کد خبر: ۱۳۹۹۱۲۴

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۵:۲۲

حجت‌الاسلام زائری بیان کرد:

نحوه عرضه دین برای خواص و عوام در بیان امام صادق(ع)

گروه اندیشه: به بیان مدیر عامل مجموعه فرهنگی سرچشمه، نحوه عرضه دین برای خواص و عوام کاملا متفاوت است؛ اوامر و دستورات خدا گاه عجیب به نظر می‌آید که این دستورات برای هر کس نیست.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، به نقل از روابط عمومی مجموعه فرهنگی سرچشمه، جلسه دیگری از سلسله جلسات «درس‌هایی از اصول کافی»، با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا زائری، دیروز سه‌شنبه 2 اردیبهشت‌ماه در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی(سرچشمه) برگزار شد.
بنا بر این گزارش، حجت‌الاسلام زائری در  جلسه درس‌هایی از اصول کافی در مورد روایات متعارض به نقل از کتاب «فضل علم» مرحوم کلینی، گفت: مرحوم کلینی در کتاب فضل علم در خصوص تکلیف مومنین در مقابل روایات متعارض روایتی از امام صادق(ع) نقل می‌کند که می‌فرماید: گاهی احادیث و روایاتی از پیامبر(ص) نقل می‌شود که ظاهراً معقول است، اما شما چیزی می‌دانید که با آن فرق دارد. علت این تفاوت‌ها این است که در همان سال‌های ابتدای شکل‌گیری دین اسلام و شیعه و درست در زمان خفقان سیاسی حاکم، روایاتی عنوان شده که ممکن است در شرایط خاص نقل شده باشد. این به دلیل همان شرایط خاص زمان خود بوده و با تغییر شرایط، روایت نیز تغییر کرده است.
وی افزود: به همین دلیل است که ما دو روایت از یک شخص داریم که هر دو صحیح است، اما شرایط بیان آن متفاوت است. در واقع در این زمان است که گفته شده بیان چیزی که ظرفیت آن وجود ندارد، صحیح نیست. پیامبر(ص) یا امامان(ع) ما بسته به شرایط، تشخیص داده‌اند مطلبی را بیان کنند که برای زمان و افراد خاص خود بوده و نمی‌توان در شرایط دیگر به آن استناد کرد. امام صادق(ع) می‌فرماید: "احادیث ممکن است در شرایط مختلف با شکل‌های مختلف بیان شده باشد".
این نویسنده و پژوهشگر حوزه دین در مورد تشخیص احادیث و روایات صحیح و درست ادامه داد: بسیاری از جریان‌های روایی و احادیث نادرست بر اساس تشخیص فردی بوده و به اشتباه به دین و شیعه اضافه شده است. چیزی که در ابتدا قرار بود برای اصلاح اضافه شود، بعد از گذشت زمان به چیز دیگری تغییر پیدا کرده که با اصل دین و شیعه تناقض دارد. نقل است از امام صادق(ع) که می‌فرماید: «همانطور که در قرآن تشابه وجود دارد و همانطور که تفسیر آیات قرآن کار هر کسی نیست، احادیث هم ناسخ و منسوخ دارد». روایات و بیانات بسته به زمان خود و کسانی که این روایات برایشان نقل شده، متفاوت است؛ نمی‌شود تمام روایات را در زمان مشخص بیان کرد و به آن استناد کرد.
زائری با بیان این‌که این امام پیشوا و عالم است که تشخیص می‌دهد که چه روایتی را در چه زمانی نقل کند، اظهار کرد: علم حدیث علمی است که تشخیص می‌دهد که آیا این روایت متعلق به معصوم است یا خیر. امام صادق(ع) در مورد اینکه اگر امسال از من سخنی شنیده شد که سال بعد خلاف آن را از من شنیدید چه باید کرد؟ فرموده‌اند «آن سخن که جدیدتر است و با عقل مطابقت دارد، بنای اصلی انتخاب روایت صحیح خواهد بود.» همچنین روایتی دیگر از امام صادق(ع) در این مورد وجود دارد که می‌فرماید «برای تعیین درستی روایت و یا عدم آن و یافتن پاسخ سؤالاتی که جوابی برای آن وجود ندارد، مبنا و اساس ما قرآن است. هر حدیث و روایتی که با قرآن نخواند، فقط زینت است». مبنا، توحید و خداشناسی است. بعد از قرآن، سخنان پیامبران و امامان است که راه‌گشا و راهنمای ما خواهد بود.

مدیر عامل مجموعه فرهنگی سرچشمه در ادامه با بیان این که در باب توحید لازم است همه افراد کلیاتی بدانند، عنوان کرد: این آشنایی عمومی باید بدون ورود به تفسیرهای توحید باشد و نباید وارد مباحث ذاتی و موجودیتی خدا شد.
وی ادامه داد: در بسیاری از موارد به خصوص مبحث توحید، ممکن است افراد سخنان را با داشته‌های ناقص خود سنجیده و دچار تناقض شوند. تحلیل هر شخص بر اساس دیدها و داشته‌های خودش است. ما در دنیا مانند جنینی هستیم در شکم مادر. تصور ما از اطراف در همان اندازه‌ای است که در آن قرار داریم. همچنین ما از حقایق بعد از مرگ بی‌خبریم مانند همان جنینی که از دنیای بیرون خبر ندارد. در این موارد عنوان شده سخت نگیرید و چیزی را بخوانید و به آن رسیدگی کنید که فکر و فهم شما برایش قابل درک است. این همان حداقلی است که برای هر انسان مورد نیاز است.
وی عنوان کرد: ما مبناهایی داریم که به آن معتقدیم، در مقام تعارض بین خوب و خوب‌تر یا بد و بدتر آن چیزی مورد انتخاب است که عقل انتخاب کند. نقل است از امام رضا(ع) در مورد کمترین حد معرفت و خداشناسی که فرموده «اقرار و اعتراف به این‌که غیر از احد خدایی نیست، او مانند و شبیه ندارد، او از ابتدا بوده و هیچ‌گاه هم رفتنی نیست و مثل او هم چیزی نیست، باور قلبی به ایمان است. ایمان، قلبی است و به اجبار نمی‌شود به ایمان رسید. ایمان محبت و عشق به خدا است. ایمان، مستمر و واقعی است؛ تغییر نمی‌کند. این، حداقل ایمان افراد است که به معنای توحید تلقی می‌شود.
زائری در پایان سخنان خود گفت: روایت است از امام صادق(ع) در باب خدا و خداشناسی که فرموده «حقایقی وجود دارد که هر کس به آن نمی‌رسد. یکی از دلایلی که نباید هر چیزی را گفت همین است.» نحوه عرضه دین برای خواص و عوام کاملا متفاوت است. اوامر و دستورات خدا در اکثر موارد بسیار عجیب و غریب به نظر می‌آید. این دستورات برای هر کس نیست. اما نباید نگران بود، زیرا خداوند در روز قیامت از شما آن چیزی را طلب می‌کند که به شما ارائه شده است. اگر کسی چیزی را نداند، خداوند در آن روز آن را نمی‌خواهد.
یادآور می‌شود، سلسله جلسات «درس‌هایی از اصول کافی» سه‌شنبه هر هفته قبل از نماز مغرب و عشاء در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی به نشانی میدان بهارستان، نرسیده به چهارراه سرچشمه، انتهای خیابان شهید صیرفی‌پور برگزار می‌شود و شرکت در آن برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.