به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی جهاددانشگاهی، نشست تخصصی بررسی نقش «نهادهای علمی و تابآوری اجتماعی در دوران پس از جنگ» امروز ۱۱ خردادماه با سخنرانی علی منتظری، رئیس جهاددانشگاهی و محمدرضا واعظ مهدوی، مدیرعامل بنیاد همدلان آیندهنگر ایران در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی برگزار شد.
منتظری در سخنانی با محوریت نقش نهادهای علمی در بازسازی ایران پس از جنگ اظهار کرد: اکنون باید به این پرسش پاسخ دهیم که در دوره پس از جنگ چه مسیری را باید طی کنیم و نهادهای علمی، دانشگاهها و مراکز پژوهشی چه نقشی در ترسیم و پیمودن این مسیر برعهده دارند.
وی با اشاره به اینکه برای این موضوع سه سطح نقش کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت در نظر گرفته است، افزود: وارد مرحله جدیدی شدهایم که ضروری است درباره وظایف و مسئولیتهای نهادهای علمی در این دوره گفتوگو و تبادل نظر صورت گیرد.
ضرورت بازخوانی تجربه پس از جنگ تحمیلی
منتظری با بیان اینکه ما یک تجربه ارزشمند از دوران پس از جنگ تحمیلی هشتساله در اختیار داریم که میتوانیم از آن درسهای مهمی بگیریم، ادامه داد: نخستین گام آن است که بهصورت جدی بازخوانی کنیم پس از پایان جنگ تحمیلی چه اتفاقاتی در کشور رخ داد و آن تحولات چه پیامدهایی به همراه داشت.
وی افزود: به نظر میرسد برخی سیاستهای پس از جنگ بهتدریج زمینهساز شکلگیری شکافهای اجتماعی و بیعدالتیهایی شد که با آرمانهای انقلاب اسلامی همخوانی نداشت. از این رو، نهادهای علمی باید با مطالعه تجربههای گذشته و ارائه راهکارهای علمی، مانع تکرار چنین روندهایی شوند.
نهادهای علمی باید مطالبات اجتماعی را در مسیر درست هدایت کنند
رئیس جهاددانشگاهی با اشاره به شرایط اجتماعی پس از پایان جنگ اظهار کرد: معمولاً پس از فروکش کردن هیجانات ناشی از جنگ و بحران، مطالبات اجتماعی و مسائل معیشتی بار دیگر برجسته میشود. در چنین شرایطی، نهادهای علمی و دانشگاهی باید با تبیین واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی، از شکلگیری تصمیمهای هیجانی جلوگیری کرده و مطالبات عمومی را در مسیر صحیح هدایت کنند.
وی نقش علوم انسانی، جامعهشناسی، علوم سیاسی و اقتصاد را در این زمینه تعیینکننده دانست و افزود: بسیاری از مردم تنها پیامدهای اقتصادی را مشاهده میکنند، در حالی که جامعه علمی وظیفه دارد زمینهها و واقعیتهای موجود را برای افکار عمومی تبیین کند.
منتظری تأکید کرد: نهادهای علمی نباید به مطالبات اجتماعی دامن بزنند، بلکه باید آنها را در مسیر درست هدایت کنند تا جامعه بتواند با آگاهی و درک واقعبینانه نسبت به شرایط کشور تصمیمگیری کند.
حفظ و تقویت انسجام اجتماعی؛ مأموریتی مهم برای نهادهای علمی
وی یکی دیگر از وظایف کوتاهمدت نهادهای علمی را حفظ و تقویت انسجام اجتماعی دانست و گفت: مقاومت در برابر تجاوز خارجی، سرمایه ارزشمندی از همبستگی ملی ایجاد کرده که باید از آن صیانت شود. مردم ایران، نیروهای مسلح و مجموعه نظام اجرایی کشور در برابر تجاوز ایستادگی کردند و همین مسئله زمینهساز شکلگیری وحدت و انسجام میان اقشار مختلف جامعه شد. این سرمایه اجتماعی ارزشمند باید حفظ شود و نهادهای علمی در این زمینه مسئولیت مهمی برعهده دارند.
وی با اشاره به تشکیل اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی در این نهاد اظهار کرد: دانشگاهها، پژوهشگاهها و مراکز علمی باید بهصورت فعال در این حوزه ورود کنند. اصلاح و جهتدهی مطالبات اجتماعی و حفظ انسجام ملی از مهمترین اولویتهای دوره پس از جنگ خواهد بود.
منتظری با اشاره به مسئولیت دانشگاهیان و نخبگان در شرایط پس از جنگ گفت: نخبگان و مراکز علمی باید در جهت تقویت روحیه ملی و سرمایه اجتماعی حرکت کنند و از دامن زدن به اختلافات و تضعیف اراده عمومی برای دفاع از منافع ملی پرهیز کنند.
دو رکن ایران قوی
رئیس جهاددانشگاهی درباره نقش میانمدت نهادهای علمی و دانشگاهی گفت: اقتدار علمی و اقتدار دفاعی دو مؤلفه اساسی برای شکلگیری ایران قوی هستند و هر دو بر پایه پژوهش، فناوری و نوآوری استوارند.
وی با تأکید بر نقش فناوری در تحولات جنگهای نوین افزود: تحولات اخیر نشان داد که امنیت و توان دفاعی کشور بدون اتکا به پژوهش، فناوری و نوآوری پایدار نخواهد بود و دانشگاهها و نهادهای علمی باید به مسئله اقتدار علمی کشور توجه ویژه داشته باشند.
کاهش سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی نگرانکننده است
منتظری با اشاره به وضعیت اعتبارات پژوهشی کشور گفت: در اسناد توسعهای پیشبینی شده بود سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی به حدود چهار درصد برسد، اما این رقم اکنون به حدود دو تا سهدهم درصد کاهش یافته است که برای نظام علمی و پژوهشی کشور نگرانکننده است.
وی افزود: در کنار توجه به مسائل معیشتی مردم، نباید از پژوهش و فناوری غفلت کرد؛ زیرا بیتوجهی به این حوزهها میتواند در آینده هزینههای سنگینتری برای کشور به همراه داشته باشد.
هوش مصنوعی و کوانتوم؛ اولویتهای راهبردی آینده
رئیس جهاددانشگاهی با تأکید بر اهمیت فناوریهای نوظهور گفت: اقتدار علمی کشور در گرو حضور فعال در حوزههای راهبردی آینده است و توجه به فناوریهایی مانند هوش مصنوعی و فناوریهای کوانتومی باید به یکی از اولویتهای اصلی کشور تبدیل شود. آینده اقتدار علمی و فناورانه کشور تا حد زیادی به موفقیت در این حوزهها وابسته است و جهاددانشگاهی نیز برنامههایی را در این زمینه دنبال میکند.
نهادهای علمی برای جذب نیروهای جوان به شجاعت سازمانی نیاز دارند
منتظری در سطح برنامهریزی بلندمدت با اشاره به برخی محدودیتهای موجود در جذب نیروهای متخصص گفت: نهادهای علمی برای پیشبرد مأموریتهای خود نیازمند بهرهگیری از ظرفیت جوانان مستعد و فراهم کردن زمینه حضور نسل جدید هستند. بسیاری از تحولات بزرگ علمی و فناورانه توسط جوانانی رقم خورده که فرصت بروز تواناییهای خود را پیدا کردهاند و باید زمینه حضور و نقشآفرینی آنان بیش از پیش فراهم شود.
میدان دادن به نسل جوان؛ شرط تداوم پیشرفت علمی
رئیس جهاددانشگاهی جوانگرایی را از الزامات پیشرفت علمی کشور دانست و گفت: دانشگاهها و مراکز علمی باید با ایجاد فرصت برای نسل جوان و پیوند میان تجربه و جوانی، زمینه بروز استعدادها و تداوم پیشرفت علمی کشور را فراهم کنند. نهادهای علمی باید ضمن پاسخگویی به نیازهای امروز کشور، زمینه تقویت اقتدار علمی، توسعه فناوریهای راهبردی، تربیت نیروی انسانی جوان و حفظ سرمایه اجتماعی را برای آینده فراهم کنند. آینده کشور در گرو همین سرمایهگذاریهای علمی و انسانی خواهد بود.