کد خبر: ۱۳۷۱۸۲۸

تاریخ: ۱۸ بهمن ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۳

راز ماندگاری انقلاب اسلامی

گروه سیاسی: انقلاب اسلامی در کنار ویژگی‌های مشترک با سایر انقلاب‌ها، ویژگی‌های خاص خود را نیز دارد که سبب ماندگاری آن شده است که از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به: مردمی بودن، هماهنگی و تناسب با فطرت الهی انسان و جهانی بودن شعارها و اهداف انقلاب اشاره کرد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب استثنائی و یک پدیده‌‌ منحصر به فرد در قرن بیستم بود. «شک نباید کرد که انقلاب اسلامی ایران از همه‌ انقلاب‌ها جدا است. هم در پیدایش و هم در کیفیت مبارزه و هم در انگیزه‌ی انقلاب و قیام.»۱ تمایزی که آگاهی از آن کمک مؤثری در شناخت توانایی‌های انقلاب اسلامی می‌کند و بهره‌برداری از آن در جهت اصلاحات اساسی در کشور دارای اهمیت بسیار است.

به عبارت روشن‌تر انقلاب اسلامى در کنار وجوه اشتراک و تشابه‌هایى که با سایر انقلاب‌ها دارد، ویژگی‌هاى خاص خود را هم دارد که ماهیت ایدئولوژیک و اسلامى آن را مشخص مى‌کند. این خصوصیات که از ماهیت اسلامی این انقلاب نشئت گرفته، منحصراً در انقلاب اسلامی وجود دارد و ما از این خصوصیات خاص که وجه ممیزه‌ی این انقلاب از سایر انقلاب‌ها است تحت عنوان ویژگی‌های انقلاب اسلامی یاد کرده و می‌کوشیم برخی از این ویژگی‌ها را از منظر رهبر معظم انقلاب بیان کنیم:

۱. ماندگاری و در جریان بودن انقلاب اسلامی

از ویژگی‌های منحصربه‌فرد انقلاب اسلامی، تداوم و استمرار آن است. این امر باعث شده تا با وجود گذشت ۳۵ سال از پیروزی انقلاب، همچنان نسیم روح‌بخش آن در ایران و جهان در جریان بوده و دل و روح تشنگان حق و عدالت را بنوازد. اما دلیل این ماندگاری چیست؟ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای این خصوصیت انقلاب را ناشی از سخن حق انقلاب می‌دانند: «سخن انقلاب، سخن حق» [است]. این، خاصیت حق است. «مَثَلاً کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرةٍ طَیِّبَةٍ»۲؛ این یک درخت پاکیزه و سالم و خوش‌نهادى است که در زمین سالم رشد می‌کند. «أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِی السَّمَاء»۳؛ ریشه‌اش محکم است، شاخ و برگش هم رفته بالا. «تُؤْتِی أُکُلَهَا کُلَّ حِینٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا»۴؛ میوه‌‌ی او هم همیشگى است و در هر فصلى میوه‌‌ی خود را می‌دهد.»۵

۲. هماهنگی و تناسب با فطرت الهی انسان

یکی دیگر از ویژگی‌های انقلاب اسلامی ایران تناسب و هماهنگی ارزش‌ها و اهداف آن با فطرت الهی انسان‌هاست. این ویژگی که ریشه در ماهیت اسلامی انقلاب دارد، باعث شده ابتدا مردم ایران و مسلمانان جهان و سپس هرجا دل آماده‌ای برای پذیرش پیام انقلاب اسلامی باشد به آن جذب شود و این امر به جهانی‌شدن ابعاد انقلاب اسلامی و طرفداری ملت‌ها در اقصی‌نقاط جهان از آن منتهی شده است.

«امروز حرکت انقلاب، هدف‌هاى انقلاب، همان چیزهائى است که در روز اول ترسیم شد و امام بزرگوار و حکیم ما آن‌ها را ترسیم کرد. این هدف‌ها با فطرت مردم هماهنگ بود، لذا مردم آن را گرفتند؛ والّا دل میلیون‌ها مردم را به یک سمتى متوجه کردن، کار عادى‌اى نیست. وقتى کسى با فطرت سخن می‌گوید، از خدا حرف می‌زند، فطرت‌ها به او متوجه می‌شود؛ «وَأَلَّفَ بَینَ قُلوبِهِم لَو أَنفَقتَ ما فِی الأَرضِ جَمیعًا ما أَلَّفتَ بَینَ قُلوبِهِم وَلٰکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَینَهُم»۶. دست قدرت خداست که دل‌ها را به یک سمتى هدایت می کند...»۷

۳. جهانی بودن شعارها و اهداف انقلاب

یکی دیگر از خصوصیات منحصربه‌فرد انقلاب اسلامی، محدود نبودن آن به مرز، ملیت و قومیت خاصی است. رهبر انقلاب اسلامی در این باره می‌گویند: «از آن‌جا که انقلاب اسلامى ایران بر پایه‌‌ی شریعت اسلام ناب محمدى (ص) استوار شده است، نمى‌تواند به مرز و ملیت و قومیت خاصى محدود باشد. مسأله این نیست که ملت ایران یا مسئولان این کشور بخواهند با روش‌هاى معمول دنیا، انقلاب را به جایى و براى کسى صادر کنند؛ بلکه موضوع این است که وقتى تفکر و درک اسلامى و الهى و بینش نوین براى جمعى از مسلمین مطرح مى‌شود، به‌طور طبیعى همه‌‌ی فضاى عالم اسلام بنا بر ظرفیت و موقعیت خود، از آن بینش و درک استفاده خواهند کرد.»۸

ایشان در جایی دیگر درباره‌ نسبت انقلاب اسلامی با مسائل ایران و جهان اسلام می‌فرمایند: «پیش از پیروزى انقلاب، براى مجموعه‌‌ انقلابیون و دست‌اندرکاران این نهضت عظیم -نه فقط مسائل ملت ایران، بلکه مسائل مسلمین نیز مطرح بود. البته شکى نیست که در سازندگى، مسائل ملت ایران -به دلایل مختلف- تقدم و ارجحیت دارد. این نظام و این دولت باید بتواند یک الگو درست کند، تا فعل او، قول او را تأیید کند؛ باید بتواند در این کشور اسلام را تحقق ببخشد، تا نهضت اسلامى، صادق شناخته شود؛ باید شعارها را به واقعیت بدل کند، تا آن شعارها، دل شعاردهندگانِ سایر کشورها را گرم کند. پس، مسائل کشور ایران تقدم و اولویت دارد؛ اما بلاشک در هدف‌هاى اصلى حرکت اسلامى و نظام اسلامى، مسائل مسلمین مطرح است.»۹

۴. حاکمیت ارزش‌های دینی، اخلاقی و معنوی بر انقلاب

مردم در انقلاب اسلامی به دنبال تحولاتی بودند که بر مبنای اسلام صورت گیرد. آن‌ها باورهای دینی را سرلوحه‌ی خواست خود از انقلاب قرار دادند. این خصوصیت اسلامی سبب شد تا انقلاب محدود به قشر روحانی نشود و همه‌ مردم در صحنه‌های انقلاب حاضر شده و انقلاب را از آن خود و برای خود بدانند. همچنین دچار این آفت نشود که اسلام و اهداف اسلامی در جریان انقلاب اولویت خود را از دست بدهد.

رهبر معظم انقلاب مبتلا نشدن انقلاب اسلامی به آفت دوری از اصالت‌ها و ریشه‌ها در مرحله‌ی پیروزی را ناشی از حاکمیت ارزش‌های دینی، اخلاقی و معنوی بر انقلاب می‌دانند و با یادآوری فاصله گرفتن انقلاب‌های مبتنی بر مبانی مارکسیستی و یا ناسیونالیستی، از اصالت و اهداف اولیه‌ی انقلاب و از دست دادن ویژگی‌های انقلابی خود در دوره‌ی نظام‌سازی و استقرار، آن را ناشی از ضعف یا فقدان ارزش‌های اخلاقی و معنوی در این حرکت‌ها می‌دانند.۱۰

رهبر انقلاب ریشه‌ انحراف در انقلاب‌هایی که مقدمات آن‌ها مذهبى یا اسلامى بوده ولی در انتها از حالت اسلامى خارج شده‌اند را در ضعف قوت رهبرى در میان مذهبیون فعال در این انقلاب‌ها می‌دانند که سبب می‌شود افراد غیر مذهبی و یا بی‌دین،  امور را قبضه کرده و خط انقلاب را از حالت مذهبى به سمت لامذهبى ببرند.۱۱

حاکمیت مستمر و پایدار دین و ارزش‌های معنوی و اخلاقی آن بر انقلاب مردم ایران موجب شد تا در هر جاى دنیا قلبى براى دین و اسلام مى‌تپد، به جمهورى اسلامى بر آمده از انقلاب - که براى اسلام حرکت مى‌کند و به اعتلاى کلمه‌‌ی اسلام فکر مى‌کند - علاقه‌مند شود.۱۲

۵. مردمی‌بودن

مردمی‌بودن انقلاب اسلامی خصوصیت مهمی است که در واژه‌ «جمهوری» نظام اسلامی متجلی گردید. مردمی بودن انقلاب اسلامی از دو جهت با مردمی‌بودن سایر انقلاب‌ها تفاوت دارد: اول این‌که مردمی‌بودن جزء ذات اسلام بوده و چیزی خارج از آن نیست. اسلام برای مردم و هدایت آنان از سوی خداوند تبارک و تعالی نازل شده است و لذا همواره رستگاری آنان را مدنظر قرار دارد. چنین دینی حضور مردم در اجرای مقررات و دفاع از حریم خود را، ‌اصل اولیه می‌داند.

دوم آن‌که اسلام به‌طور واقعی و حقیقی مردم را در صحنه حفظ می‌کند. کذب، دروغ و صورت‌سازی برای حضور مردم در صحنه‌های انقلاب مبتنی بر اسلام ‌راهی ندارد. حضور حقیقی و فعالانه‌ی مردم در انقلاب اسلامی و نقش آنان در انتخاب همه‌ی مسؤولان و حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی، مظهر صداقت نظام اسلامی در مردمی‌بودن خویش است.۱۳

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای معتقدند دو خصوصیت ابتنای انقلاب بر ارزش‌های اخلاقی، دینی و معنوی و نیز مردمی‌بودن انقلاب، استثنایی‌ترین خصوصیات انقلاب هستند و همین دو خصوصیت، بیشترین تأثیر را در وجهه‌ی‌ این انقلاب در دنیا داشته است؛ همچنان‌که بیشترین تأثیر را در پیروزى و ماندگارى انقلاب در کشور ما داشته است.۱۴

۶. همه‌جانبه بودن انقلاب اسلامی

از ویژگی‌های انقلاب اسلامی که البته آن هم از ماهیت اسلامی انقلاب نشأت گرفته است، همه‌جانبه بودن و ناظربودن بر همه‌ی عرصه‌های زندگی و حیات فردی و اجتماعی است. رهبر انقلاب اسلامی در‌باره‌ی این خصوصیت انقلاب اسلامی می‌گویند: «انقلاب اسلامى با همه‌‌ی انقلاب‌هاى دیگر متفاوت است؛ نه یک انقلاب صرفاً معنوى و فرهنگى است، نه یک انقلاب صرفاً اقتصادى است، نه یک انقلاب صرفاً سیاسى است؛ یک انقلاب همه‌جانبه است. مثل خودِ اسلام است. همان‌طورى که اسلام ابعاد معنوى و اخلاقى دارد، ابعاد الهى دارد، در عین حال ناظر به زندگى مردم است؛ بُعد اقتصادى، بُعد سیاسى، بُعد اجتماعى در اسلام وجود دارد؛ انقلاب اسلامى هم داراى ابعاد مختلف بود و راز ماندگارى انقلاب اسلامى و روزبه‌روز زنده‌تر شدن این انقلاب در سطح منطقه و جهان، همین ابعاد گوناگون آن است که با نیازهاى بشر متوازن و همراه است.»۱۵

احمد گلستانه

پی‌نوشت‌ها:
۱. صحیفه‌ انقلاب، وصیت‌نامه‌ امام خمینی، سازمان چاپ و انتشارات ۱۳۶۹، ص ۷.
۲. سوره‌ ابراهیم، آیه‌ ۲۴
۳. همان
۴. سوره‌ ابراهیم، آیه‌ ۲۵
۵. بیانات در دیدار جمعی از مردم آذربایجان به مناسبت سالروز قیام مردم تبریز ۱۳۸۸/۱۱/۲۸
۶. سوره‌ أنفال، آیه‌ ۶۳
۷. بیانات در دیدار جمعی از مردم آذربایجان به مناسبت سالروز قیام مردم تبریز ۱۳۸۸/۱۱/۲۸
۸. سخنرانى در مراسم بیعت گروه کثیرى از ائمه‌ى جمعه و روحانیون استان مازندران و اصفهان و علما و طلاب کشورهاى اسلامى مقیم ایران  ۱۳۶۸/۴/۴
۹. سخنرانى در اجتماع طلاب و فضلاى حوزه‌ علمیه‌ قم  ۱۳۷۰/۱۲/۱
۱۰. خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۸/۱۱/۲۰
۱۱. خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۸/۱۱/۲۰
۱۲. خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۸/۱۱/۲۰
۱۳. خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۸/۱۱/۲۰
۱۴. خطبه‌هاى نماز جمعه‌ى تهران ۱۳۶۸/۱۱/۲۰
۱۵. بیانات رهبر انقلاب در مراسم نوزدهمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینى رحمه‌الله ۱۳۸۷/۳/۱۴