کد خبر: ۱۳۲۴۲۹۴

تاریخ: ۰۶ آذر ۱۳۹۲ - ۰۸:۴۵

پژوهشگر و مدرس حوزه:

نظام حقوقی، سیاسی و اخلاقی در اسلام حول محور توحید شکل می‎گیرد

گروه حوزه‎های علمیه: رئیس پژوهشکده انقلاب اسلامی جامعه‌ المصطفی(ص) عنوان کرد: هرم نظامی اسلامی به این شکل است که نظام سیاسی ذیل نظام حقوقی و نظام حقوقی ذیل نظام اخلاقی و نظام اخلاقی ذیل نظام توحیدی شکل می‎گیرد.

حجت‎الاسلام والمسلمین مهدی امیدی در گفتگو با خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) با اشاره به ابعاد تمدن‌سازی اسلامی گفت: مباحثی که درباره تمدن و مدنیت می‎شود غالبا با ابعاد حیات اجتماعی انسان پیوند برقرار می‎کند؛ یعنی در ابتدا باید مسئله انسان‌شناسی و جایگاه او در مباحث تئوریک مورد بحث قراربگیرد.

وی افزود: پس از این مرحله باید مشخص شود که مدنیت انسان چگونه اقتضای وجودی او را تامین خواهد کرد؛ طبعا در رویکرد تمدنی خود یا در تمدن اسلامی با سه وضعیت از حیات انسانی مواجه هستیم که هر کدام نظام شکلی و ساختاری و محتوایی خود را نیز تولید می‎کنند.

رییس پژوهشکده انقلاب اسلامی جامعه‏المصطفی(ص) یادآور شد: یک وضعی طببعی انسان است که دارای یک سری تمایلات و استعدادهایی در وجودش است که در قالب یک نوع عقلانیت سوداندیش قرار می‎گیرد و این وضعیت را می‎‏توان با وضع طبیعی که فیلسوفان غربی از آن سخن به میان آورده‎اند تطبیق داد.

این پژوهشگر حوزوی یادآور شد: در این وضعیت انسان‎ها تلاش می‎کنند که منابع عادی و انسانی را در زیرمجموعه حوزه تاثیرگذاری خود تعریف کنند؛ در این وضعیت انسان‎ها غالبا سعی می‎کنند که حس نوع دوستی و توجه به دیگران مورد توجه قرارندهند و به منافع شخصی خود بیاندیشند؛ ولی وضع دومی در فضای فلسفه سیاسی غرب تعریف شد که از آن به نام وضعیت مدنی یاد می‏‎شود.

وی افزود: در این وضعیت، چون اجزاء در مجموعه قانون قرار می‎گیرند و نوعی از قراردادها را مشخص کردند و بر اساس آن مبانی خاص آن مشخص شد، در آنجا قانون و قرارداد حرف اول را می‎زند؛ ولی همین نکته در فضای اسلامی دیده می‎شود اما در یک راستای دیگری قرار می‎گیرد.

امیدی یادآور شد: در فضای تمدن اسلامی وضعیت مدنی انسان وضعیتی است که از آن به وضعیت روحانی مدنی یاد می‎شود؛ یعنی در این وضعیت انسان نه تنها خودش را با مباحث قانون و مباحث تعهدات انسانی مواجه می‎بیند بلکه در عین حال خود را با ابعاد حقیقی انسانی روبرو می‎بیند.

وی گفت: در وضع روحانی مدنی انسان تلاش می‎کند هم به مباحث اخلاقی و هم مباحث دینی و اجتماعی و فردی خود توجه داشته باشد؛ یعنی در این رویکرد همزمان به ساحت‎‏های متعدد وجودی انسان توجه می‎شود؛ بر این اساس اگر قرار باشد جامعه مطلوبی شکل بگیرد اولین ویژگی‎‌اش، آن است که اخلاق را به عنوان پایه در نظر بگیرد؛ در این وضعیت باید ارتباط عمیقی بین سیاست و اخلاق ایجاد شده و ساحات وجودی انسان مورد توجه قرار بگیرد؛ از آنجا که این روح فراتر از ماده است پس قابلیت بقا را دارد و به این ترتیب باید برای او هم ساحت تمدنی خاص و مطلوب تعریف شود.

امیدی یادآور شد: براین اساس خود تمدن دو بخش و لایه را پوشش می‎دهد؛ اول لایه ظاهری و دوم باطنی؛ در لایه ظاهری آنچه از تمدن ظهور و بروز پیدا می‎کند؛ مبتنی بر باطن پدیده‎هاست که همان ایمانی است که در همه پدیده‎ها ظهور و بروز می‎کند.

این پژوهشگر و مدرس حوزه بیان کرد: بر این اساس می‎تواند نگاهمان به تمدن به شکلی تغییر پیدا می‏‎کند که در این وضعیت لایه بنیادین آن باورها و ارزش‎های متعالی انسانی با محوریت توحید و لایه‎های بعدی تمدن متشکل از ساحت‎های مختلف سیاسی، امنیتی، فرهنگی و مباحث مرتبط با حیطه‎های اقتصادی خواهد بود.

وی گفت: پس در این وضعیت می‎توان اشکال مختلف را از تمدن شاهد بود؛ یعنی الگوهای متعدد تمدنی که بر همین محورها شکل گرفته است؛ یعنی در عین حالی که پایه‎ها بر اساس توحید وارزش‎های متعالی است و ساحت‎های مختلف دیگر نیز بر همین مبنا استوار هستند اشکال الگویی دیگر را نیز می‌شود تصویر کرد این هم بر این اساس است که ممکن است در یک تمدن نگرش توحیدی در واقع دارای قوت و استحکام زیاد باشد ولی در رویکر دیگر از استحکام لازم برخوردارنباشد؛ یا در یک الگو بر جنبه‎‏های بنیادین تکیه شود و یا در رویکرد دیگر بر روی رویه‎های ظاهری تاکید شود.

رئیس پژوهشکده انقلاب اسلامی جامعه‏ المصطفی(ص) یادآور شد: پس در تمدن اسلامی باید صورت‎های متعددی از تمدن اسلامی را مدنظر قرار دهیم؛ حال اینجا این سوال مطرح می‎شود که الگویی که می‎‌خواهد شکل بگیرد آیا الگویی مثل جمهوری اسلامی ایران باشد یا ترکیه یا مالزی و یا عربستان؟ هر کدام از این کشورها ممکن است بگویند که الگوی تمدن اسلامی را باید از ما بگیرید؛ در واقع نگاه ما این است که تمدن اسلامی را براساس تمدن و پیشرفت الگوسازی می‎کنیم؛ در واقع برای ارزش شناسی تمدنی هرکدام ازاین کشورها باید آن را بر اساس هرم نظام ارزشی که در اسلام شکل گرفته تعریف کنیم که در این وضعیت هرکدام که به الگوی اسلامی نزدیک‎تر باشد آن را به عنوان نظام اسلامی اصیل می‎شناسیم.

وی گفت: این هرم به این شکل است که نظام سیاسی ذیل نظام حقوقی و نظام حقوقی ذیل نظام اخلاقی و نظام اخلاقی ذیل نظام توحیدی شکل می‎گیرد.

ادامه دارد.....