کد خبر: ۱۳۴۳۲۴۹

تاریخ: ۲۵ آذر ۱۳۹۲ - ۱۴:۵۹

فصلنامه «مطالعات معنوی» از سوی پژوهشکده باقرالعلوم (ع) منتشر شد

گروه حوزه‌های علمیه: مدیر گروه جنبش‌های معنوی پژوهشکده باقرالعلوم (ع) از انتشار شماره جدید فصلنامه علمی - تخصصی «مطالعات معنوی» خبر داد.

محمد حسین کیانی، مدیر گروه جنبش‌های معنوی پژوهشکده باقرالعلوم (ع) در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) از انتشار شماره جدید  فصلنامه علمی - تخصصی «مطالعات معنوی» با موضوع عرفان و جنبش‌های نوپدید معنوی به همت پژوهشکده باقرالعلوم (ع) خبر داد.

وی با اشاره به مقالات منتشر شده در این شماره افزود: در مقاله جهانی‏شدن و معنویت‏گرایی نوشته مهناز فرهمند آمده است: فرآیند جهانی شدن، عرصه جهان را در ابعاد متعدد در نوردیده است و سبب نزدیکی ملل، دول و جوامع به یکدیگر شده است. این پدیده اگرچه قدمتی طولانی دارد اما به نظر می‏رسد در دو و سه دهه اخیر با تحولات فراوان در عرصه‏های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، بسیار تشدید شده است. یکی از پدیده‏هایی که در فرایند جهانی‏شدن بسیار مورد توجه واقع شده رابطه جهانی‏شدن و معنویت‏، تغییر و تحولاتی است که در عرصه معنویت‏گرایی به وقوع پیوسته است.

این مدیر پژوهشی با اشاره به انتشار مقاله «تلاشی در سنخ‏شناسی جنبش‏های نوپدید معنوی ایران» نوشته بهزاد حمیدیه گفت: سنخ‏شناسی جنبش‏های نوپدید معنوی در ایران، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ما را با گستره تعریف جنبش‏های مزبور آشنا می‏سازد و به علاوه، می‏توان بر اساس تفاوت‏های موجود میان گونه‏ها به اتخاذ سیاست‏های مواجهه مناسب با هرگونه، اقدام کرد. نویسنده، با تکیه بر مشاهدات و مطالعات میدانی و الهام گرفتن از دسته‏بندی‏های محققین غربی، یک سنخ‏شناسی دو سطحی هفت‏گانه- سه‏گانه عرضه کرده است.

کیانی با اشاره به مقاله خود با عنوان «جنبش‏های دینی و مواجهه بنیادین عرفانی» تاکید کرد: جنبش‏های نوپدید دینی هرگروه و حرکت اجتماعی - معنوی است که بعد از دهه 1800 میلادی مبتنی بر مولفه‏های مدرنیته بالاخص اومانیسم، سکولاریسم، عقلانیت ابزاری و غیره، داعیه ایده جدید و آسانی در به سعادت رساندن انسان معاصر را دارند. هر چند که مراد از سعادت در مصادیق گوناگون بسیار پراکنده و بعضا متناقض است؛ مقاله حاضر کوششی برای تهیه پاسخی ولو اجمالی برای دو مسئله است. اول اینکه، گسترش جنبش‏های دینی موجب ترویج چه عقایدی در بستر فرهنگ ایرانی می‏شود؟ و دیگری، چگونه می‏توان مواجهه مناسب و کارآمدی با گسترش جنبش‏های نوپدید دینی به دست آورد؟

این محقق حوزه عنوان کرد: مقاله «ریاضت مشروع (آثار معنوی ـ معرفتی آن)» کاری از محمد جواد رودگر است که در آن توضیحاتی در مورد انواع ریاضات ارائه کرده است؛ در بخشی از این مقاله آمده ریاضت، تمرین تدریجی نفس در مقام تکامل وجودی است تا انسان سالک در سیرمنازل به مقامات معنوی برسد و با نور الهی، زندگی روحانی داشته باشد. ریاضت، دوقسم کلی دارد: ریاضت مشروع، معقول و معتدل؛ریاضت نامشروع، نامعقول و نامعتدل.

مدیر گروه جنبش‌های معنوی پژوهشکده ادامه داد: حسن معلمی در مقاله «معیار سنجش و تمییز شهود رحمانی از شهود شیطانی» آورده است: کشف و شهود از ارکان عرفان قلمداد می‏شود در حالی که تعارضات بین مکاشفات عرفان اسلامی، وجود عرفان‏های هندی، بودایی، مسیحی، یهودی و نادرست بودن کثیری از دعاوی در این باب و باطل بودن پاره‏ای از راه‏های رسیدن به این امور، ضرورت معیار یا معیارهایی برای تمییز صحیح از خطا را می‏طلبد که به نظر می‏رسد عقل قطعی (بدیهی و قریب به بدیهی) و نقل قطعی (قرآن کریم و سنّت معصومین() معیار قاطع است.

وی با اشاره به مقاله «نسبت عرفان و شریعت نزد عرفای اسلامی» گفت: نویسندگان این مقاله علی آقانوری و قادر حافظ هستند که گزارش و بررسى دیدگاه بزرگان عرفان نسبت به شریعت و احکام عملىِ دین را در این مقاله آورده‌اند. مراد از عرفا در این مقاله بزرگان و افراد برجسته عرفان است. افرادى که رشد و رواج تعالیم اهل حقیقت وامدار آنان بوده است و مورد قبول اهل حقیقت، نیز هستند. بررسى رفتار و گفتار منسوبان و پیروان این راه و رسم و کسانى که ظاهر درویشى را به ارث برده‏اند تحقیقى جدا مى‏طلبد و طبعاً نتایج دیگرى نیز در پى‏ خواهد داشت.

کیانی در مورد مقاله «مبانی شریعت‏گریزی در عرفان‏های نوظهور» نوشته هادی ترکمنی گفت: از مهمترین مشترکات جنبش‏های معنوی نوپدید که ره‏آورد مدرنیته و معنویت‏گرایی نوین غرب‏اند شریعت‏گریزی، رهایی از انجام تکالیف و دستورات الهی در اعمال و رفتار معنوی آنها است. شریعت‏گریزی در عرفان‏های نوظهور بر پایه باورهایی بنیان نهاده شده است. در این مقاله برخی از مبانی شریعت‏گریزی این فرقه‏های معنوی مثل انکار خداوند، دین‏ستیزی، اعتقاد به تناسخ، خلقتی بی‏هدف، ترویج اباحی‏گری و بی‏بندوباری مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.

وی با اشاره به مبحث پایانی مجله گفت: در پایان گزارشی از نشست علمی «علل پیدایش و گسترش عرفان‏واره‏ها و راه‏کارهای مقابله با آنها» آمده است.