کد خبر: ۱۴۰۳۴۷۱

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۳:۲۶

کتاب «قواعد فقهی» منتشر شد

گروه اندیشه: کتاب «قواعد فقهی» حاوی 16 مقاله که به کوشش حسینعلی بای تدوین شده است، توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، کتاب «قواعد فقهی» حاوی 16 مقاله از احمد حاجی‌ده‌آبادی، حسینعلی بای، ابوالقاسم علیدوست، مجید رضایی، بابک پورقهرمانی، محمود زمانی، سیدمهدی منصوری، روح‌الله اکرمی سراب، سیدمصطفی مصطفوی و محمد ابراهیمی‌راد است.
بنا بر این گزارش، عنوان اولین مقاله مجموعه حاضر «قرآن کریم و قاعده احسان» است که به قلم ابوالقاسم علیدوست به رشته تحریر درآمده است.
دومین مقاله نیز که با عنوان «احسان؛ منبع مسئولیت» به قلم سیدمصطفی مصطفوی نگارش یافته است، به بررسی قاعده احسان می‌پردازد. برخلاف آثار و مقالات مشابه دیگر که قاعده احسان را از جهت مسقط ضمان بودن، مورد بررسی قرار می‌دهند، مؤلف این مقاله، محور بحث خود را اثبات ضمان به موجب این قاعده قرار داده و رابطه آن را با اداره فضولی مال غیر، مورد بررسی قرار داده است.
«بررسی قاعده تسلط و گستره آن» عنوان مقاله بعدی است از ابوالقاسم علیدوست و محمد ابراهیمی‌راد. براساس قاعده مزبور: «هر مالکی بر انواع تصرف‌ها در اموال خویش مسلط است و هیچ شخص یا نهادی نمی‌تواند سلطنت وی را بر اموالش محدود سازد». قرآن، بنای عقلا، عقل، اجماع و روایات، از اسناد این قاعده مشهور فقهی به شماره رفته است. چهارمین مقاله این مجموعه به قلم محمدعلی حاجی‌ده‌آبادی، تحت عنوان «بررسی قاعده دفع افسد به فاسد و دلالت‌های حقوقی ـ جرم‌شناختی آن» است. مؤلف با عنایت به اینکه قاعده دفع افسد به فاسد، در مباحث حقوق کیفری و سیاست جنایی، علی‌رغم کاربردهای فراوانی که می‌تواند داشته باشد، کمتر از این زاویه مورد توجه قرار گرفته است، به بررسی این موضوع پرداخته است. نویسنده پس از تبیین قاعده مزبور و بررسی مستندات آن با بیان کاربردهای آن به تبیین ارتباط قاعده مزبور با قاعده اضطرار، رعایت قانون اهم و امر به معروف و نهی از منکر و نیز به بررسی نقش قاعده در سیاست جنایی پیش‌گیرانه اهتمام ورزیده است.
مقاله «اجرای حدود در زمان غیبت» اثر احمد حاجی‌ده‌آبادی، پنجمین مقاله از این مجموعه است که موضوع اجرای حدود در زمان غیبت در دو سطح حکم اولی و ثانوی مورد بررسی قرار گرفته است.
مقاله ششم این مجموعه با عنوان «قاعده درأ در فقه امامیه و حقوق ایران» اثر دیگری است از احمد حاجی‌ده‌آبادی که در آن پس از تبیین مفهوم «درأ» به بررسی مستندات قاعده مزبور پرداخته شده است.
هفتمین مقاله مجموعه حاضر تحت عنوان «قتل کافر ذمی توسط مسلمان در فقه امامیه» نوشته روح‌الله اکرمی سراب به بررسی یکی از شرایط ثبوت قصاص که شرط تساوی در دین است، پرداخته است. مؤلف در بخش نخست این مقاله ابتدا حکم قتل کافر اهل ذمه را در صورتی که مرتکب، عادت به قتل کفار اهل ذمه نداشته باشد مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و در بخش دوم مقاله نیز، حکم قتل غیرمسلمان اهل ذمه را در صورتی که مرتکب، به قتل آن‌ها عادت کرده باشد و به عبارتی مکرراً مرتکب قتل اهل ذمه شده باشد، مورد کنکاش قرار داده است.
هشتمین و نهمین مقاله‌این مجموعه با عناوین «مبانی پرداخت دیه از بیت المال» و «قلمرو مسئولیت بیت المال در پرداخت دیه» که به قلم حسینعلی بای، به رشته تحریر درآمده است.
در مقاله دهم؛ «قاعده دیه اعضا در فقه امامیه و اهل سنت» که اثر احمد حاجی‌ده‌آبادی است، پس از تبیین مستندات قاعده در فقه امامیه و فقه اهل سنت، ‌قلمرو این قاعده از حیث شمول یا عدم شمول آن نسبت به منافع، اعضای داخلی بدن، اعضایی که بیش از دو عدد از آن‌ها در بدن وجود دارد، بررسی شده است.
یازدهمین مقاله یعنی «قاعده ارش و حکومت در فقه امامیه و اهل سنت» که به قلم احمد حاجی‌ده‌آبادی تألیف شده است پس از بیان مفهوم ارش و مقایسه آن با مفاهیم مشابهی چون حکومت و نسبت سنجی، مستندات قاعده مزبور بررسی و شیوه محاسبه ارش تبیین شده است.
«قاعده نفی غرر در معاملات» اثر ابوالقاسم علیدوست، عنوان دوازدهمین مقاله این مجموعه است. مولف با اشاره به حدیث «نهی النبی عن بیع الغرر» که مستند این قاعده است به بیان قلمرو این قاعده و نقد و بررسی دیدگاه‌های موجود در پیرامون آن پرداخته و در نهایت نیز به توضیح و تبیین برخی از کاربردهای قاعده مزبور، از قبیل «اشتراط قدرت بر تسلیم عوضین معامله» «اشتراط علم تفصیلی به عوضین» و اشتراط علم به شرایط معامله، پرداخته‌اند.
مقاله بعدی این مجموعه که به قلم مجید رضایی تحت عنوان «آثار برخی قواعد فقهی بر بازار کار» نگاشته شده است، به کارکردهای قاعده ایمان، قاعده احسان، قاعده اتلاف، قاعده المومنون عند شروطهم، قاعده نفی عسرو حرج در بازار کار پرداخته است.
«بررسی فقهی و حقوقی هرزه‌نگاری در فضای مجازی» عنوان مقاله بعدی است که به قلم حسینعلی بای و بابک پورقهرمانی به رشته تحریر درآمده است. هرزه‌نگاری یا پورنوگرافی به محتویاتی اطلاق می‌شود که عمدتاً به قصد تحریک جنسی ارایه می‌شود.
«مسئولیت ناشی از تأخیر یا ترک درمان صدمات عمدی» عنوان مقاله بعدی این مجموعه است که به قلم محمود زمانی، به تحریر در آمده است. مؤلف در این نوشته به موضوع تأثیر تأخیر یا ترک درمان از سوی مرتکب جنایت یا منجی علیه و یا کادر پزشکی،‌در میزان مسئولیت جانی می‌پردازد.
«مبانی فقهی بازداشت موقت در جرایم علیه تمامیت جسمانی» عنوان آخرین مقاله ‌این مجموعه است که به قلم سیدمهدی منصوری به تحریر در آمده است.
یادآور می‌شود، کتاب «قواعد فقهی» به کوشش حسینعلی بای، با شمارگان 300 نسخه، در 544 صفحه و قیمت 300 هزار ریال منتشر شده است.