صحيفه سجاديه، شرح نورانی و جزئی دعای ابوحمزه ثمالی است
«فرح علمی‌فرد»، كارشناس مذهبی، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) شعبه زنجان، با اشاره به شرايط اختناق حاكم بر زمان امامت امام سجاد (ع)، گفت: از آنجايی كه در شرايط و اوضاع حاكم بر دوران زندگی امام زين‌العابدين (ع) و حكومت امويان، ايشان نمی‌توانستند حقايق و مفاهيم را آشكارا بيان كرده و انديشه اسلامی تعريف شده و به فراموشی سپرده شده را دوباره روشن كنند، ايشان طريق موعظه را، انتخاب كرده و از طريق آن توده مردم را با حقايق و تعليمات اسلامی آشنا ساختند.
وی افزود: با بررسی اين موعظه و پندهای امام سجاد (ع)، روش حكيمانه و زيركانه ايشان را می‌توان بهترين روش در جهت انتقال انديشه‌های اسلامی به مردم دانست كه در ميان اين انديشه‌ها، گاهی ايشان به طرز عالمانه‌ای حقيقت امامت را نيز، بنا به دلايلی بيان كرده‌اند.
اين كارشناس مذهبی، با اشاره به اين‌كه امام سجاد (ع) برای نزديك شدن به هدف خويش، كادرسازی‌هايی بايد انجام می‌داد و دعاها و موعظه‌های خويش را از طريق ياران خويش بيان می‌كرد، تصريح كرد: ابوحمزه ثمالی، يكی از نزديك‌ترين و بهترين ياران امام سجاد (ع) بود و طبق بياناتی كه از ائمه معصومين (ع) رسيده است، از نظر زهد، سلمان عصر خود محسوب می‌شد، به همين دليل نيز امام زين‌العابدين (ع) اين موعظه‌ها و نكات را از طريق يار نزديك خويش بيان داشته است.
علمی‌فرد، با بيان اين‌كه فرازهای دعای ابوحمزه ثمالی را می‌توان به چند بخش تقسيم‌بندی كرد، گفت: امام سجاد (ع) بعد از «يارب» ‌های ابتدای دعا، اصل توحيد ذاتی و افعال را بيان می‌كند و می‌فرمايد كه: «خدايا به سبب تو، تو را شناخته‌ام» و با اشاره به اين‌كه «خدايا من صغيری بودم كه تو مرا تربيت كردی» توحيد افعالی را توصيف می‌كند.
اين مدرس حوزه علميه ابراز كرد: در فراز دوم اين دعا، امام (ع)، اصل نبوت را با بيان اين‌كه می‌خواهد زيارت پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) روزی ايشان شود، تكرار می‌كند و با شمردن اوصاف پيامبر (ص)، ايشان را به عنوان آخرين فرستاده خدای متعال به مردم آن زمان، معرفی می‌كردند.
وی، يادآور شد: در فرازهای بعدی دعا، امام سجاد (ع)، معاد و فراقت انسان از اين دنيا و همچنين اصول امامت و عدل را بيان كرده و تأكيد می‌كند كه از طاغوتيان دنيا طلب دوری كرده و حاكمان آن زمان را بی‌لياقت می‌شمارد.
اين كارشناس مذهبی، گفت: دعای ابوحمزه ثمالی يكی از بهترين و پرفضيلت‌ترين دعاها در سحرهای مبارك رمضان بوده و شايسته است كه پيروان عترت در سحرها بيدار باشند و اين دعای نورانی را قرائت كنند و خواندن حتی بخش كوتاهی از اين دعا با توجه بالا، تأثير مثبتی بر ديدگاه فرد خواهد داشت.
علمی‌فرد با تأكيد براين‌كه، صحيفه سجاديه، شرحی نورانی و جزئی بر دعای ابوحمزه ثمالی است، تصريح كرد: همان طوری‌كه در قرآن‌كريم نيز آمده است كه «يفسر بعضه بعضا، ينطق بعضه بعض، يشهد بعضه ببعض» و در آن منظور اين است كه آيات را بايد با يكديگر تفسير كرد؛ ادعيه نيز اين چنين هستند و اگر بخواهيم دعاها را خوب تفسير كنيم بايد از يكديگر كمك بگيريم و برخی دعاها همانند آنچه از امام سجاد (ع) در اين زمينه رسيده است، شاهد و مفسر ديگر ادعيه هستند.
وی در پايان خاطرنشان كرد: امام زين‌العابدين (ع) در فرازی از دعای ابوحمزه ثمالی، برای فرزندان خود دعا می‌كنند و اين يك اصل تربيتی برای ماست و می‌توان از آن برداشت كرد كه چه چيزهايی را از خدا برای فرزندان‌مان بطلبيم كه سعادت اخروی آنان را در پی داشته باشد.