کد خبر: ۱۲۲۷۹۴۹

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۹

نسخ قرآن؛ منشأ بروز هنرهای گوناگون اسلامی به‌ويژه تذهيب

با ظهور دين مبين اسلام برگی زرين در تاريخ هنر رقم خورد كه با عنوان «‌هنر اسلامی» شناخته می‌شود؛ قرآن مجيد كه مهم‌ترين معجزه پيامبر گرامی(ص) و ركن ركين اسلام است نيز الهام‌بخش هنرمندان شد و نسخ قرآنی محل بروز هنرهای گوناگون اسلامی بويژه «تذهيب» قرار گرفت.

گروه هنر: با ظهور دين مبين اسلام برگی زرين در تاريخ هنر رقم خورد كه با عنوان «‌هنر اسلامی» شناخته می‌شود؛ قرآن مجيد كه مهم‌ترين معجزه پيامبر گرامی(ص) و ركن ركين اسلام است نيز الهام‌بخش هنرمندان شد و نسخ قرآنی محل بروز هنرهای گوناگون اسلامی بويژه «تذهيب» قرار گرفت.

مرتضی گودرزی ديباج، مدير بخش هنرهای تجسمی حوزه هنری همزمان با برگزاری نمايشگاه «نور و نگاره» در نگارخانه ابوالفضل عالی حوزه هنری، در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) اظهار كرد: حوزه تذهيب يكی از مظاهر هنر اسلامی و ايرانی ماست، كه هنرمندان توانسته‌اند مسائل معرفتی خود را در عرصه باورهای عرفانی، در حوزه تصويری توسط اين امكان بيانی به منصه ظهور بگذارند و قابل تجلی كنند.

وی افزود: در اين قضيه نوآوری‌های خيلی خوبی، هم در حوزه نظر و هم حوزه عمل در حال اتفاق است و هنرمندان تذهيب‌كار توانسته‌اند شرايط خوبی را ايجاد كنند.

گودرزی عنوان كرد: در حوزه نگارگری، بخش تذهيب يكی از موفق‌ترين بخش‌ها است و دارای استحكام خاصی به لحاظ بيانگری‌های تصويری در عرصه رنگ و فرم و ساختارهای هنری است.

وی در پايان خاطرنشان كرد: در اين نمايشگاه تعدادی از آثار هنرمندانی چون مهدی خوشبختی، زهره زمانيان، مهين‌دخت سالك مهدوی، كيوان شجاعی، اكرم ضيائی، فريدون فخری جوقان، فرح كيميا قلم، مريم لبانی مطلق، ميترا لشگری و سوسن هداوند در معرض ديد علاقه‌مندان قرار داده شده است.

در معرفی اين نمايشگاه كه بيش از 30 اثر تذهيب و گل و مرغ در آن به نمايش در آمده، آمده است: هنر كه وديعه خلق است و ابداع، با روح مقدس حضرت باری تعالی در كالبد آدم دميده شده و همواره نقش بسزا در فرآيند تشكيل و تثبيت و تعظيم فرهنگ‌ها و تمدن‌های بشری داشته است؛ بويژه كه هنر راستين، از بدو پيدايش و ظهور، آميخته و عجين به مفاهيم و تعاليم دينی بوده و مجلای عناصر تفكر دينی در صنع مخلوق محسوب می‌شده است.

با ظهور دين مبين اسلام، هنر منسوخ پيشين بار ديگر خود را با معانی متعالی تطبيق داد و برگی زرين در تاريخ هنر رقم زد كه با عنوان «‌هنر اسلامی» شناخته می‌شود. مطالب قرآن مجيد كه مهمترين معجزه پيامبر گرامی(ص) و ركن ركين اسلام است نيز الهام‌بخش هنرمندان شد و نسخ قرآنی محل بروز هنرهای گوناگون اسلامی بويژه «تذهيب» قرار گرفت.

تذهيب كه در لغت «زركاری» معنی می‌دهد، هنر آراستين صفحات قرآن مجيد با نقوش هندسی و گياهی است كه در اشكال اسليمی، ختايی، شمسه، لچكی، ترنج و ... است كه به صورت سرلوح، تزئينات كتيبه، حواشی و ... اجرا می‌شود. استفاده از طلا، شگرف، لاجورد و ... در تذهيب بسيار رايج است كه تركيب بسيار دلنشين و متناسبی را تشكيل می‌دهد.

هنر ديگر كه به ویِژه از اواخر قرن يازدهم هجری قمری در ايران رواج يافت و در قرون بعد، استفاده‌ای وسيع، بويژه برای جلد آرايی نسخ قرآن مجيد پيدا كرد، هنر مسمی به«گل و مرغ» بوده كه در آن صحنه‌ای از باغی خيالی با قالبی مشخص به تصوير كشيده می‌شد. در اين قالب تصويری، شاخه‌ای با گل و برگ نقش می‌شد كه پرنده‌ای روی آن در حال آواز خواندن يا غنودن قرار داشت. پيشكسوتان معتقد بودند «‌گل و مرغ» صحنه‌ای خيالی از بهشت است كه در صورتی محسوس تجلی نقش يافته است.

شايان ذكر است، با توجه به اهميت اساسی اين دو هنر در هنر اسلامی و بويژه قرآن آرايی، نمايشگاه «‌نور و نگاره» در نگارخانه‌ ابوالفضل عالی، از آثار هنرمندان معاصر اين دو هنر در حال برگزاری است.