شناخت شخصيت امام رضا(ع) بايد از اشك و آه فراتر رفته و زمينه‌ساز رشد جامعه شود
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، خيلی‌ها معتقدند انگاره‌های دينی تحت تأثير زندگی ماشينی و صنعتی قرار گرفته و بدين شكل در معرض چالش‌ها و تهديدها قرار گرفته‌اند و نيازمند ابزارهای جديد هستند تا بتوانند ضمن حفظ ارزش‌ها پاسخگوی نيازهای هم باشند.
زائر از آن دست افرادی است كه به طور مستقيم با انگاره‌های دينی در ارتباط است، به عبارتی معرفت و شناخت دين اولين چيزی است كه زائر به آن نيازمند است؛ زيرا برای رسيدن به شناخت بايد چاشنی عشق را هم به آن افزود، به عبارت ديگر عشق و معرفت لازم و ملزوم يكديگرند و هر دو بايد به زائر تزريق شوند.
در حالی كه نتايج تحقيقات و پژوهش‌ها نمايانگر اين مسئله است كه شناخت و معرفت خيلی از زائران محدود به دانستن تاريخ شناسنامه‌ای امام است نه بيشتر.
وجود با بركت مرقد امام رضا(ع) در ايران كه به زعم بسياری از كارشناسان مذهبی و جامعه‌شناسان، موجب تعالی روح و بركت در زندگی مادی و معنوی و حتی شكل‌دهی به نوع زندگی مردم كشورمان شده است بهانه‌ای شد تا با حضور در جمع شما و طرح پرسش‌هايتان از كارشناسان دينی اين سؤال را بپرسيم كه «چقدر امام هشتم(ع) را می‌شناسيم؟»
در اين گزارش سراغ زائران و كارشناسان دينی رفته‌ايم تا درباره شناخت و معرفت از آنها سؤالاتی داشته باشيم.
دانشجوی رشته اقتصاد در اين باره می‌گويد: شناخت از امام رضا(ع) در بعضی افراد حتی تا مرز بی‌اطلاعی از تاريخ تولد و شهادت حضرت پايين می‌آيد.
به اعتقاد او، جدل‌های فرهنگی و مسائل حاشيه‌ای باعث شده رسالت شيعه بودن فراموش شود.
وی می‌گويد: همراه با پيشرفت علم و تكنولوژی انتظارات هم متفاوت شده و اين امر می‌طلبد برای القای آموزه‌های دينی كه پاسخگوی نياز زمان هم باشد ابزار مناسبی انتخاب شود.
اين دانشجو يادآور می‌شود: كتاب‌های دينی به تناسب زمان در دوران‌های مختلف نوشته شده‌اند و ما برای آنچه خواهان آن هستيم، بايد به فرهنگ زمان خودمان رجوع كنيم، به عبارتی متوليان و دست‌اندركاران بايد سنت‌ها و آداب زيارت را به زبان روز بيان كرده و آموزش دهند.
كارشناس ارشد تاريخ نيز اين شناخت را آن قدر ناچيز و محدود می‌داند كه فراتر از اطلاعاتی مختصر و ناچيز از زندگی امام رضا(ع) نيست. در حالی كه مفهوم «امام» مقوله‌ای است با ابعاد گسترده كه نهادهای فرهنگی روی بخش‌های مختلف آن كمتر كار كرده‌اند.
يك كارشناس مذهبی معتقد است: شناخت برخی افراد فقط در حد عشق زبانی و رابطه قلبی مانده است، در حالی كه عشق به امام بايد به عنوان يك نيروی تأثيرگذار شناخته شود. عشق همراه با معرفتی كه روز به روز پررنگ‌تر و غنی‌تر می‌شود.
وی می‌گويد: عشق زائر به امام رضا(ع) عشقی كور باقی مانده است، در حالی كه زائر به پيامدها و لوازم اين عشق آگاه نيست و اين از وظايف حوزه و رسانه است كه در تعميق محبت نسبت به ثامن الحجج(ع) كوشا باشند.
مدرس دانشگاه و پژوهشگر گروه تاريخ بنياد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی شناخت و معرفت نسبت به امام رضا(ع) را به دو دسته عوام و خواص تقسيم كرده و می‌گويد: شناخت عموم نسبت به امام رضا(ع) محدود به برخی از امور است كه در تعريف امام اصل نيست و جزء فرعيات محسوب می‌شود، طوری كه غالب افراد امام را در حد فرزند پيامبر، حلال مشكلات و شفيع می‌شناسند.
وی تصريح می‌كند: معرفت در حقيقت شناخت جايگاه امام در هستی، نقش امام، جايگاه امام بعد از پيامبر(ص) و تعاريف قرآن از اين مقام را شامل می‌شود.
اين پژوهشگر معتقد است: بعد از شناخت جايگاه امام و اهداف امام استفاده از افراد مطلع و عالم بهترين كاری است كه می‌شود در جهت اطلاع‌رسانی و توسعه شناخت مردم نسبت به امام و جايگاهش استفاده كرد و در جهت تقويت باورهای دينی مردم و گسترش آن تا رسيدن به نقطه مطلوب بايد كوشيد.
وی وارد كردن برخی از خرافات را به زيارت امام رضا(ع) از جمله اعمالی دانسته كه باعث می‌شود ذهن‌ها از آن هدف اصلی تغيير جهت داده و به سمت اموری بسيار فرعی يا حتی غيرمرتبط با امام سوق يابد.
به گفته عضو هيئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) آن چيزی كه سبب محبت می‌شود، آگاهی داشتن از خوبی‌های افراد است و اين احساس زمانی بيشتر تقويت می‌شود كه علم و معرفت ما نسبت به مسأله يا فرد بيشتر شود.
اين كارشناس در رابطه با راه‌های شناساندن بيشتر امام رضا(ع) به مخاطب، معتقد است: اين شناسايی نسبت به سن، علم و آگاهی مخاطب متفاوت است. چنانچه اگر می‌خواهيم امام رضا(ع) را به كودكان بشناسانيم راهی وجود دارد و برای بزرگسال راهی متفاوت. همچنين متناسب با تحصيلات و شعور افراد فرق می‌كند.
اين استاد دانشگاه تصريح می‌كند: بدون آگاهی از صفات، زندگی، اوصاف و سيره اجتماعی و اخلاقی كه امام رضا(ع) داشته‌اند، اين معرفی ناكارآمد و ابتر خواهد بود.
وی با اشاره به راه‌های مختلف برای انتقال آگاهی و دانش به زائران امام هشتم(ع)، يادآور می‌شود: امروزه راه‌های گسترده‌ای برای افزايش معرفت وجود دارد از كتاب داستان تا فيلم و ... كه براساس سطح تحصيلات و علايق مخاطب يكی از آنها گزينش شود.
اين كارشناس تصريح می‌كند: امام رضا(ع) در كشور ما ناشناخته هستند و آنچه در محافل بيان می‌شود، تنها قطره‌ای از دريای بزرگ وجود ايشان است. بايد تلاش شود تا شناخت توده مردم نسبت به شخصيت ارزنده عالم آل محمد(ع) از اشك، اندوه و آه فراتر رفته و زمينه‌ساز رشد و ترقی جامعه شود.
وی معتقد است: محبت از روی آگاهی، عشق، شعور و شناخت در رفتار و زندگی ما تأثيرگذارتر است.
محقق و مدرس حوزه، درباره لزوم شناخت امام رضا(ع) تصريح می‌كند: حوزه‌های علميه به عنوان مركز ساماندهی معرفت دينی بايد مراقب به صدا در آمدن زنگ خطر فرهنگی جامعه باشد و لازم به ذكر است كه اين زنگ خطر در اثر غفلت از سيره معصومين(ع) و فراموشی دستورات سرنوشت‌ساز آنان به وجود آمده است.
اين كارشناس مسائل دينی بيان می‌كند: حكومت دينی در جامعه بر مبنای آرمان‌ها و دستورات زندگی‌ساز ثامن الحجج(ع) شكل گرفته و تأسيس آن براساس خواسته ائمه معصومين(ع) بوده است، لذا اين رسالت ماست كه اين عشق به حريم امام رضا(ع) را با معرفت عجين كنيم.
وی معتقد است: عشق به امام رضا(ع)، عشق به فرد نيست، بلكه تجسم فرهنگ و ارزش‌های ماست و اگر ما بتوانيم قدرتی كه در اين عشق است و در تمام شيعيان وجود دارد را به كار گيريم و با معرفت توأم كنيم، بسياری از مشكلات فرهنگی جامعه ما حل می‌شود.
گام‌های خسته‌اش با سايه‌های كشيده‌اش همراه می‌شود تا در آفتاب سوزان تابستان، صحنه‌ای حرم را يكی پس از ديگری طی كند و به مقصد دل‌های عاشق و مأمن دل‌های بيقرار نزديك شود.
از راه دوری آمده و نفس‌هايش را يك به يك خرج رسيدن به بارگاه نورانی امام رضا(ع) كرده است. توی كاغذ ذهنش هزار و يك درد دل و التماس دعا نقش بسته و او با همه وجود برای سيراب شدن از چشمه جوشان ولايت آمده است تا بداند درباره امامی كه وجودش پناهگاه دل‌های شكسته و معرفتش التيام بخش زخم‌های فرهنگی جامعه است.