به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، براساس مصوّبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز ۲۷ صفر در تقویم کشورمان به نام «روز وقف» نامگذاری شده است. بر این اساس، این روز بهانهای شد تا به رسالت و نقش رسانههای ملی و محلی درخصوص ترویج و نهادینه کردن سنت نبوی وقف، ترویج این فرهنگ اسلامی و نیز معرفی کارکردهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی پزشکی، علمی و... این عمل خداپسندانه، در جامعه بپردازیم.
آنچه در این راستا اهمیت دارد، ترویج و نهادینه کردن این سنت حسنه در جامعه است، که این امر تحقق نمییابد، مگر با کمک و تبلیغ رسانهها. حال میخواهیم در این نوشته کنکاشی کوتاه به نقش، وظایف و رسالت رسانهها در این خصوص داشته باشیم.
اسلام آئین تعالیم الهی است که کاملترین، جامعترین و شفافترین حق و حقوق و رموز خوشبختى و رستگارى انسانها در آن درنظرگرفته شده که ازجمله مهمترین این رموز، سنت حسنه وقف بوده که درطول تاریخ اسلام به دلیل آثار و ثواب ماتأخر بیش ازهرآئین دیگری مورد توجه است.
ازاین رو، حضرت آیتالله خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در راستای ترویج سنت حسنه فرهنگ وقف در جامعه بر این باورند که «باید ازطریق تشویق مردم به وقف و همچنین ادای صحیح حق واقف در مورد موقوفهاش، سنت وقف را بیش از پیش در جامعه ترویج کرد.»
از سوی دیگر، مقام معظم رهبری درخصوص سنت حسنه وقف تأکید دارند که «فرهنگ و تاریخ ما، وامدار واقفانی است که جهان را به دور از فقر، جهل و محرومیت میخواستند.»
بدینسان، باتوجه به چنین دیدگاه و نگرشی از سوی رهبری به ترویج فرهنگ وقف درجامعه، مسئولیت اقشار مختلف جامعه و به ویژه اصحاب رسانه را در راستای ایجاد زمینه لازم برای توسعه و گسترش عمل به سنت حسنه وقف برای آگاهیبخشی به جامعه دو چندان کرده است.
در ترویج فرهنگ وقف با بهرهگیری از ظرفیتهای رسانههای نوین، کجای راه هستیم؟
در این زمینه باید تأکید داشته باشیم، وقف عملی است صالح و باقی که باید مورد توجه همه اقشار مختلف مردم قرار گیرد، این سنت نیک در حقیقت یکی از مصادیق والای نیکوکاری، نوعدوستی، دیگرخواهی و یکی از نشانههای بارز اهتمام به امور مسلمانان است که در دیرباز موردتوجه بوده و درصحنه حیات اجتماعی به امانت گذاشته است؛ لذا برای شناساندن و تبلیغ آن در جامعه باید بیش از اینها تلاش کنیم. چراکه ما مسلمانان هر چه داریم از این آموزههای دینی و اسلامی داریم و در این راستا وسایل ارتباط جمعی با توجه به ارتباط مستقیم آن با مردم و تأثیرگذاری بر افکارعمومی، اراده و احساسات بشریت دوران معاصر، نقش بسزایی در ترویج و تبلیغ شعائر اسلامی دارند.
حال این سوال مطرح است که بهمنظور جلب مشارکت و همکاری رسانههای جمعی درتبلیغ و ترویج فرهنگ و سنت حسنه وقف باهدف تحقق منویات مقام معظم رهبری در امور وقف، بقاع متبرکه و اماکن مذهبی، ایجاد بستر مناسب برای تبادل نظر بین رسانه و سایر نهادهای فرهنگی، کمک به تقویت و گسترش نقش رسانههای جمعی در توسعه فرهنگ دینی و به ویژه ترویج فرهنگ وقف با بهرهگیری از ظرفیتهای رسانههای نوین، کجای راه هستیم؟
در واقع، باید یادآور شویم که در سالهای اخیر گامهای مؤثری از سوی رسانههای گروهی درکشورمان برای تبلیغ و ترویج فرهنگ وقف و نهادینهسازی این سنت دینی در جامعه، ترویج فرهنگ نوعدوستی و افزایش حس همکاری، تعاون و نیکوکاری در جامعه و تلاش در جهت تقویت و افزایش مشارکت مردم در اداره، عمران و آبادانی موقوفات، بقاع متبرکه و سایر اماکن مذهبی صورت گرفته است، ولی به نظر میرسد در اول راه هستیم و باید بیش از اینها، برای بهرهمندی از ظرفیتهای رسانهای جهت گسترش فرهنگ دینی و تحقق مقاصد آئین حق الهی از جمله ترویج سنت حسنه وقف، همسو شدن با اجرای افق سیاست رسانهای براساس چشمانداز توسعه نظام درجامعه اطلاعاتى عصر حاضر حرکت و تلاش کنیم.
چراکه درنظام نوین جهانى، ما در عصر رسانهها زندگی میکنیم. عصری که در آن رسانههای گروهی جزء جدایی ناپذیر زندگی انسانها شده و نقش تعیینکنندهای در تعلیم و تربیت و انتقال میراث فرهنگی، اجتماعی و ارزشها بر افکار عمومی را بر عهده دارند.
در چنین جامعهای، وسایل نوین ارتباط جمعی با تولید و توزیع مطلوب اطلاعات، نقش زیادی در بالا بردن آگاهیهای گوناگون و ضروری به عهده میگیرند و جامعه را در نیل به تعالی و ترقی همهجانبه یاری میکنند و بالطبع در جامعه اسلامی ما هم میتوانند بهترین و موثرترین وسیله برای ترویج و اشاعه ارزشهای والای دینی و انسانی قلمداد شوند.
ناگفته نماند، رسانههای نوین میتوانند با ابتکار، نوآوری و با زبان روز و عامه مردم نقش موثری را در تبیین فرهنگ و اهداف وقف داشته باشند. لذا امروزه ازجمله مهمترین وظایف رسانهها دراین راستا، تبیین اهداف وقف، پرسش درباره چگونگی پرداختن به آن در سطح جامعه و در میان مردم، ترسیم جلوههای مختلف سنت حسنه وقف، رشد موقوقات، آگاهیبخشی نیازهای روز وقف، بازگویی وقف نوین، توسعه روح خیرخواهی در جامعه و طرح پرسش اینکه چرا جامعه امروز به وقف، نیازمند است، میباشد.
از این رو به نظر میرسد، در سالهای اخیر مسئولان و دستاندرکاران این حوزه از عملکرد و نحوه پرداخت رسانهها به وقف گلهمند بوده و بر این باورند، همه رسانهها قول همکاری و همراهی میدهند اما در عرصه عمل، کمرنگ و حساسیت کافی در مواجه با این فرهنگ غنی اسلامی با هدف معرفی آن به جامعه وجود ندارد. بطوری که برخی رسانهها در قبال انعکاس فعالیتها و معرفی سنت حسنه وقف، طلب مبالغ هنگفت میکنند.
برگزاری همایش «وقف و رسانه»؛ تعامل گستردهتر با رسانهها
بسیار واضح است که رسانهها (صداوسیما، خبرگزاریها، مطبوعات، پایگاههای خبری و...) با هدایت افکار عمومی، ضمن تبیین و تبلیغ اصل وقف به صورت هنرمندانه و عالمانه میتوانند نقش موقوفات را در جلوگیری از انباشت ثروت، تبدیل ثروت فردی به پشتوانه عمومی و در نهایت، حرکت در مسیر آرمان عدالتخواهی اسلامی هموار و تحقق بخشند تا شاهد ترویج رشد این سنت الهی و آثار مثبت آن براساس فرمایشات مقام معظم رهبری و رفع بسیاری از نیازمندیهای مستمندان و گشوده شدن بسیاری از گرههای اقتصادی، با این سنت حسنه در جامعه باشیم.
بنابراین، متولیان این سنت زیبا و حسنه ضمن همکاریهای مشترک با رسانهها برای جبران گذشته ترویج فرهنگ وقف در جامعه، باید قدمهای بلندتر و مؤثرتری بردارند و فعالیت آنها صرفا بهمناسبت، هفته و روز خاص نباشد و باید بهطور منظم و متوالی در طول سال ادامه داشته باشد.
در این میان، در سالهای اخیر در راستای تعامل گستردهتر با رسانهها و معرفی آثار و برکات موقوفات اقدامات خیلی خوبی صورت گرفته که نمونه آن برگزاری همایش «وقف و رسانه» در سطح محلی و ملی همزمان با هفته وقف بوده و دبیرخانه دائمی نیز در این خصوص با هدف ارتقای سطح تعامل با رسانهها، مستندسازی و زمینهسازی تولید آثار رسانهای تشکیل شده که این اقدامات نشاندهنده توجه اصحاب رسانه و متولیان این حوزه به توسعه فرهنگ وقف در جامعه است که وقف از صدر اسلام تاکنون یکی از پایگاههای مهم ترویج ارزشهای اسلامی بوده و خواهد بود.
موسی کاظمزاده از آذربایجان شرقی