کد خبر: ۱۲۹۵۹۱۹

تاریخ: ۰۸ مهر ۱۳۹۲ - ۱۱:۱۱

«دحوالارض» چه روزی است

بيست و پنجم ذی‌القعده، هم زمان با دحوالارض يعنی گسترش يافتن زمين است. از اميرالمؤمنين(ع) روايت شده است كه فرمودند «نخستين رحمتی كه از آسمان به زمين نازل شد، در 25 ذی‌القعده بود. كسی كه در اين روز روزه بگيرد و شبش را به عبادت بايستد، عبادت 100 سال را كه روزش را روزه و شبش را عبادت كرده است خواهد داشت».

در برخی از روايات اين روز به عنوان روز قيام امام زمان مهدی موعود(عج) معرفی شده و خاتم المحدثين، شيخ عباس قمی(ره) روز دحوالارض را از چهار روز معروفی ذكر كرده كه روزه آن ثواب 70 سال عبادت را دارد.

روز دحوالارض از روزهای پربركت خدا برای بندگان سالك الی الله است. در كتاب شريف «المراقبات» روايت است كه امام رضا(ع) فرموده‌اند «در شب 25 ماه ذى‌القعده حضرت ابراهيم(ع) و حضرت عيسى(ع) متولد شده‌اند».

در اين روز، رسول خدا(ص) به قصد حجة الوداع از مدينه با 104 هزار يا 124 هزار و حضرت فاطمه(ع) و تمامى اهل بيت(ع) خود از راه شجره به مكه عزيمت كردند. توبه، استغفار، عبادت و شب زنده‌داری از اعمالی است كه در شب دحو الارض سفارش و تأكيد بسياری برای انجام دادن آنها شده است.

شب و روز دحوالارض نمازها و ادعيه مخصوصی دارد كه كيفيت آنها در كتاب مفاتيح الجنان مرحوم شيخ عباس قمی(ره) آمده است.

معنای «دحوالارض»

«دَحو» به معنای گسترش است و برخی نيز آن را به معنای تكان دادن چيزی از محلِ اصلی‌اش تفسير كرده‌اند. منظور از دحوالارض(گسترده شدن زمين) اين است كه در آغاز، تمام سطح زمين را آب‌های حاصل از باران‌های سيلابیِ نخستين فراگرفته بود. اين آب‌ها، به تدريج در گودال‌های زمين جای گرفتند و خشكی‌ها از زيرآب سر برآوردند و روز به روز گسترده‌تر شدند.

از سوی ديگر، زمين در آغاز به صورت پستی‌ها و بلندی‌ها يا شيب‌های تند و غيرقابل سكونت بود. بعدها باران‌های سيلابی مداوم باريدند، ارتفاعات زمين را شستند و دره‌ها گستردند. اندك اندك زمی‌هایِ مسطح و قابل استفاده برای زندگی انسان و كشت و زرع پديد آمد. مجموع اين گسترده شدن، «دَحوالارض» نام‌گذاری می‌شود.

زمين، گاهواره زندگی انسان و همه موجوداتِ زنده است، كه با تمام كوه‌ها، درياها، درّه‌ها، جنگل‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها، معادن و منابع گرانبهايش، نشانه‌ای از نشانه‌های آفريدگار به شمار می‌آيد كه آن را گسترانيده است.

روز دحوالارض ـ روز گسترش زمين ـ روز بسيار مباركی است و آداب و اعمال ويژه‌ای دارد؛ از جمله روزه داشتن كه ثواب 70 سال عبادت را دارد، احيا و شب زنده‌داری شب دحوالارض كه برابر با يك سال عبادت است، ذكر و دعا و انجام غسل به نيت روزِ دحوالارض و نماز مخصوص آن.

در قرآن كريم به دحوالارض اشاره شده است. خداوند در آيه ۳۰ سوره نازعات می‌فرمايد «و زمين را پس از آن (آفرينش آسمان و زمين) گسترش داد». بر پايه نظر بيشتر مفسران، منظور از «دَحيها» در اين آيه، همان دحوالارض است.

يكی از برنامه‌های پيشنهادی در روز مبارك گسترده شدن زمين، خواندن دعای ويژه اين روز است. در بخشی از اين دعا، به مسأله دحوالأرض چنين اشاره شده است «ای خدايی كه خانه كعبه را گسترانيدی و دانه را شكافتی و سختی را برطرف ساختی، از تو می‌خواهم در اين روز از روزهايت كه حق آن را بزرگ كردی، هر گرفتاری و مشكلی را برطرف سازی».

ذی‌القعده؛ ماه حرام

ماه ذی‌القعده اولين ماه از ماه‌های حرام است. ماه‌های حرام زمان‌هايی هستند كه جنگ در آنها ممنوع بوده و احكام ويژه‌ای نيز از جهت شرعی و فقهی دارند.

اما استفاده اخلاقی و تربيتی كه از اين حكم می‌توان كرد، اين است كه اگر جنگ و نزاع ميان مردمان در اين ماه حرام شده است، حتماً منازعه و محاربه با خداوند بايد بيشتر مورد نفرت قرار گيرد؛ بنابراين، شايسته است انسان مؤمن در اين ماه‌ها بيشتر به فكر باشد تا انديشه و اعضای او با گناه و معصيت، به مخالفت با خداوند برنخيزد.

گذشته از واقعه دحوالارض، رويدادهای ديگری نيز در اين روز رخ داده‌اند كه اهميت آن را دوچندان كرده‌اند. از جمله ميلاد ابوالانبياء حضرت ابراهيم علی نبينا(ع)، ميلاد حضرت عيسی مسيح(ع)، خروج رسول اكرم(ص) از مدينه به همراه هزاران حاجی به سوی مكه، به قصد حجة الوداع. در اين سفر وجود مقدس اميرالمؤمنين(ع) و حضرت زهرا(س) و نيز همه همسران و بسياری از اصحاب پيامبر(ص) نيز ايشان را همراهی می‌كردند همچنين در روايتی نيز آمده است كه حضرت قائم(عج) در همين روز قيام خواهد كرد.

يادآور می‌شود، زيارت حضرت امام رضا(ع) بهترين و با فضيلت‌ترين عمل مستحبی اين روز است.