهاى پایمال مىکنند.
«تطفیف» که مطففین از آن گرفته شده در لغت به معنای اندک و کم است و مطفف به کسی اطلاق میشود که از چیزی بکاهد و آن را از حد واقعی آن کم کند و آن را اندک کند؛ حال آن چیز ممکن است جنسی باشد که به دیگری میفروشد و یا کاری باشد که برای فردی انجام میدهد و یا حتی ممکن است بهای چیزی باشد که میپردازد و یا مزد کاری باشد که میپردازد در واقع امکان تطفیف کردن و کاستن فقط در داد و ستد نیست، بلکه در هر معاملهای ممکن است.
پس از آنجایی که قرآن کریم از جانب یگانه خالق هستی است آن عالم یگانه با بیان یک کلمه «مطففین» در کمال فصاحت مطلب را طوری بیان فرموده که هر کمکاری و کمفروشی را شامل میشود و اینکه خداوند متعال راجع به مسئله کمفروشی علیرغم آیاتی که در جاهای متعدد قرآن آورده است هنگامی که سورهای را با چنین عنوانی نازل میکند حاکی بر مهم بودن و شایع بودن این مسئله بین بنیآدم میباشد و نشان از سنگین بودن جرم کمفروشی و حقکشی دارد.
کمفروشی و گرانفروشی در احادیث
گرانفروشی و کمفروشی یکی از آفتهای کسب روزی حلال است که بسیاری از اهل بازار ممکن است دانسته یا ندانسته به آن مبتلا شوند. درآمد حاصل از کمفروشی حرام است و باید به صاحبان حق برگردانده شود و فروشندهای که کمفروشی و گرانفروشی کرده، شرعاً مالک آن اموال نیست، زیرا این درآمد حرام بوده و از حقالناس بهشمار میرود که باید به صاحب اصلی آن برگردانده شود.
پیامبر اکرم(ص) میفرمایند «هر مردی که قوت مردم را بخرد و تا چهل روز آن را نگاه دارد به انتظار اینکه مسلمانان در گرانی واقع شوند گناهی کرده که اگر تمام آن قوت را بفروشد و پولش را صدقه بدهد، کفاره آن گناهی که کرده نمیشود» و امام صادق(ع) در حدیثی میفرمایند: مغبون ساختن مؤمن، حرام است و مغبون ساختن کسی که در قیمت کالا و سالم بودن جنس به فروشنده اعتماد کرده، حرام است».
کمفروشی یکى از مفاسد اقتصادى
خداوند در آیات 84 تا 86 سوره هود تحصیل حلال را باعث دوام نعمت الهى و بقاى برکات میداند و کمفروشی را یکی از مفاسد اقتصادی بر میشمرد که از روح شرک و بتپرستى سرچشمه مىگیرد و میفرماید «و به سوى (اهل) مدین برادرشان شعیب را فرستادیم، گفت: اى قوم من!" الله" را پرستش کنید که جز او معبود دیگرى براى شما نیست و پیمانه و وزن را کم نکنید(و دست به کمفروشى نزنید) من خیرخواه شما هستم و من از عذاب روز فراگیر بر شما بیمناکم! و اى قوم من! پیمانه و وزن را با عدالت وفا کنید و بر اشیاء(و اجناس) مردم عیب مگذارید و از حق آنان نکاهید و در زمین فساد مکنید. سرمایه حلالى که خداوند براى شما باقى گذارده برایتان بهتر است اگر ایمان داشته باشید و من پاسدار شما(و مامور بر اجبارتان به ایمان) نیستم».
آیان قرآن این واقعیت را به خوبى منعکس مىکند که بعد از مسئله اعتقاد به توحید و ایدئولوژى صحیح، یک اقتصاد سالم از اهمیت ویژهاى برخوردار است و نیز نشان مىدهد که بهم ریختگى نظام اقتصادى سرچشمه فساد وسیع در جامعه خواهد بود.