کد خبر: ۱۸۵۰۱۹۳
تاریخ: ۲۶ آبان ۱۳۸۸ - ۰۸:۵۱
ارائه طرح پژوهشی «حيات در كرات ديگر» با توجه به آيه 29 سوره شوری
گروه انديشه: پژوهشكده اعجاز قرآن در پی شناخت اعجازهای علمی قرآن، طرح پژوهشی «حيات در كرات ديگر» را با توجه به آيه 29 سوره شوری ارائه داده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، پژوهشكده اعجاز قرآن در پی شناخت اعجازهای علمی قرآن كريم، تحقيقهای ميانرشتهای قرآن كريم را آغاز كرده است؛ لذا موضوع و طرحهای متعدد ميانرشتهای را ارائه میكند.
از جمله اين موارد طرح پژوهشی «حيات در كرات ديگر» است كه با توجه به آيه 29 سوره مباركه شوری: «وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَابَّةٍ وَ هُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا یَشَاءُ قَدِيرٌ؛ و از نشانههاى [قدرت] اوست آفرينش آسمانها و زمين و آنچه از [انواع] جنبنده در ميان آن دو پراكنده است و او هرگاه بخواهد بر گردآوردن آنان تواناست.» آن را ارائه داده است.
اين آيه يكی ديگر از نشانههای خداشناسی را مطرح میكند و آن خلقت آسمانها و زمين است. آنچه در اين آيه قابل ملاحظه است اينكه قرآن با جمله «وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ؛ آنچه در آسمان و زمين از جنبندگان گسترده است»، با صراحت اين حقيقت را اعلام مىدارد كه در پهنه آسمان نيز جنبندگان زنده فراوان است.
«دابة» در لغت به معنای هر جنبندهای است كه در روی زمين حركت میكند و اين كلمه شامل همه حيوانات (جانداران مادی) میشود. بعضی از مفسران جنبندگان آسمان را به ملائكه تفسير كردهاند كه نمیتواند صحيح باشد؛ زيرا آيه مطلق است و بدون دليل نمیتوان آن را مقيد كرد و از سوی ديگر، واژه دابة بر فرشتگان اطلاق نمیشود. آنچه از ظاهر آيه به دست میآيد وجود انواع موجودات زنده در آسمانهاست.
در روايات نيز مطالبی در اين مورد وجود دارد. در حديث معروفى از امير مؤمنان امام على بن ابيطالب(ع) نقل شده است كه فرمودند: «هذه النجوم التی فى السماء مدائن مثل المدائن التی فى الارض مربوطة كل مدينة الى عمود من نور؛ اين ستارگانى كه در آسمان است شهرهایى همچون شهرهاى زمين دارد، هر شهرى با شهر ديگر (هر ستارهاى با ستاره ديگر) با ستونى از نور مربوط است».
در برخی از كشورها با استفاده از تلسكوپهايی كه قادر به رديابی امواج راديويی بسيار ضعيف هستند به بررسی اجرام آسمانی برای كشف حيات پرداخته میشود. اين كشورها برای بررسی و دستيابی به جواب سؤالات در مورد وجود حيات در كرات ديگر، سرمايهگذاریهای فراوانی انجام دادهاند. سفينههايی هم كه به كرات ديگر فرستاده میشوند، معمولا از محل مأموريت خود نمونهبرداری انجام میدهند.
دانشمندان در اين مورد نظرياتی را مطرح كرده و به طور كلی بيان داشتهاند كه در ميان كواكب آسمان ستارگانی وجود دارند كه در آنها علائمی از حيات وجود دارد و معتقدند كه مواد سازنده حيات فقط بر روی كره زمين يافت نمیشود و مولكولهای آلی يا بلوكهای سازنده حيات در سطح كرات ديگر و محيط ميان ستارهها نيز وجود دارد. ولی در گزارش سايت ناسا در آگوست 2009 اعلام شده ، تاكنون هيچگونه حياتی در كرات و اجرام آسمانی ديگر يافت نشده است.
در اين آيه مطالبی وجود دارد كه فعلا علم بشر به آن دست نيافته است و از فهم دقيق آن عاجز است و درآينده ثابت خواهد شد كه اين آيه بيانگر اعجاز علمی قرآن است و كتابی است كه خدای حكيم بر قلب رسول كريم(ص) خود فرود آورده است. به نظر میرسد اين موضوع فعلا نمیتواند از جنبه علمی مورد بررسی دقيق قرار گيرد؛ زيرا نتايج متقنی در دست نيست. گرچه برای دانشجويان علوم قرآنی میتواند قابل بحث و بررسی باشد.
در بررسی قرآنی، نخست بايد معنای واژههايی كه در فهم بهتر آيه مؤثر است، بررسی شود؛ در بررسی معنی يك واژه در قرآن، ابتدا در بخش معناشناسی تاريخی، دخيل بودن واژه يا اصيل بودن آن تعيين شود و سپس به معناشناسی تاريخی واژه قبل از نزول و همزمان با نزول قرآن پرداخته میشود. به بيان ديگر، تطورات معنايی واژه در طول تاريخ معلوم میشود.
آنگاه در بخش معناشناسی توصيفی، معنای اصلی (مراد متكلم) با توجه به قرائن كلام (لفظی و معنوی) بيان میشود. سپس مشتقات واژه در قرآن، وجوه معانی هر مشتق در كاربرد قرآنی، مترادفها(يا تضادهای) هر وجه و مفاهيمی كه در قرآن به واژه مورد نظر اسناد داده شده است، بررسی میشود. در گام بعدی، به تفاسير مراجعه و از برداشتهای مفسران اطلاع حاصل میشود. در اين بخش، به تمامی آياتی كه به نحوی مرتبط با آيه مورد بحث است، توجه خواهد شد.
پارهای از سؤالاتی كه در ارتباط با بخش قرآنی مطرح است عبارتند از : آيا «فيهما» در آيه بيانگر اين مطلب است كه «دابة» در آسمانها و زمين از يك نوع و جنس هستند و يا صرف اطلاق «دابة» به معنی هرگونه جنبنده است؟ (اعم از موجودات ريزميكروسكوپی تا موجودات بزرگتر) آيا لزوما موجودات آسمانها بايد ويژگیهای حياتی موجودات زمينی را داشته باشند؟ عدم استفاده از واژه «خلق» برای «دابة» در اين آيه چه دليلی دارد؟ آيا در آيات ديگر نيز خلقت دابة و نحوه آن مورد توجه قرار نگرفته است؟
برخی سؤالات علمی نيز در اينباره مطرح میشود از جمله اينكه آيا در كرات ديگر مولكول آب يافت شده است؟ به غير از آب چه مشخصههايی برای حيات موجودات ضروری است؟ و آيا در ساير كرات اين ويژگیها يافت شده است؟ نظرياتی كه درباره وجود حيات در كرات ديگر مطرح شده است، كدامند و دلايل هر كدام چيست؟
از جمله اين موارد طرح پژوهشی «حيات در كرات ديگر» است كه با توجه به آيه 29 سوره مباركه شوری: «وَمِنْ آیَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَابَّةٍ وَ هُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا یَشَاءُ قَدِيرٌ؛ و از نشانههاى [قدرت] اوست آفرينش آسمانها و زمين و آنچه از [انواع] جنبنده در ميان آن دو پراكنده است و او هرگاه بخواهد بر گردآوردن آنان تواناست.» آن را ارائه داده است.
اين آيه يكی ديگر از نشانههای خداشناسی را مطرح میكند و آن خلقت آسمانها و زمين است. آنچه در اين آيه قابل ملاحظه است اينكه قرآن با جمله «وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ؛ آنچه در آسمان و زمين از جنبندگان گسترده است»، با صراحت اين حقيقت را اعلام مىدارد كه در پهنه آسمان نيز جنبندگان زنده فراوان است.
«دابة» در لغت به معنای هر جنبندهای است كه در روی زمين حركت میكند و اين كلمه شامل همه حيوانات (جانداران مادی) میشود. بعضی از مفسران جنبندگان آسمان را به ملائكه تفسير كردهاند كه نمیتواند صحيح باشد؛ زيرا آيه مطلق است و بدون دليل نمیتوان آن را مقيد كرد و از سوی ديگر، واژه دابة بر فرشتگان اطلاق نمیشود. آنچه از ظاهر آيه به دست میآيد وجود انواع موجودات زنده در آسمانهاست.
در روايات نيز مطالبی در اين مورد وجود دارد. در حديث معروفى از امير مؤمنان امام على بن ابيطالب(ع) نقل شده است كه فرمودند: «هذه النجوم التی فى السماء مدائن مثل المدائن التی فى الارض مربوطة كل مدينة الى عمود من نور؛ اين ستارگانى كه در آسمان است شهرهایى همچون شهرهاى زمين دارد، هر شهرى با شهر ديگر (هر ستارهاى با ستاره ديگر) با ستونى از نور مربوط است».
در برخی از كشورها با استفاده از تلسكوپهايی كه قادر به رديابی امواج راديويی بسيار ضعيف هستند به بررسی اجرام آسمانی برای كشف حيات پرداخته میشود. اين كشورها برای بررسی و دستيابی به جواب سؤالات در مورد وجود حيات در كرات ديگر، سرمايهگذاریهای فراوانی انجام دادهاند. سفينههايی هم كه به كرات ديگر فرستاده میشوند، معمولا از محل مأموريت خود نمونهبرداری انجام میدهند.
دانشمندان در اين مورد نظرياتی را مطرح كرده و به طور كلی بيان داشتهاند كه در ميان كواكب آسمان ستارگانی وجود دارند كه در آنها علائمی از حيات وجود دارد و معتقدند كه مواد سازنده حيات فقط بر روی كره زمين يافت نمیشود و مولكولهای آلی يا بلوكهای سازنده حيات در سطح كرات ديگر و محيط ميان ستارهها نيز وجود دارد. ولی در گزارش سايت ناسا در آگوست 2009 اعلام شده ، تاكنون هيچگونه حياتی در كرات و اجرام آسمانی ديگر يافت نشده است.
در اين آيه مطالبی وجود دارد كه فعلا علم بشر به آن دست نيافته است و از فهم دقيق آن عاجز است و درآينده ثابت خواهد شد كه اين آيه بيانگر اعجاز علمی قرآن است و كتابی است كه خدای حكيم بر قلب رسول كريم(ص) خود فرود آورده است. به نظر میرسد اين موضوع فعلا نمیتواند از جنبه علمی مورد بررسی دقيق قرار گيرد؛ زيرا نتايج متقنی در دست نيست. گرچه برای دانشجويان علوم قرآنی میتواند قابل بحث و بررسی باشد.
در بررسی قرآنی، نخست بايد معنای واژههايی كه در فهم بهتر آيه مؤثر است، بررسی شود؛ در بررسی معنی يك واژه در قرآن، ابتدا در بخش معناشناسی تاريخی، دخيل بودن واژه يا اصيل بودن آن تعيين شود و سپس به معناشناسی تاريخی واژه قبل از نزول و همزمان با نزول قرآن پرداخته میشود. به بيان ديگر، تطورات معنايی واژه در طول تاريخ معلوم میشود.
آنگاه در بخش معناشناسی توصيفی، معنای اصلی (مراد متكلم) با توجه به قرائن كلام (لفظی و معنوی) بيان میشود. سپس مشتقات واژه در قرآن، وجوه معانی هر مشتق در كاربرد قرآنی، مترادفها(يا تضادهای) هر وجه و مفاهيمی كه در قرآن به واژه مورد نظر اسناد داده شده است، بررسی میشود. در گام بعدی، به تفاسير مراجعه و از برداشتهای مفسران اطلاع حاصل میشود. در اين بخش، به تمامی آياتی كه به نحوی مرتبط با آيه مورد بحث است، توجه خواهد شد.
پارهای از سؤالاتی كه در ارتباط با بخش قرآنی مطرح است عبارتند از : آيا «فيهما» در آيه بيانگر اين مطلب است كه «دابة» در آسمانها و زمين از يك نوع و جنس هستند و يا صرف اطلاق «دابة» به معنی هرگونه جنبنده است؟ (اعم از موجودات ريزميكروسكوپی تا موجودات بزرگتر) آيا لزوما موجودات آسمانها بايد ويژگیهای حياتی موجودات زمينی را داشته باشند؟ عدم استفاده از واژه «خلق» برای «دابة» در اين آيه چه دليلی دارد؟ آيا در آيات ديگر نيز خلقت دابة و نحوه آن مورد توجه قرار نگرفته است؟
برخی سؤالات علمی نيز در اينباره مطرح میشود از جمله اينكه آيا در كرات ديگر مولكول آب يافت شده است؟ به غير از آب چه مشخصههايی برای حيات موجودات ضروری است؟ و آيا در ساير كرات اين ويژگیها يافت شده است؟ نظرياتی كه درباره وجود حيات در كرات ديگر مطرح شده است، كدامند و دلايل هر كدام چيست؟