روایتهای مختلف از انسانهای متعدد در پهنه گستردهای از تاریخ، بخشی از محتوای مفاهیم بلند آیات قرآن کریم است. خداوند در جایجای این کتاب مقدس که برای هدایت بشر نازل فرموده است، داستانهایی را بیان میکند که صرفاً قصه نیستند، بلکه حقایقی در پوشش تجارب گذشتگانند که باید آیندگان از آنها درس بگیرند.
سفرنامههای قرآنی نه تنها داستانهایی از حرکت جغرافیایی، بلکه بهنوعی روایتگر سیر معنوی انسانها در مسیر تکامل و قرب الهی هستند. بدین جهت ایکنا همراه با محمد جوادفر، پژوهشگر و جامعهشناس در قالب سلسله درسگفتارهای «قرآن و سفرنامه» تلاش دارد تا از دریچه سفر، نگاه عمیقتری به آموزههای قرآن پیدا و از هر سفر، درسی برای زندگی فردی و اجتماعی استخراج کنیم.
محمد جوادفر در دوازدهمین قسمت این مجموعه به موضوع «سفرنامههای انبیا» پرداخته است که مشروح آن را در ادامه میبینید و میخوانید.
در این قسمت، در بحث «سیر فی الارض» به سفرهای پیامبران الهی از جمله حضرت یوسف(ع) که یکی از سورههای قرآن به نام ایشان است و سفر حضرت نوح(ع) میپردازیم.
از سفر حضرت یوسف(ع) درسهای زیادی میتوانیم یاد بگیریم. خداوند در قرآن کریم، سفرهای تعداد زیادی از پیامبران خود را بیان کرده و توضیحاتی در خصوص این سفرها مطرح کرده است که با مطالعه آنها، متوجه اهمیت این سفرها میشویم؛ بهخصوص که برخی از سفرها بسیار خاص هستند. مثلاً حضرت یوسف(ع) از کنعان به مصر میرود. این سفر و فراز و نشیبهای آن، درسهای زیادی میتواند برای ما داشته باشد.
حضرت یوسف(ع) در شرایطی زندگی میکردند که برای بسیاری از ما میتواند الگو باشد: یک نوجوان در سن کم، بدون حضور والدینش که باید محافظ او باشند، در شرایط سختی قرار میگیرد، همراه کاروانی به سمت مصر میرود و این سفر، ابتدای ابتلاهایی است که برای حضرت یوسف ایجاد خواهد شد.
این سفر بهحدی هیجانانگیز است و نگاه سفرنامهای به آن میتواند برای ما عبرتآموز باشد که چندین کتاب در اینباره نوشته شده است.
یکی دیگر از جذابترین سفرنامههای قرآنی، سفر حضرت نوح(ع) است که در این سفر، به وسیلهی نقلیه آن، یعنی کشتی حضرت نوح، نیز اشاره شده است. البته شاید کمتر به بخش سفر حضرت نوح و مسیری که در آن با کشتی حرکت میکند، توجه شده باشد.
نکتهای که به نظر جالب میرسد، این است که عاقبت این سفرها چه شد؟ عاقبت رفتارها و کردارهای پیامبرانی مثل حضرت یوسف(ع) و نوح(ع) برای ما از این بابت اهمیت دارد که «عاقبت المتقین» است و هنوز که هنوز است، دنیا و بشریت از رفتارها و کردارهای پیامبری مثل حضرت یوسف(ع) درس میگیرد. در مورد حضرت نوح نیز همینگونه است و پیامبران بعد از ایشان، تحت تأثیر احوال حضرت نوح هستند؛ رفتارهایی که برای ما نیز میتواند الگو باشد.
در خصوص پیامبران دیگر نیز همینگونه است. در مورد حضرت ابراهیم(ع)، خداوند متعال روایت سفر ایشان برای ساخت بنای کعبه را توضیح میدهد. در مورد حضرت یونس(ع) نیز خداوند، سفر عجیب او و افتادنش درون شکم نهنگ را بیان میکند. همه این موارد، روایت خداوند متعال از پیامبران است؛ سفرنامههای پیامبران از جذابترین سفرهای قرآنی است و میتواند بسیار تأثیرگذار باشد. ای کاش ما برای کودکان و نوجوانان نیز بستری را برای نقل سفرنامههای قرآنی پیامبران فراهم کنیم و این سفرنامهها را برای آنها قابل مطالعه و خواندنی سازیم.