کد خبر: ۱۳۴۴۷۷۴

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۲ - ۰۷:۴۴

معمر خلیلویچ:

علما نظام نرم‏‌افزاری تمدن اسلامی را به جهان ارائه کنند

گروه حوزه‌های علمیه: مدیر گروه تمدن‎ پژوهشی دینی مرکز علوم دینی جمهوری صربستان بیان کرد: علمای اسلامی باید با بهره‏‌گیری از سنت ناب علمی اسلامی نظام نرم‏‌افزاری تمدن اسلامی را به دقت هر چه تمام‏‌تر ارائه کنند.

معمر خلیلویچ، مدیر گروه تمدن‎ پژوهشی دینی مرکز علوم دینی جمهوری صربستان، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) گفت: خصیصه‏ اصلی تمدن اصیل اسلامی برگرفته بودن آن از سنت عقلانی اسلام است.

وی افزود: تمدن در حقیقت، امتداد اندیشه‏‌های سازواری است که در ساحت جامعه بروز می‏‌یابند؛ از این‏‌رو، تمدن اسلامی باید بر پایه‏ نظام‏‌های چهارگانه‏ معرفت‏‌شناختی، هستی‏‌شناختی، جهان‏‌شناختی و انسان‏‌شناختی اسلامی بنا شود.

این پژوهشگر صربستانی یادآور شد: با توجه به همه‏ این اصول، تمدن اسلامی را می‏‌توان این چنین تعریف کرده و مؤلفه‏‌های آن را بیان کرد؛ در این تعریف آمده است که تمدن اسلامی، نظام واحد و عینی پیشرفته و پویایی است که در یک جامعه‏ انسانی، بر اساس نظم درونی در قالب عدالت کامل در تقسیم وظایف و حقوق و ساختاربندی طبقات مختلف آن، فعالیت می‌کند.

تمدن اسلامی انسان‏‌ها را به سوی یگانگی با خداوند هدایت می‌کند

وی ادامه داد: این نظم بیرونی در قالب تطابق کامل عناصر به صورت نظامی قانون‏مند، با معیارهای علمی در ساحت نظام معرفتی، و واقعیات خارجی در عرصه نظام عینی توانسته، و هم‏چنان می‏تواند قابلیت‏‌های معرفتی فرهنگ متعالی، الهی و شرعی خود را در سایه‏ حمایت ساختارهای پایدار اقتصادی، حکومتی و نظامی برگرفته از نظام معرفتی آن، به گونه‏‌ای که اندیشه‏ وحیانی و شریعتی در آن موج می‏‌زند، به فعلیت و عینیت رسانیده، و با دستیابی به دستاوردهای فراگیر معنوی و مادی، انسان‏‌ها را به سوی نیل به هدف متعالی یگانگی با خداوند هدایت ‏کند.

خلیلویچ یادآور شد: این تمدن، هویتی معرفتی و یقینی دارد به گونه‏‌ای که مبادی معرفت آن از یقین تام آغاز شده و به شیوه‏ای منطقی و با روش‏‌های خاص عقلی سایر موارد از آن استنتاج می‏‌شود.

جزئی‏‌ترین مسائل در تمدن اسلامی مبتنی بر بنیادهای یقینی است

مدیر گروه تمدن‏ پژوهی دینی، مرکز علوم دینی بلگراد یادآور شد: در این میان، علوم به ترتیب میزان یقینی بودن‌شان طبقه‏بندی شده و لذا در تمدن اسلامی جزئی‏‌ترین مسائل نیز مبتنی بر بنیادهای یقینی است؛ از سویی، به لحاظ مسائل اعتقادی و معرفتی باید گفت که این تمدن هویتی توحیدی و خداگونه خواهد داشت، به صورتی که جای‏‌جای آن مظهر و مجلی حضرت حق است.

وی افزود: این تجلی تام و جزئی، خود را در ساحت شریعتی بروز می‏‌دهد که از طریق وحی، از جانب خدای یگانه نازل شده، و موجب القای روح شرعی به این تمدن می‎شود؛ هم‏چنین معاد و پذیرش عقلی، اعتقاد قلبی و التزام عملی به آن، نوعی غایت‏‌مندی، و در نتیجه ضمانت اجرایی را در این زمینه ایجاد می‎کند.

کمالات انسانی؛ محور هویتی تمدن اسلامی

خلیلویچ، عنوان کرد: از دیگر سوی به لحاظ ماهیت انسانی، هویت این تمدن بر محور کمالات انسانی و ترقی آن خواهد بود، به گونه‏‌ای که تمامی آن، مجرای روح انسان کامل و خلیفه‏ الهی شود؛ هم‏چنین این تمدن هویتی اصلاً معنوی و فرعاً مادی خواهد داشت، چرا که بر پایه‏ نظام طبقات و مراتب علوم نیز همین رتبه‏‌بندی لحاظ می‏‌شود.

نیروهای سیاسی، اقتصادی و نظامی در تمدن اسلامی؛ شئونی از حضور حضرت حق

وی یادآور شد: این سه ساحت اساسی در تمدن اسلامی، نیروی سیاسی (حکومتی)، اقتصادی و نظامی آن را معرفتی و یقینی، عقلی و عقلانی، توحیدی و خداگونه، شریعتی و غایت‏مند و معنوی می‏‌کند، به گونه‏‌ای که وجهه‏ تعالی آن‏ها رشد یافته و همگی شئونی نظام‏‌مند از حضور حضرت حق می‏شود.

هدف آفرینش انسان در تمدن اسلامی تحقق می‌یابد

این پژوهشگر صربستانی اظهار کرد: این تمدن، در حقیقت جلوه‏ کامل حضرت حق، و بسط‏ یافته‏ عینی انسان کامل است؛ این مسئله، در نهایت موجب تحقق سعادت کبری در ساحت اجتماعی انسان می‏‌شود؛ و با این مهم، هدف و غایت وجود و آفرینش نیز به تحقق می‏‌پیوندد.

وی در پاسخ به این سوال که برای تحقق این تمدن چه اقداماتی باید صورت گیرد، اظهار کرد: در مسیر تحقق تمدن اسلامی، باید دو گام مهم برداشته شود؛ یکی مرحله‏ نرم‏‌افزاری و علمی آن است، و دیگری ارائه‏ آن در جامعه است؛ هر کدام از این مراحل، سختی‏‌ها و دشواری‏‌های خاصی را با خود به همراه دارد؛ به همین دلیل، لازم است که اصول انجام هر کدام از این گام‏‌ها به دقت رعایت شود.

خلیلویچ اظهار کرد: در گام نخست، این وظیفه‏ علمای اسلامی است که با بهره‏‌گیری از سنت ناب علمی اسلامی نظام نرم‏‌افزاری تمدن اسلامی را به دقت هر چه تمام‏تر ارائه کنند؛ در این مسیر، علوم عقلی اسلامی می‏‌توانند بنیادهای اساسی این تمدن را شکل داده، در حالی که فقه، اخلاق و عرفان اسلامی می‏‌توانند شاخه‏‌های آن را ارزیابی کنند.

وی با اشاره به گام دوم برای تحقق تمدن اسلامی گفت: گام دوم نیز لزوم فازبندی عملی‏‌سازی این طرح نرم‏‌افزاری است، به گونه‏‌ای که در بازه‏ی زمانی تعریف‏ شده، بتوانیم شاهد ارائه‏ این نظام در جامعه‏‌ اسلامی باشیم.