به گزارش ایکنا، روح‌الله شهنازی؛ استاد بخش اقتصاد دانشگاه شیراز، 24 فروردین‌ماه در نشست علمی «حکمرانی اقتصاد منطقه‌ای با تمرکز بر تنگه هرمز» که از سوی انجمن‌ علمی حکمرانی، انجمن علمی الهیات و معاونت فرهنگی دانشگاه شیراز و با همکاری جامعه اسلامی و انجمن علمی روابط و حقوق بین‌الملل این دانشگاه به مناسبت جنگ رمضان برگزار شد با بیان اینکه حجم تجارت تنگه هرمز در بحث نفت و تجارت برخی کالاها بیش از 34 درصد است و اهمیت آن صرفا به خاطر نفت نیست گفت: سهم تجارت تنگه هرمز در کود شیمیایی، حدود 50 درصد، آمونیاک 25 درصد و متانول حدود 20 درصد و ... است و البته زنجیره تأمین و پیامدهای آبشاری آن وسیع تر از این آمارها است مثلا صادرات بخش زیادی از هلیوم دنیا از این تنگه است که باعث تأثیر بر قیمت تراشه‌ها و فناوری‌های دیجتال و لب تاپ و هوش مصنوعی و ... شده است یا به شدت بر صنایع هوافضا و وسایل پزشکی تأثیر خواهد داشت. 

وی افزود: ایران کارخانه آلومینیوم را در بحرین مورد حمله قرار داد که 9 درصد آلومینیوم دنیا را تأمین می‌کرد که به شدت در زنجیره تأمین برخی کالاها در آمریکا نقش مهمی داشت. صنایع داروسازی و رزین و ... هم متأثر از بحث تردد از تنگه هرمز است، البته اهمیت حیاتی تنگه بیش از بحث نفت بحث تغییر رابطه تحریمی است، یعنی امروز ایران قدرت تحریم دشمنان خود را پیدا کرده است بر خلاف گذشته که آمریکا ایران را تحریم می‌کرد. 

وی با بیان اینکه هند چند کشتی ایران را گرفته بود اما بعد از جنگ مجبور شد آزاد کند ضمن اینکه امروز هم مقدار و هم قیمت نفت ایران بیشتر شده است، تصریح کرد: امروز کشتی‌هایی که بخواهند به سمت ایران بیایند و یا رد شوند باید عوارض بدهند و کار جدید ترامپ یعنی محاصره دریایی هم وضعیت را بدتر خواهد کرد و البته بعید است که آمریکا توان چنین کاری را داشته باشد. 

شهنازی بیان کرد: ایران پرداخت پول را هم مبتنی بر یوان کرد و نه دلار و همین سبب تضعیف دلار خواهد شد. اقتصاد آمریکا مبتنی بر بدهی است و اگر ما تراز تجاری آمریکا را بررسی کنیم همواره در چند دهه منفی است. آمریکا به دنیا کاغذی به نام دلار می‌دهد و چون هژمونی دارد کشورها آن را پذیرفته‌اند که این هژمونی برای ریال وجود ندارد.

استاد دانشگاه شیراز ادامه داد: با توجه به سوء استفاده آمریکا از دلار هژمونی دلار در حال کاهش است و سرعت این کاهش هم بعد از جنگ اخیر بیشتر خواهد شد و طلا در حال جایگزینی دلار است. ارزش دلار یک سوم شده است و ایران هم قصد دارد این وضعیت دلار را تشدید کند، لذا پرداخت نفت را با ارز دیجیتال و یوان جایگزین می‌کند. 

وی افزود: اگر تنگه از دست برود از لحاظ اقتصادی اثرات منفی زیادی بر روی اقتصاد ما خواهد داشت، لذا آمریکا به این دلیل این همه تأکید دارد که تنگه را باز کند.  کنترل تنگه می‌تواند درآمد ترانزیت خوبی برای ایران به دنبال داشته باشد و آمریکا این مسئله را اجازه ندهد چون می‌داند دو سال این مبلغ می‌تواند خسارات جنگ ما را تأمین کند.

فشار انسداد تنگه بر کشورهای عربی

وی بیان کرد: از جنبه دیگر برای ایران تسلط بر تنگه هرمز برای قدرت جغرافیایی منطقه‌ای ما هم مهم است، زیرا بخش زیادی از هزینه‌های نظامی آمریکا از سوی کشورهای خلیج فارس تأمین می‌شود و ایران می‌تواند وابستگی آنان به ایران را افزایش دهد و بر آنان فشار وارد کند.

شهنازی با بیان اینکه مسئله دیگر رقابت بین روسیه، چین و آمریکاست و تسلط ایران بر تنگه تسلط چین نیز هست، لذا چینی‌ها قدرتمندتر خواهند شد، تصریح کرد: اگر بحث حمله به زیرساخت‌ها رخ می‌داد و ما هم زیرساخت کشورهای عربی را مورد اصابت قرار می‌دادیم امتیاز زیادی برای صنایع چین بود، زیرا کشوری که قدرت بازسازی این صنایع را دارد فقط چین است نه اقتصاد آمریکا که حبابی و مبتنی بر چاپ پول است. همچنین آلمان و ژاپن هم قدرت بازسازی صنایع و زیرساخت‌ها را دارند اما قویترین کشور چین است، لذا آمریکا سریع از این بحث بیرون رفت.

رفع تحریم با حفظ تنگه

این پژوهشگر با بیان اینکه مسئله دیگر اینکه حفظ تنگه هرمز باعث آزادسازی منابع ارزی ما در برخی کشورها هم خواهد شد، تصریح کرد: تسلط بر تنگه برای آمریکا بسیار مهم است و اگر  وضعیت حال حاضر برای آمریکا قابل پیش‌بینی بود هرگز به ایران حمله نمی‌کرد. ایران با داشتن تنگه می‌تواند تحریم‌ها را دور بزند و کشورها را مجاب کند برای رفتن از این تنگه باید تحریم ایران را دور بزنند. 

استاد دانشگاه شیراز اضافه کرد: آمریکا اکنون تهدیداتی برای محاصره تنگه کرده است و عرض بنده این است که این کشور در میان‌مدت و بلندمدت توان این کار را ندارد، زیرا درگیر شدن با چین  و هند هم هست چون وابستگی چین به این تنگه نیز زیاد است.

وی افزود: ضمن اینکه اکنون اعتبار نیروی دریایی آمریکا تضعیف شده است و قدرت این کار را نیز ندارند و اگر بتوانند این کار را انجام دهند باعث افزایش قیمت جهانی نفت خواهد شد که به سرعت بر بازارهای آمریکا اثر خواهد گذاشت. 

وی در این‌باره که برخی می‌گویند آمریکا خودش نفت دارد و نیازی به نفت خلیج فارس ندارد، افزود: از نظر مقداری  و حجم نفت این حرف صحیح است، زیرا نفت خودشان و ونزوئلا را دارند اما وقتی عرضه جهانی نفت کم شود قیمت نفت خود آمریکا هم افزایش خواهد یافت و تأثیر منفی آن بر اقتصاد این کشور مشهود خواهد بود و باعث عدم رضایت مردم این کشور و پایین آمدن محبوبیت ترامپ و حزب او هست.

شهنازی در مورد امکان فروش نفت به ریال، بیان کرد: در مورد گرفتن پول نفت به ریال یعنی این که کشورها حساب نزد بانک ایرانی باز کنند و دلار را در این بانک به ریال تبدیل کنند؛ البته راهبرد فعلی ایران این است که یوان را منبا قرار دهد تا همچنان چین در حمایت از ایران جلوتر بیاید و از طرف دیگر تقویت یوان گزینه بهتری برای ضربه زدن به هژمونی دلار است. 

وی تأکید کرد: در مورد امکان گرفتن عوارض هم طبق قوانین بین‌المللی ایران می‌تواند به عنوان بهای خدماتی از جمله تأمین امنیت و محیط زیست دریایی و خدماتی چون ارائه سوخت به کشتی‌ها و ... مبلغی دریافت کند اما به‌عنوان صرف عوارض طبق قوانین بین‌المللی ممکن نیست.

شهنازی در مورد رابطه انسداد تنگه و اسرائیل، بیان کرد: نکته دیگر اینکه کنترل تنگه هرمز، بازدارندگی برای اسرائیل ندارد اما اورانیوم 60 درصد بازدارندگی بیشتر دارد، زیرا معادل 60 بمب اتم است و ایران با سه بمب اتم خواهد توانست کل اسرائیل را نابود کند، لذا از این امر وحشت دارند و اگر بتوانند اورانیوم را بیرون ببرند قطعا بمب اتم به ایران خواهند زد.