کد خبر: ۱۳۴۰۷۹۱

تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۹۲ - ۰۰:۳۴

حجت‌الاسلام صانعی:

دبیرخانه دائمی برای حمایت از پژوهش‌های حوزوی راه‌اندازی شود

گروه حوزه‌های علمیه: مدیر امور پژوهشی موسسه امام خمینی(ره) راه‌اندازی کتاب سال حوزه و جشنواره علامه حلی را گام مثبتی در حوزه برشمرد و گفت: باید دبیرخانه‌ای دائمی برای حمایت از پژوهش‌ها و پژوهشگران حوزوی راه‌اندازی شود.

حجت الاسلام والمسلمین مرتضی صانعی، مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) ایکنا در رابطه با پژوهش در حوزه‌های علمیه گفت: ممکن است به لحاظ متدلوژوی و روشی بین پژوهش‎های حوزوی و دانشگاهی یک سری تفاوت‎ها وجود داشته باشد ولی به هرجهت حوزه در عرصه پژوهشی توانسته است گام‎های بلندی بردارد.

وی افزود: بدون اینکه قصد انکار پیشرفت‎ها را داشته باشیم اما وقتی به عقت بر می‎گردیم، به یک سری اشکالات در عرصه پژوهش در کشور و نه تنها در حوزه پی می‎بریم.

مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)یادآور شد: یک سری از پژوهش‎ها میدانی و یک سری از پژوهش‎ها در حوزه فن آوری و پزشکی و علوم پایه است که روش خاص خود را دارد ولی اگر بخواهیم یک وجه مشترک بین حوزه و دانشگاه ایجاد کنیم باید به سراغ پژوهش‎هایی برویم که در حوزه علوم عقلی اسلامی انجام می‎شود.

عدم تفکیک بین موضوع و مسئله

وی عنوان کرد: تولید علم و نظریه‎پردازی حوزه‎‏ای مشترک است که در اینجا به حل مسئله می‌پردازیم؛ در واقع پژوهش زمانی یک پژوهش خواهد بود که منجر به حل یک مسئله شود؛ یکی از آسیب‎های جدی در حوزه پژوهش کشور، عدم تفکیک بین موضوع و مسئله است که آسیبی است که در بین پژوهشگران جوان حوزه، پایان‌نامه‌های سطح سه و چهار و پژوهش‎های دانشگاهی در سطح کارشناسی و ارشد و حتی دکتری وجود دارد.

مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) عنوان کرد: متاسفانه بسیاری از پژوهشگران جوان بین این مسئله‌محوری و موضوع‌محوری در پژوهش تفاوتی قائل نیستند در حالی که موضوع محوری بیشتر برای دایره المعارف‎هاست؛ باید بدانیم که تا زمانی که نتوانیم این رویکرد را حل کنیم نمی‎توانیم به مرز تولید علم برسیم.

وی اظهار کرد: 35 سال از نظام اسلامی ما می‎گذرد ولی هنوز نتوانستیم نسبت به مباحث نظری حاکمیت دینی و اسلامی در اقتصاد و جامعه‌شناسی، فرهنگ و روانشناسی و شاخه‎های علوم انسانی به تولید علم برسیم؛ شاید در کشور مباحثی چون روانشناسی اسلامی و اقتصاد اسلامی به راه انداخته‎ایم ولی مطمئنا تا رسیدن به حقیقت آن، فاصله داریم.

این پژوهشگر حوزوی یادآور شد: نظام‎های سکولار در قرن 16 میلادی عزمشان را جزم کردند تا مبانی را در شاخصه‎های علوم انسانی پیدا کنند ولی هنوز بعد از انقلاب سی و پنج ساله ما همین تفکرات سکولار در دانشگاه‎‏های ما تدریس می‎شود.

مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به اهمیت مسئله‌محوری در پژوهش، اظهار کرد: در دانشگاه ابزارهای تحقیق عینی‎تر شده است؛ مثلا ابزار مجلات علمی در دانشگاه از مهمترین دلایل رشد پژوهش در دانشگاه‎ها بوده است که خوشبختانه حوزه نیز به این نتیجه رسید که باید این مجلات را در حوزه نیز متداول کند.

صانعی با ذکر اهمیت ایجاد کرسی‏‎های نظریه‌پردازی و نقد و مناظره در حوزه و دانشگاه تصریح کرد: این کرسی‎های نقد و نظر در واقع یکی از مقدماتی است که برای رسیدن به تولیدگری در پژوهش باید عملیاتی شود؛ درکنار این‌ها، صدها مورد دیگر هم وجود دارد که تکمیل کننده این روند است که از آن جمله می‎توان به پایان‌‎نامه‎ها و رسالات و نظریات خرد و کلان اشاره کرد.

لزوم تربیت نیروی انسانی مسلط به مهارت‌های پژوهشی

وی گفت: یک سری آسیب‎ها هم فرع بر این نکته کلیدی است؛ اولین آسیب در حوزه پژوهش نیروی انسانی ماهر و مسلط به مهارت‎های پژوهشی است؛ مشکل ما سیستم آموزشی است؛ باید در روش‎شناسی و فلسفه علم و... با نگاه دقیق مسئله‌محوری تجدید نظر کرده و آنها را به سیستم آموزشی تزریق کنیم؛ وقتی دانشجو و طلبه در کنار دروسی که می‎خواند با متدولوژی و روانشناسی علوم نیز آشنا شود و بداند وقتی فقه و اصول می‎خواند باید از روش صحیح آن مطالعه و پژوهش کند، خود به خود روشمند شده و به دنبال ایجاد روش‎های علمی و جدیدی خواهد بود.

این پژوهشگر حوزوی بیان کرد: به همین دلیل است که وقتی روش‌شناسی را به طور درست فرانگرفته در یک مسئله اصولی و یا حدیثی به جای اتخاذ روش نقلی به روش عقلی روی می‎آورد و به کل مسیر را اشتباه می‎رود؛ برخی پژوهشگران ما که تسلطی در حوزه روشی دارند وقت کافی برای انتقال تجربه به دانشجویان خود ندارند و به همین علت این مشکلات دو چندان می‎شود.

فقدان مدیریت در نظام پژوهش؛ از مشکلات عرصه پژوهش در کشور

مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) بیان کرد: مشکل اصلی پژوهش در کشور ما، در بخش آموزش نهفته است؛ ار دیگر نکاتی که موجب ضعف در حوزه پژوهش شده است می‌توان به ضعف در حوزه مدیریت پژوهش اشاره کرد؛ در واقع هنوز مدیریت صحیحی بر روی نظام پژوهش نداریم.

لزوم مدیریت کلان و جامع پژوهش‌های حوزوی

صانعی عنوان کرد: با توجه به اینکه تحصیل در دانشگاه بر اساس نظام آموزشی یکپارچه و محدود است کنترل پژوهش در دانشگاه ساده‌تر از حوزه است؛ در حوزه به دلیل اینکه سیستم آموزشی باز در این نهاد علمی اعمال می‎شود، کنترل پژوهش‌ها امری بسیار پیچیده است؛ ولی اگر بتوانیم با همین شرایط مدیریت کلان و جامعی در حوزه پژوهشی داشته باشیم مشکلات ما در این عرصه کمتر خواهد شد.

دبیرخانه دائمی برای حمایت مادی و معنوی از پژوهش‌های حوزوی راه‌اندازی شود

مدیر امور پژوهشی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تصریح کرد: در این عرصه آنچه اولویت دارد، اولویت‎گذاری در حوزه سیاستگذاری پژوهشی است؛ این مسئله از آنجا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ممکن است پژوهش‌هایی انجام شود ولی به دلیل مورد توجه قرار نگرفتن باعث سرخوردگی محقق شود؛ از این رو اگر محقق ببیند که محصول او دیده نمی‎شود اقبالی به این امر نمی‌کند؛ راه‌اندازی کتاب سال حوزه و جشنواره علامه حلی گام بسیار مثبتی در حوزه بود ولی این خلا، خلائی نیست که با برگزاری یک یا دو جشنواره جبران شود؛ باید با ایجاد یک دبیرخانه دائمی در طول سال از پژوهش‌ها و پژوهشگران حوزوی حمایت مادی و معنوی و آموزشی شود.