هفته وحدت؛ مظهر تجلی حضور مسلمین در عرصه‌های مختلف/تقوای الهی، مهمترین عامل وحدت است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان،  12 تا 17 ربیع‌الاول که فاصله زمانی ولادت با سعادت نبی مکرم اسلام حضرت محمدمصطفی(ص) به روایت اهل سنت و شیعه است به‌نام هفته وحدت نام‌گذاری شده است و این هفته آغاز پیوند بین مسلمانان و مظهر تجلی حضور یکپارچه مسلمین در عرصه‌های مختلف است.
پیام هفته وحدت اعتقاد به اصل و مبانی دین مبین اسلام که منشور جاودانه آن قرآن است، می‌باشد، منادی شعار وحدت وجود مقدس رسول اکرم(ص) است. همچنین، قرآن‌کریم با آیه «واعتصموا بحبل‌الله جمیعاً و لاتفرقوا» مسلمانان را به تمسک به وحدت فرا می‌خواند.
نبی مکرم اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) با رسالت خود، جمعیت از هم‌گسیخته را جمع و با تقویت قوای اسلام به مقابله با شرک و کفر و بی‌عدالتی پرداخت و لذا پیام هفته وحدت انسجام بین مسلمین است که این وحدت منجر می‌شود به زنده نمودن هویت اسلامی و حریت انسانی و همچنین هوشیاری در قبال مسائل پیچیده دشمنان و شیاطینی که از اسلام کینه به دل دارند.
خداوند متعال در آیه 13 سوره حجرات در رابطه با لزوم وحدت فرموده است: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن ذَکَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ؛ اى مردم! ما شما را از مرد و زنى آفریدیم و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایى متقابل حاصل کنید در حقیقت ارجمندترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شماست بى‌‏تردید خداوند داناى آگاه است».
همچنین، در آیه103 آل‌عمران در این رابطه آمده است: «وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْکُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَکُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَکُم مِّنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ؛ و همگى به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید و نعمت‏ خدا را بر خود یاد کنید آن‌گاه که دشمنان یکدیگر بودید پس میان دل‌هاى شما الفت انداخت تا به لطف او برادران هم شدید و بر کنار پرتگاه آتش بودید که شما را از آن رهانید این‌گونه خداوند نشانه‏‌هاى خود را براى شما روشن مى‏‌کند باشد که شما راه یابید».
همچنین، در آیه یازدهم سوره حجرات  آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَکُونُوا خَیْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَکُنَّ خَیْرًا مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ؛ اى کسانى‌که ایمان آورده‏‌اید نباید قومى قوم دیگر را ریشخند کند شاید آنها از این‌ها بهتر باشند و نباید زنانى زنان [دیگر] را [ریشخند کنند] شاید آنها از این‌ها بهتر باشند و از یکدیگر عیب مگیرید و به همدیگر لقب‌هاى زشت مدهید چه ناپسندیده است نام زشت پس از ایمان و هر که توبه نکرد آنان خود ستم‌کارند».
همچنین، خداوند متعال در آیه 65 سوره انعام فرموده است: «قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَن یَبْعَثَ عَلَیْکُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِکُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِکُمْ أَوْ یَلْبِسَکُمْ شِیَعًا وَیُذِیقَ بَعْضَکُم بَأْسَ بَعْضٍ انظُرْ کَیْفَ نُصَرِّفُ الآیَاتِ لَعَلَّهُمْ یَفْقَهُونَ؛ بگو او تواناست که از بالاى سرتان یا از زیر پاهایتان عذابى بر شما بفرستد یا شما را گروه گروه به هم اندازد [و دچار تفرقه سازد] و عذاب بعضى از شما را به بعضى [دیگر] بچشاند بنگر چگونه آیات [خود] را گوناگون بیان مى‏کنیم باشد که آنان بفهمند».
وحدت و وفاق اجتماعی یکی از مهمترین ایده‌هایی است که انسان‌ها خصوصاً مسلمانان از روزگار آغازین اسلام تا به حال، با توجه به‌ اصول و مبانی اسلامی پیگیر آن بوده و در تلاش‌اند که یک تز و نظریه و استراتژی واحدی، در ابعاد مختلف، متناسب با مقتضیات زمان، ارائه دهند. مفهوم وحدت اسلامی به‌صورت نظری در متون و منابع اصیل اسلامی به‌ویژه در قرآن‌کریم به تعابیر مختلفی چون‌، امت واحده، برادری و اعتصام به حبل الله و... مطرح شده است.

معنای لغوی و اصطلاحی وحدت

وحدت‌ در لغت‌ عبارت‌ است‌ از یگانه‌ شدن‌، یگانه‌ بودن‌ و اشتراک‌ گروهی‌ در یک‌ مرام‌ و مقصد، اشتراک‌ همه افراد ملت‌ در آمال‌ و مقاصد که‌ مجموعه‌ای‌ واحد به‌‌شمار آیند.  در لسان العرب آمده است: «الوحدة فی المعنی التوحّد، وحدت در معنی، یعنی یکی شدن» اتحاد عبارت‌ است‌ از یکی‌ شدن‌، ‌یگانگی‌ کردن‌، یک‌رنگی‌، یک‌دلی‌، یک‌‌جهتی‌ و هماهنگی‌.
همچنین، وحدت از نظر اصطلاحی به‌معنی انفراد است. منظور از «وحدت انسان‌ها»، توحید اعتقادی و دینی و کنار گذاشتن اختلافات فکری و اعتقادی و سلیقه‌ی میان آن‌ها نیست، بلکه مراد این است که با حفظ این اختلافات، نسبت به هم همدلی پیدا کنند و به حقوق یکدیگر احترام بگذارند و مصالح متقابل را رعایت کنند.

اتحاد و همبستگی

وحدت و اجتماع بر گرد محور دین و پیشوای دادگر در اسلام اهمیت ویژه‌ای دارد حتی نماز که نماد عبادت است ترجیحاً یا الزاماً به جماعت گزارده می‌شود، چنان‌که نماز عید فطر و قربان(در عصر غیبت) و نمازهای واجب یومیه ترجیحاً و نماز جمعه لزوماً به جماعت گزارده می‌شوند.
نبی مکرم اسلام فرمود: شیطان، گرگ انسان است، چنان‌که گرگ همواره گوسفندان وامانده و دورافتاده از گله را می‌درد، پس، از دسته‌بندی‌های سیاسی و فرقه‌ای بپرهیزید و برش ما بادا به شرکت در جماعت و مجالس عمومی و حضور در مساجد» و در جای دیگر فرمود: «وحدت سیاسی بر محور پیشوای عادل نعمتی است که هیچ‌کس ارزش آنرا نمی‌داند، بنابراین جدایی از گروه مؤمنان نه تنها عامل تقرب نیست بلکه عامل گرفتاری به دست شیطان است».

آثار وحدت و محبت

اصلاح میان مردم ـ که در قرآن بر آن تاکید شده است ـ و دوری از تفرقه آثار مثبت دنیوی و اخرویف فردی و اجتماعی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به خشم شیطان، برتر از نماز و روزه یک‌ساله، سبقت به‌سوی بهشت نام برد.

از عوامل مؤثر در وحدت می‌توان از تقوای الهی، الفت و دوستی بین انسان‌ها، اعتصام به حبل‌الله، امت واحده را نام برد باید توجه داشت یکى از عوامل پیشرفت ملت‌ها و رمز پیروزى آنان، پیوند و اتحاد بوده است،

راه‌های ایجاد وحدت

از جمله راهکارهای ایجاد وحدت می‌توان از مواردی مانند توجه به نقاط مشترک، چنگ زدن به ریسمان الهی، مراجعه به سنت پیامبراکرم(ص)، مراجعه به اهل‌بیت(ع)، امر به معروف و نهی از منکر، مراعات حقوق برادری، اصلاح ذات‌البین و برنامه‌های عبادی نام برد.

اهمیت وحدت از دیدگاه روایات

در حدیثی از نبی مکرم اسلام(ص) در رابطه با وحدت آمده است: «مسلمان برادر مسلمان است، هرگز به او ستم نمی‌کند، دست از یاریش برنمی‌دارد، و او را در برابر حوادث تنها نمی‌گذارد».
همچنین، در حدیث دیگری از پیامبر اکرم(ص) نقل شده که فرموده است: «دو برادر دینی همانند دو دستاند که هر کدام دیگری را می‌شوید»، از دیدگاه پیامبر(ص)، تعصبات نژادی و گرایش‌های نامعقول و تند و افراطی نسبت به زبان و قوم و ملیت خویش، یکی از بزرگ‌ترین موانع اتحاد مسلمانان محسوب می‌شود.
همچنین، امام علی(ع) در حدیثی در رابطه با وحدت می‌فرماید: به شهادت تاریخ، امیرالمومنین(ع) بزرگ پرچمدار وحدت و انسجام میان مسلمانان و جامعه اسلامی بودند. ایشان، بارها در دوران حکومتشان رسماً اعلام کردند که «نقد حکومت و حتی مخالفت با آن پذیرفتی است، اما تا آن جا که اتحاد ملی شکسته نشود و کسی حق ندارد موجب ناامیدی جامعه شود».
امام علی(ع) نه تنها در زمان حکومت، بلکه قبل از حکومت هم، این وحدت را حفظ نمودند، بعضی مراجعه می‌کردند تا به خیال خود حضرت را علیه حکومت تحریک کنند، اما ایشان می‌فرمودند: در این که من انتقاد جدی نسبت به حکومت دارم، اما بدانید در بین امت پیامبر (ص) هیچ کس بیشتر از من به وحدت و الفت این امت دل نبسته است». آن حضرت همچنین فرمودند: «به خدا سوگند، آن‌ها که دست از یاری یکدیگر بردارند، قطعاً شکست خواهند خورد».
امام صادق (ع) می‌فرمایند: «مؤمن برادر مؤمن است، و همگی به منزله اعضاء یک پیکرند، که اگر عضوی از آن به درد آید، دیگر عضوها را نماند قرار، و ارواح همگی آن‌ها از روح واحدی گرفته شده» و در حدیث دیگری از همان امام(ع) می‌خوانیم «مؤمن برادر مؤمن است و به منزله چشم او را راهنمای او است. هرگز به او خیانت نمی‌کند، و ستم روا نمی دارد، با او غش و تقلب نمی‌کند، و هر وعده‌ای را به دهد تخلف نخواهد کرد».
بنابراین وحدت و همدلی، و اتحاد و برادری، عامل اقتدار اسلام و مسلمین در برابر کفر و نفاق است و اختلاف و جدایی، نفاق و دورویی، آفت بزرگ عزت و استقلال مسلمانان است.