به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آیتالله سیداحمد علمالهدی، امام جمعه مشهد در سلسله جلسات تفسیر قرآن که روز گذشته، 6 آذرماه در مدرسه نواب مشهد برگزار شد با اشاره به آیه 19 سوره حشر«وَلَا تَکُونُوا کَالَّذِینَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ، و چون کسانى مباشید که خدا را فراموش کردند و او [نیز] آنان را دچار خودفراموشى کرد آنان همان نافرمانانند» اظهار کرد: بسیاری از اعمال را ذات مقدس پروردگار به خود نسبت میدهد، در حالیکه در ظاهر، عمل در یک جریان طبیعی صورت میگیرد، علت این امر این است که خدا علتالعلل همه اشیا، حقایق و جریانها است و تمام علل در عرصه خلقت و جریان طبیعت به خدا بازمیگردد صرفنظر از اینکه خدا علتالعلل است تمام موجودات و تمام حقایق تحت اراده، مشیت و مدیریت حق هستند.
وی با بیان اینکه اگر بنا باشد مبدأ علت، مبدأ منشأ پیدایی یک عمل، یک رفتار و یک ایجاد باشد، طبیعی است که علت او هم به یک اعتبار در این ایجاد دخالت دارد و سلسله او هم به خدا بازمیگردد، افزود: بهدلیل اینکه خدا علتالعلل است جمیع رفتار و حقایق به خدا بازمیگردد، از طرفی تمام عالم وجود تحت مدیریت خدا است، این طور نیست که خدای متعال طبیعت را به کار انداخته و خود دخالتی در آن نداشته باشد، بلکه در عین اینکه طبیعت را به کار انداخته جریان طبیعت را مدیریت میکند.
عضو مجلس خبرگان رهبری مدیریت جریان طبیعت را بهوسیله ذات مقدس پروردگار دانست و گفت: در این صورت تمام پروردهها و نتایج طبیعت هم به خدا منسوب میشود، بر این اساس این دو مسئله موجب شده در یک جریان طبیعی همه چیز به خدا نسبت داده شود ضمن اینکه اراده و مشیت خدا تابع حکت خدا است و حکمت خدا هم اقتضا میکند هر موجود را با هر خاصیت و قدرتی که است مرتبت به آن خاصیت باشد، لذا نمیتوانیم بگوییم که انساء خدا نسبت به افرادی که خدا را فراموش کردهاند یک حرکت ظالمانه خدا نسبت به آنها نیست زیرا آنها از نظر قدرت با خدا برابر نیستند که وقتی خدا را فراموش میکنند خدا هم خود آنها را فراموش کند، مثل اینکه کودکی که بهسوی شما ینگ پرتاب میکند، شایسته نیست انسان بزرگ همان سنگ را به طرف وی پرتاب کنید.
آیتالله علمالهدی با بیان اینکه فردی که خدا را فراموش میکند در واقع استحقاق عذاب الهی را پیدا میکند و در نهایت مورد عذاب قرار میگیرد، ابراز کرد: نقطه مقابل خدا با انساهم و انفسهم این است که اگر فرد خدا را فراموش کند نسیان نفس کرده و خداوند او را در یک جریان طبیعی قرار داده اما از نظر نسبت فعل به ذات مقدس پروردگار است.
وی نسیان نفس را فراموش کردن انسان نسبت به انسان بودنش برشمرد و ادامه داد: انسانیت انسان، اقتضاعاتی دارد که این اقتضاعات در جریان اراده و تصمیم خود شخص است، برای مثال من بهعنوان یک انسان در زندگی خود نسبت به اعمال، کردار، رفتار و جریان زندگی تصمیمات انسانی می گیرم چون انسان هستم، اما اگر انسان بودن انسان فراموش شود دیگر تصمیم نمیگیرد و مثل حیوان خواهد شد.
امام جمعه مشهد یکی از تفاوتهای انسان با حیوان را تصمیم در زنده بودنشان دانست و گفت: انسان برای زنده بودن خود تصمیم دارد اما حیوان خیر، به این معنا که فانفسهم انفسهم یعنی انسان مثل حیوان می شود و در زنده بودن خود تأثیر ندارد و یک تصمیم ناخودآگاه را بهعنوان زنده بودن در زندگی ادامه می دهد و دیگر سرنوشت برای وی مطرح نیست، پس تمام خصایص و ویژگیهای انسانیت در اراده، تصمیم، رفتار و اعمال را فراموش میکند.
آیتلله علمالهدی با اشاره به آیه 179 سوره اعراف «وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ کَثِیرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ یَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْیُنٌ لاَّ یُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ یَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِکَ کَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِکَ هُمُ الْغَافِلُونَ، و در حقیقت بسیارى از جنیان و آدمیان را براى دوزخ آفریدهایم [چرا که] دلهایى دارند که با آن [حقایق را] دریافت نمىکنند و چشمانى دارند که با آنها نمىبینند و گوشهایى دارند که با آنها نمىشنوند آنان همانند چهارپایان بلکه گمراهترند [آرى] آنها همان غافلماندگانند» عنوان کرد: زرعنا بجهنم به این معنا است که چیزی که خدا ابداع کرده او را اظهار کند، یعنی ما در جریانی قرار داریم که افراد در نتیجه اعمال خودشان مسیر جهنم را طی میکنند، اینها کسانی هستند که برخلاف دین عمل کرده، فاسق و فاجر هستند و خداوند مبنا را طوری قرار داده که هر کس در مسیر دین نباشد، جهنمی است و اینها کسانی هستند که غافل بودهاند.
وی با تأکید بر اینکه گاهی آنچه در ذیل آیه داریم نتیجه آیه و گاهی سبب آیه است، افزود: اگر درذیل آیه بیان شود که گوش نمیشنود یا چشم نمیبیند به این معنا که شنیدن و دیدن از چشم و گوش گرفته شده نیست بلکه موجب شده انسان نتواند ببیند و بشنود، پس فایق بودن علت است برای اینکه نصرالله بانفسهم، یعنی انسانها انسانیت انسان را فراموش میکنند پس غفلت موجب از بین رفتن انسانیت میشود و آیه 179 سوره اعراف تفسیر آیه 19 حشر به شمار میرود.
عضو مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: ممکن است بنده خدا در عین آنکه گناه می کند، خدا را فراموش نکند و عبد خدا باشد، آنجایی هم که گناه میکند گناه بودن گناه را فراموش کرده یعنی از گناه دروغ گفتن غافل شده که یک نوع لغزش نام دارد، اما اگر انسان خدا را چه به صورت لحظهای یا دائمی فراموش کند به این معناست که انسان خروج از عبودیت پیدا کرده لذا خدا میفرماید: «اولئک هم الفاسقون» یعنی اینها از بندگی خارج شدهاند.
آیتالله علمالهدی با اشاره به اینکه میتوان گفت ذیل آیه معلول مطلب آیه است، ابراز کرد: می توان اینگونه گفت که اولئک هم الفاسقون متعلق به آخر آیه است به این معنا که شما مثل کسی نباشید که خدا را فراموش کرده و نتیجه این کار این است که از عبودیت خدا خارج شوید در حالیکه شرط انسان عبودیت خدا است.
وی با بیان اینکه خداوند بندگانی را که دوست دارد، حفظ میکند و متذکر به بدی بد میشود، ادامه داد: گاهی انسان وقتی میخواهد دروغ بگوید سکوت میکند یا زبانش میگیرد تا دروغ نگوید و خدا این کار را کرده است، پس دو نوع تفسیر برای اولئک هم الفاسقون بیان شده و به آیه 20 سوره حشر می رسیم که میفرماید: «لَا یَسْتَوِی أَصْحَابُ النَّارِ وَأَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَائِزُونَ، دوزخیان با بهشتیان یکسان نیستند بهشتیانند که کامیابانند».
امام جمعه مشهد افزود: بهشت و جهنم نتیجه همین زندگی است، پس بهشتی در همین جا بهشتی و جهنمی در همین جا جهنمی است، لذا سؤال پیش میآید که چگونه ائمه(ع) با شفاعت کردن انسان را از جهنم دور میکنند، در این حال باید گفت گاهی وقتی وارد بنیان خود میشویم اصلاً با مبانی اعتقادی سنخیت ندارد چون یک آدم گنهکار که مشمول غضب خدا است را پیامبر(ص) شفاعت میکند و شاید پارتی محسوب شود و چون شفاعت توجیه نشده وهابی ها در این زمینه شبهه ایجاد میکنند.
آیتالله علمالهدی با بیان اینکه شفاعت به دو صورت شکل میگیرد، ابراز کرد: یک صورت شفاعت در دنیا انجام میشود مثلاً انسان همین الان در این زندگی به امام رضا(ع) متوسل میشود که مشکل وی حل شود، ماننند جملات پایانی زیارت جامعه که انسان میگوید: یا امام رضا(ع) تا زمانی که تو راضی نشوی، خدا راضی نمیشود و از وی شفاعت میگیرد و رضای امام رضا(ع) به انسان کمک میکند، لذا کمک دو مدل است مدل اول شامل برگرداندن راه برای جبران همه خرابیها میشود و در مدل دوم انسان ممکن است غرق در گناه باشد تا مرحلهای که جهنمی از این دنیا میرود و آنجا که ائمه(ع) برای شفاعت حاضر می شوند در واقع خلأ و کسری انسان را با دارایی خود جبران میکنند.