مهدی قرهشیخلو، دبیر ستاد عالی هماهنگی مسابقات قرآن کشور، در حاشیه ضبط فینال و اختتامیه برنامه «بهشت» در گفتوگو با خبرنگار ایکنا با تأکید بر ضرورت تبدیل مسابقات و برنامههای قرآنی به یک جریان مستمر فرهنگی گفت: مهمترین خلأ فعالیتهای قرآنی کشور، ناتوانی در بهرهبرداری از موج علاقهای است که این برنامهها در جامعه ایجاد میکنند.
وی با اشاره به ظرفیت بالای برنامههایی مانند «بهشت» در کشف و پرورش استعدادهای نوجوان افزود: اصل این برنامهسازیها و استعدادیابیها اتفاق بسیار خوبی است و کسی در ضرورت آن تردیدی ندارد. ما موجی از علاقه و توجه ایجاد میکنیم، اما مشکل اینجاست که معمولاً از این موج، استفاده بهینه نمیکنیم.
دبیر ستاد عالی هماهنگی مسابقات قرآنی کشور با تأکید بر اینکه برنامههای قرآنی در مرحله نخست، یعنی ایجاد انگیزه و جلب توجه نوجوانان، عملکرد موفقی دارند و حتی برای آن سرمایهگذاریهای قابل توجهی صورت میگیرد، تصریح کرد: حلقه بعدی این مسیر، یعنی هدایت، آموزش و حفظ استعدادها، معمولاً مغفول میماند.
قرهشیخلو اظهار کرد: وقتی نوجوانی با دیدن این مسابقات احساس میکند به قرآن علاقه دارد یا استعدادی در خودش میبیند، باید بلافاصله مسیر بعدی را به او نشان دهیم، اینکه کجا برود، در چه مراکزی آموزش ببیند، چطور رشد کند و چگونه حمایت شود. ما بخش اول را خوب انجام میدهیم و هر سال هم تکرارش میکنیم، اما در بخش دوم، یعنی شناسایی، جذب و برنامهریزی برای رشد این استعدادها، ضعیف عمل میکنیم.
وی یکی از مهمترین آسیبهای موجود را جزیرهای عمل کردن در این حوزه بیان کرد و افزود: فعالیتهای پراکنده و بدون پیوستگی، اجازه شکلگیری یک جریان واقعی قرآنی را نمیدهد.
این پیشکسوت قرآنی با اشاره به تجربه خود در برگزاری مسابقات بینالمللی قرآن اظهار کرد: سال ۱۳۹۹ که قرار بود مسابقات بینالمللی قرآن ایران در مشهد برگزار شود، در نخستین جلسهای که با فعالان قرآنی داشتیم، گفتم اگر بعد از این مسابقات، تعداد جلسات قرآن در مشهد دو برابر شد، یعنی این رویداد موفق بوده و اثر خودش را گذاشته است. اما اگر میلیاردها تومان هزینه کنیم و بعد از پایان مسابقه هیچ اتفاقی نیفتد و جلسات، همان جلسات قبلی باقی بماند، یعنی فقط یک موج رسانهای کوتاهمدت ایجاد کردهایم؛ موجی که بعد از چند روز فروکش میکند.
قرهشیخلو با تأکید بر اینکه نگاه کلان به رویدادهای قرآنی باید فراتر از برگزاری یک مسابقه یا تولید یک برنامه تلویزیونی باشد، گفت: این برنامهها باید به سکوی جذب و تربیت نسل جدید فعالان قرآنی تبدیل شوند.
وی اظهار کرد: باید از این موجی که ایجاد میشود، برای تقویت جلسات قرآن استفاده کنیم، نوجوانها را جذب کنیم، آموزش دهیم، حمایت کنیم و برای رشد آنها برنامه داشته باشیم. متأسفانه ما معمولاً در همان مرحله اول متوقف میشویم و به حداقل ثمرات اکتفا میکنیم، در حالی که ظرفیت این حرکتها خیلی بیشتر از اینهاست.
دبیر ستاد عالی هماهنگی مسابقات قرآن کشور از «مدرسه تلاوت» به عنوان ظرفیتی مکمل برای برنامههایی مانند «بهشت» (برنامه تلویزیونی مسابقهمحور و استعدادیابی شبکه قرآن و معارف سیما) یاد کرد و گفت: این شیوهها باید توسعهای که مبتنی بر برنامهریزی و کیفیت باشد، داشته باشند.
وی با اشاره به گستردگی جغرافیایی کشور و استعدادهای ناشناخته قرآنی که مناطق مختلف این پهنه جغرافیایی وجود دارد، گفت: در خیلی از شهرها و روستاها، نوجوانهای بااستعدادی هستند که نه دست آنها به مراکز آموزشی میرسد و نه کسی آنها را پیدا میکند. اگر بتوانیم این ظرفیت را در سراسر کشور توسعه دهیم، به جای اینکه فقط ۱۰۰ نفر تحت پوشش باشند، میتوانیم هزاران نوجوان را وارد این مسیر کنیم.
قرهشیخلو با تأکید بر این نکته که برای رسیدن به قلههای واقعی در عرصه هنر تلاوت، باید دامنه فعالیتها گستردهتر شود، گفت: به تولیدات جهان عرب و جریانهای وهابی در زمینه ترتیل نگاه کنید. وقتی هزاران اثر تولید میشود، طبیعی است که از دل آنها چند اثر شاخص و ماندگار بیرون بیاید. اما وقتی دامنه را محدود کنیم و سختگیریهای بیش از حد داشته باشیم، طبیعی است که خروجیها هم محدود میشود. ظرفیت قرآنی کشور خیلی بیشتر از چیزی است که امروز از آن استفاده میکنیم. نوجوانهای خوشصدا و مستعد زیادی داریم که میتوانند در عرصه تلاوت بدرخشند، اما فضا را برای حضور گسترده آنها باز نکردهایم.
وی افزود: فعالیتهای قرآنی امروز با چالشهای بسیار جدیتری نسبت به گذشته روبهرو است، چرا که نسل نوجوان و جوان، در معرض حجم گستردهای از جذابیتها و رقابتهای رسانهای قرار دارد. سی یا چهل سال قبل شرایط مانند امروز نبود؛ نه اینترنت بود، نه این حجم از سرگرمیها و جاذبههای مختلف وجود داشت، اما امروز رقبای جدیای داریم و نوجوانها خیلی سریع جذب فضاهای مختلف میشوند. برای همین باید با فکر، طراحی و همکاری جدیتر وارد میدان شویم.
این پیشکسوت قرآنی راهکار اصلی را کنار گذاشتن فعالیتهای جزیرهای و حرکت هماهنگ نهادهای فرهنگی و رسانهای برشمرد و افزود: رسانههای قرآنی، سازمان اوقاف و امور خیریه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات و مجموعههای مختلف قرآنی باید کنار هم بنشینند، طراحی مشترک داشته باشند و کارها را به صورت پیوسته دنبال کنند. نباید فعالیتها فقط به یک بازه زمانی محدود شود و بعد همه چیز تا سال بعد فراموش شود.
دبیر ستاد عالی هماهنگی مسابقات قرآن کشور در پایان، با تأکید بر اینکه مهمترین نیاز امروز فضای قرآنی «جریانسازی» است، تأکید کرد: برنامههایی مانند برنامه بهشت در مقطع خودشان اتفاقات خوبی هستند، اما اگر نتوانند به یک جریان مداوم قرآنی در میان نوجوانان تبدیل شوند، اثرگذاری آنها محدود خواهد ماند. واقعیت این است که ما هنوز در حوزه جریانسازی قرآنی ضعف داریم و باید برای آن جدیتر فکر کنیم.