حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر بابایی، دانشیار گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در گفت و گو با کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا درباره ماه رمضان و حفظ برکات این ماه مبارک گفت: یک ماه روزهداری در ماه مبارک رمضان تاثیرات بسزایی در فرد و اجتماع دارد و عمده تاثیری که خود قرآن تاکید کرده بهوجود آمدن تقوا در افراد است. یعنی افراد یک حالت خودداری و معنوی در وجودشان باشد که آنها را به سمت خوبیها سوق دهد. اگر بخواهیم تقوا را به صورت ساده تعریف کنیم تقوا حالتی است برای مؤمن که او را از بدیها باز میدارد و در مقابل خوبیها شوق و علاقه بیشتری دارد.
تقوا؛ عامل رفع مشکلات اجتماعی
وی افزود: تفاوت انسان باتقوا و فرد بیتقوا این است که انسان باتقوا قدرت کنترل دارد و خود را در مقابل بدیها حفظ میکند و نگه میدارد. اگر تک تک افراد جامعه این حالت تقوا را داشته باشند آثار اجتماعی بسیار مطلوبی خواهد داشت؛ از جمله آن که در چنین جامعهای ظلم وجود ندارد و فساد و گناه نیست و همه با هم مهربان هستند و به انسانیت اهمیت میدهند و بسیاری از مشکلات اجتماعی به واسطه وجود تقوا در افراد برطرف میشود.
این کارشناس و پژوهشگر قرآنی مراقبت را لازمه حفظ برکات ماه رمضان دانست و عنوان کرد: حفظ برکات ماه مبارک رمضان بعد از این ماه نیاز به مراقبت دارد. انسان باید همواره توجه داشته باشد چرا که هرلحظه مورد فریب شیطان است. و باید توجه داشته باشد که ماه رمضان توفیقی بود که از جانب خداوند به ما عطا شد و یک ماه روزه حالتی معنوی در دلها بهوجود آورده و باید مراقب بود که بعد ماه مبارک مرتکب گناه نشود چراکه هر گناه اثر روزه و برکات ماه رمضان را خنثی میکند.
وی ادامه داد: معنای مراقبت هم این است که انسان توجه داشته باشد که هر روزی که از خواب برمیخیزد از اول صبح بداند که اگر غفلت کند هم در معرض وسوسه های شیطان است و هم در معرض خواسته های نفسانی خود است. اینها میتواند او را به سمت گناه سوق دهد و هر گناه خنثی کننده آثار معنوی ماه رمضان خواهد بود.
عید فطر؛ روز شکرگذاری
حجت الاسلام بابایی در ارتباط با عید سعید فطر گفت: عید فطر نیز از اعیاد بزرگ مسلمین است و این بر همه روشن است؛ این که چرا این روز را بعد از یک ماه روزهداری عید قرار دادند بر این اساس است که بندگان خداوند موفق شدند یک ماه تمام روزهداری کنند و سحرها برخیزند و به عبادتهای ویژهای که در ماههای دیگر رایج نیست، بپردازند. این مسئله جای جشن و خوشحالی دارد و این عید به نوعی شکرگزاری از خداوند به پاس نعماتی است که در این ماه به او عطا شده است.
وی تصریح کرد: فلسفه این که بعد از ماه رمضان عید فطر در نظر گرفته شده این است که مسلمانان خوشحال هستند از این که توانستهاند و توفیق آن را داشتهاند که یک ماه روزهداری کنند و به عبادت خداوند مشغول باشند.
دانشیار گروه قرآنپژوهی با اشاره به معنای عید تأکید کرد: نکتهای وجود دارد این است که معنای عید مورد توجه بیشتری قرار گیرد. معنای عید این است که انسان شادمان و مسرور است و میدانیم که در دستورات دینی ما نوعا ما را به عبادتهای ویژهای سفارش میکنند؛ به عنوان مثال میفرمایند که در آن عید انفاق ویژهای داشته باشید، مثل عید فطر که فطره دادن واجب است. این عبادت ویژهای است که در روزهای دیگر نیست و برای این عید مقرر شده است. یا مثلا در عید قربان که گفته شده مستحب است هر مسلمان قربانی بدهد و گوشت آن را در میان نیازمند و خویشاوندان تقسیم کند که این هم عبادت ویژهای مخصوص عید قربان است و همچنین در عید فطر نماز مخصوصی در نظر گرفته است که نماز عید فطر است.
شادمانی اعیاد بر اساس دستورات دینی
وی افزود: همچنین در دیگر اعیاد و حتی ولادت های ائمه(ع) که شبهه عید است، دعاها و عبادتهای ویژهای قرار داده شده و این موضوع از آن جهت قابل تامل است که ابراز خوشحالی مومن این گونه نیست که با ساز و آواز همراه باشد و با سوت و بوق ماشینها و پایکوبی برگزار شود بلکه این خود جدا شدن و فاصله گرفتن از دستورات دینی است. خداوند متعال از بندگان خود انتظار دارد که وقتی نعمت ویژه ای عطا میفرماید بندگان نیز در مقابل این نعمت شکر ویژه ای داشته باشند.
حجتالاسلام بابایی با استناد به سوره کوثر گفت: خداوند متعال در آیه شریفه «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» خطاب به پیامبر اکرم(ص) میفرماید که ما به تو کوثر را عطا کردیم. حالا کوثر هم به معنای خیر فراوان است که یکی از مصادیق آن حضرت فاطمه زهرا(س) است و بحثهای دیگری که در تفسیر آن ذکر شده است. به هر حال کوثر در اینجا یک عطیه خاص وهدیه خاص است که از طرف خداوند به پیامبر(ص) عطا شده است.
وی تصریح کرد: در آیه بعد میفرماید: «فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَانْحَرْ» یعنی پس حالا که ما این هدیه را به تو عطا کردیم تو برای پروردگارت نماز بخوان و شتر قربانی کن و دیگر تفسیراتی که برای این آیه شریفه ذکر شده است. این آیه به ما یاد میدهد که هرگاه خداوند نعمت خاصی به ما عطا فرمود باید شکر ویژه ای در برابر آن داشته باشیم. سرور مومن هم به این است که احساس کند خداوند متعال از او راضی است و تشکر ویژه ای که با شکرگزاری انجام می دهد نیز خود باعث سرور بیشتر است.
اظهار شادمانی اعیاد با انفاق
پژوهشگر قرآنی با ذکر روایتی از امام صادق(ع) بیان کرد: روایتی از امام صادق(ع) منقول است که می فرماید: «هرکس خدا بر او نعمتی عطا فرماید پس در نزد آن نعمت «سازی» آورد تحقیقا آن نعمت را کفران کرده است». نکته ای که در این روایت بر آن تاکید داریم این است که در اعیاد مبارکه ابراز خوشحالی ما با بوق زدن ها و کف و سوت زدن ها و آلات موسیقی و این ها نیست بلکه اظهار شادمانی به این است که انفاق ویژه ای داشته باشیم، اطعام طعامی به نیازمندان داشته باشیم یا نماز و دعای خاصی که مختص همان عید است بخوانیم.
حجت الاسلام بابایی یادآور شد: شکرانه نعمت خداوند و اظهار شادمانی ما در برابر برکات خداوند می بایست به وسیله عبادات ویژه صورت بگیرد که عبادات ویژه هم یا به صورت نماز و دعاست و یا به صورت اطعام دادن و شاد کردن دل مومنان است.