کد خبر: ۲۲۰۷۱۷۶
تاریخ: ۲۶ مهر ۱۳۹۰ - ۱۲:۳۸
وحدت موضوعی سورههای قرآن كريم/4
دستيابی به غرض واحد هر سوره محور تدبر در آيات آن است
گروه انديشه: مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) اظهار كرد: از ديدگاه برخی علما يكپارچهديدن كل سوره و قرآن، محور اصلی تدبر است؛ اين افراد راه دستيابی به مقصود قرآن را نگاه يكپارچه به هر سوره میدانند.
احمدرضا اخوت، مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) وابسته به دانشگاه تهران، در گفتوگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) اظهار كرد: از ديدگاه برخی علما يكپارچهديدن كل سوره و قرآن، محور اصلی تدبر است، اين افراد راه دستيابی و فهم مقصد و مقصود قرآن را اين روش تدبر؛ يعنی نگاه يكپارچه به قرآن میدانند.
وی افزود: البته منظور از فهم غرض از يك كلمه اين نيست كه يك آيه به جهت داشتن چندين كلمه میتواند اغراض مختلفی داشته باشد، بلكه اعتقاد ما اين است كه خداوند از بيان كل قرآن در مرتبه اول، سورهها و آيات در مرحله بعد و حتی از بيان كلمات غرضی را در نظر دارد و تلاش ما اين است كه به آن غرض نزديك شويم.
مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) ادامه داد: بنابراين تدبر يعنی فهم غرضی كه خداوند برای قرآن، سور، آيات و كلمات آن در نظر گرفته است و بردن اين فهم به سمت ساحت عمل. درك اين نكته بسيار مهم است كه قصد خداوند ايجاد تغيير در اعتقادات و باورها و عمل مردم است؛ بنابراين با توجه به اين تعريف در تدبر، فهم و عمل در تراز هم قرار میگيرند.
وی با بيان اينكه تعريف تدبر در اين نگاه شباهتها و تفاوتهايی با تعاريف علما در اين موضوع دارد، گفت: در رابطه با افتراقات آن میتوان گفت كه غرضی كه خداوند از بيان آيات دارد، آيا صرفاً يك غرض است و يا اينكه خداوند اغراض متعددی را در نظر دارد، مسلماً غرض از نزول سوره يكی بيشتر نيست.
اخوت تصريح كرد: اما از آنجا كه عالم بر پايه نظام طولی بنا شده است، میتوان برداشتهای مختلفی از يك غرض ارائه كرد، همانطور كه در رابطه با تأويل آيات قرآن يك تأويل برای آن در نظر گرفته میشود، ولی برداشتهای مختلفی از يك تأويل میتوان داشت؛ به عنوان مثال در رابطه با سوره كوثر، غرض اين سوره واحد است، در عين حال خداوند متعال از بيان واژه «اعطاء» يك غرض دارد، همانطور كه از بيان واژههای «كوثر»، «فاء»، «صلّ»، «انحر» و «ابتر» نيز اغراض مختلفی دارد.
مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) عنوان كرد: ما علاوه بر اينكه برای كل سوره غرضی در نظر میگيريم، برای تكتك اجزا نيز غرضی را ذكر میكنيم. در اين روش اگر فرضاً به غرض و هدف كل سوره پینبرديم، يا اگر سورهای از چند بخش تشكيل شده بود و غرض تمام اين بخشها را نتوانستيم بيابيم، اما غرض آيات و بخشهای مختلف سوره را استنباط كردهايم.
اين قرآنپژوه با اشاره به اينكه با توجه به اين شيوه، غرض قرآن و تدبر در آيات آن مورد هجمه و بطلان قرار نمیگيرد، گفت: در اين شيوه به اين شكل عمل میكنيم كه آيات را با توجه به واژگان آن مورد مطالعه قرار میدهيم و سپس آن آيات را در فضای داخل سوره بررسی میكنيم، اين كار براساس يك سير منطقی و با توجه به سياق ادبی و بيانی قرآن و فهم واژه و تلفيق آن بهصورت جمله صورت میپذيرد.
وی اضافه كرد: در اين حالت هنگامیكه آيات را يكپارچه در نظر میگيريم، بدون توجه به اينكه سوره قرآن بهصورت يكجا نازل شده يا نه، يا غرض واحد آن مشخص میشود يا خير، تكتك واژهها و آيات را در نظر میگيريم و بررسی میكنيم كه آيه مورد نظر با علامت فصل و وصل با آيات همجوارش ارتباط دارد يا فك ارتباط شده است، يا اينكه اين آيه جمله معترضه است، اين كار كاملاً بر اساس ظواهر آيات صورت میپذيرد.
اين قرآنپژوه با بيان اينكه در اين حالت تكتك موضوعات استخراج میشود، عنوان كرد: اگر تعداد آيات سورهای زياد باشد، آيات مرتبط را يك بخش در نظر میگيريم و در هر قسمت (صرفنظر از غرض كلی كه برای سوره ممكن است وجود داشته باشد) به غرض همان بخش دقت میكنيم، از مجموعه پيوستگی كه به آن میرسيم متوجه میشويم كه آيا غرض سوره واحد بوده يا خير.
وی افزود: البته منظور از فهم غرض از يك كلمه اين نيست كه يك آيه به جهت داشتن چندين كلمه میتواند اغراض مختلفی داشته باشد، بلكه اعتقاد ما اين است كه خداوند از بيان كل قرآن در مرتبه اول، سورهها و آيات در مرحله بعد و حتی از بيان كلمات غرضی را در نظر دارد و تلاش ما اين است كه به آن غرض نزديك شويم.
مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) ادامه داد: بنابراين تدبر يعنی فهم غرضی كه خداوند برای قرآن، سور، آيات و كلمات آن در نظر گرفته است و بردن اين فهم به سمت ساحت عمل. درك اين نكته بسيار مهم است كه قصد خداوند ايجاد تغيير در اعتقادات و باورها و عمل مردم است؛ بنابراين با توجه به اين تعريف در تدبر، فهم و عمل در تراز هم قرار میگيرند.
وی با بيان اينكه تعريف تدبر در اين نگاه شباهتها و تفاوتهايی با تعاريف علما در اين موضوع دارد، گفت: در رابطه با افتراقات آن میتوان گفت كه غرضی كه خداوند از بيان آيات دارد، آيا صرفاً يك غرض است و يا اينكه خداوند اغراض متعددی را در نظر دارد، مسلماً غرض از نزول سوره يكی بيشتر نيست.
اخوت تصريح كرد: اما از آنجا كه عالم بر پايه نظام طولی بنا شده است، میتوان برداشتهای مختلفی از يك غرض ارائه كرد، همانطور كه در رابطه با تأويل آيات قرآن يك تأويل برای آن در نظر گرفته میشود، ولی برداشتهای مختلفی از يك تأويل میتوان داشت؛ به عنوان مثال در رابطه با سوره كوثر، غرض اين سوره واحد است، در عين حال خداوند متعال از بيان واژه «اعطاء» يك غرض دارد، همانطور كه از بيان واژههای «كوثر»، «فاء»، «صلّ»، «انحر» و «ابتر» نيز اغراض مختلفی دارد.
مدير مدرسه دانشجويی قرآن و عترت(ع) عنوان كرد: ما علاوه بر اينكه برای كل سوره غرضی در نظر میگيريم، برای تكتك اجزا نيز غرضی را ذكر میكنيم. در اين روش اگر فرضاً به غرض و هدف كل سوره پینبرديم، يا اگر سورهای از چند بخش تشكيل شده بود و غرض تمام اين بخشها را نتوانستيم بيابيم، اما غرض آيات و بخشهای مختلف سوره را استنباط كردهايم.
اين قرآنپژوه با اشاره به اينكه با توجه به اين شيوه، غرض قرآن و تدبر در آيات آن مورد هجمه و بطلان قرار نمیگيرد، گفت: در اين شيوه به اين شكل عمل میكنيم كه آيات را با توجه به واژگان آن مورد مطالعه قرار میدهيم و سپس آن آيات را در فضای داخل سوره بررسی میكنيم، اين كار براساس يك سير منطقی و با توجه به سياق ادبی و بيانی قرآن و فهم واژه و تلفيق آن بهصورت جمله صورت میپذيرد.
وی اضافه كرد: در اين حالت هنگامیكه آيات را يكپارچه در نظر میگيريم، بدون توجه به اينكه سوره قرآن بهصورت يكجا نازل شده يا نه، يا غرض واحد آن مشخص میشود يا خير، تكتك واژهها و آيات را در نظر میگيريم و بررسی میكنيم كه آيه مورد نظر با علامت فصل و وصل با آيات همجوارش ارتباط دارد يا فك ارتباط شده است، يا اينكه اين آيه جمله معترضه است، اين كار كاملاً بر اساس ظواهر آيات صورت میپذيرد.
اين قرآنپژوه با بيان اينكه در اين حالت تكتك موضوعات استخراج میشود، عنوان كرد: اگر تعداد آيات سورهای زياد باشد، آيات مرتبط را يك بخش در نظر میگيريم و در هر قسمت (صرفنظر از غرض كلی كه برای سوره ممكن است وجود داشته باشد) به غرض همان بخش دقت میكنيم، از مجموعه پيوستگی كه به آن میرسيم متوجه میشويم كه آيا غرض سوره واحد بوده يا خير.