کد خبر: ۱۹۴۶۶۴۴

تاریخ: ۰۶ تير ۱۳۸۹ - ۱۳:۱۱

آيه 11 سوره «حجرات» بر نكوهش عيب‌جويی و تمسخر تأكيد دارد

گروه فضای مجازی: در قرآن‌كريم، آيات بسياری آمده كه عيب‌جويی، تحقير، مسخره كردن مؤمنان، غيبت كردن و تهمت‌زدن به آنان به شدت نكوهش و منع شده است و آيه 2 سوره «حجرات» بر نكوهش عيب‌جويی و تمسخر تأكيد دارد.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه مركزی، نقطه مقابل فضيلت اخلاقی رازداری و عيب‌پوشی، پرده‌دری و افشاگری است كه يكی از رذائل اخلاقی و كارهای بسيار زشت محسوب می‌شود و گذشته از آثار زيانبار و خطرناك گوناگونی كه به‌دنبال دارد موجب كيفرهای شديد خداوند عالم نيز خواهد شد و لذا در قرآن و روايات اسلامی سخت از آن نكوهش شده است.
افشاگری و آبروريزی مذموم است، انسانی كه بدون جهت با نقل عيب و نقطه ضعف و كار زشت ديگری آبروی وی را ريخته و حيثيت و شخصيت او را پايمال سازد و بدتر از آن اين است كه با نسبت ناروا و تهمت آبروی فرد بی‌گناهی ريخته شود.
در قرآن‌كريم، آيات بسياری آمده كه عيب‌جويی، تحقير، مسخره كردن مؤمنان و غيبت كردن، كنجكاوی از احوال آن‌ها و تهمت‌زدن به آنان به شدت نكوهش و منع شده است كه چند نمونه از آن‌ها را ذكر می‌كنيم: «وَیْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ» (سوره همزه آيه 1). «وای بر هر عيب‌جوی هرزه زبان». هم‌چنين آيه 11سوره حجرات كه «يا ايها الذين امنو لا يسخر قوم من قوم»، «ای اهل ايمان، نبايد جمعی جمع ديگر را مسخره كنند شايد آنهايی را كه مسخره می‌كنيد بهترين مومنين باشند و نيز زنانی نبايد زنان ديگر را مسخره نمايند بسا آنها بهترين زنان باشند و هر گز عيب‌جويی هم‌دينتان را نكنيد و به نام و لقب‌های زشت همديگر را مخوانيد.»
هم‌چنين خداوند می‌فرمايد: «ای اهل ايمان، از بسياری گمان‌ها پرهيز كنيد كه برخی از پندارها گناه است و از حال نهانی همديگر كنجكاوی نكنيد و عيب‌گويی يكديگر نكنيد، آيا شما دوست می‌داريد كه گوشت برادر مرده خود را بخوريد، البته كه از آن نفرت داريد و از خدا بترسيد.»(سوره حجرات آيه 12). خداوند می‌فرمايد: «آنانكه دوست می‌دارند زشتی‌ها را در ميان مومنان انتشار دهند در دنيا و آخرت عذاب دردناكی برايشان خواهد بود» (سوره نور آيه 23)
پيامبر اكرم (ص) می‌فرمايد: «هر كس كار زشتی را فاش كند (كيفر او) مانند كسی است كه آن را انجام داده است و كسی كه مومنی را به گناهی سرزنش كند نميرد تا خود آن را مرتكب گردد» (اصول كافی)،
پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «هر كس كار زشتی را (از مومنی) بشنود پس آن را انتشار دهد (گناه او ) مانند كسی خواهد بود كه آن را انجام داده است و كسی كه كار نيكی را بشنود و آن را افشاء كند (پاداش وی) مانند كسی است كه آن را عمل نموده است.» (وسائل الشيعه جلد 8)
امام صادق(ع)در اين باره می‌فرمايد: «مسلمان برادر مسلم است به او ستم نمی‌كند و با وی تقلب نكرده و محرومش نمی‌سازد». (وسائل‌الشيعه جلد8) امام محمدباقر (ع) نيز می‌فرمايد: «براستی كه نزديك‌ترين چيزی كه بنده را به كفر می‌كشاند اين است كه شخصی با ديگری اخوت دينی برقرار سازد و لغزش‌های وی را گردآوری نمايد كه روزی با آنها او را سرزنش نمايد.» (وسائل‌الشيعه جلد 8)
بدون شك غيبت و پرده‌دری، ريختن آبروی مردم، پايمال كردن حيثيت و شخصيت آنان مفاسد و آثار زيانبار و جبران‌ناپذيری به دنبال دارد.
همانطور كه رازداری و عيب‌پوشی سبب وحدت و همكاری در ميان مردم می‌شود، عيب‌جويی و پرده‌دری و زشتی‌های آنان را برای همديگر نقل كردن، موجب اختلاف و درگيری، بدبينی، بی‌اعتمادی و دشمن‌ساز می‌شود و چه‌بسا كه به درگيری و انتقام‌جويی بيانجامد و آسايش روحی و سعادت جاودانی آنها را تباه كند اين‌گونه افراد بقا خود را در ايجاد اختلاف و رفتار منافق‌گونه می‌يابند.
چنانكه امام صادق(ع) می‌فرمايد: هر كس درباره مومن چيزی بگويد كه دو چشمش ديده و گوشش شنيد، پس او از كسانی است كه خداوند درباره آن‌ها می‌فرمايد: «همانا آنانكه دوست می‌دارند فاش شود فحشاء درباره مومنان در دنيا و آخرت عذاب دردناكی برايشان خواهد بود.(اصول كافی)
گرفتاری به گناه از آثار زيانبار عيب‌گويی و پرده‌دری، گرفتاری به گناهان زيادی است، مانند غيبت، تهمت، دروغ، نفاق، بدزبانی و بالاخره هتك ‌آبرو و حيثيت مردم كه از گناهان نابخشودنی است.
چنانكه امام صادق (ع) می‌فرمايد: هر كس به خدا و روز قيامت ايمان دارد، نبايد هر گز در مجلسی بنشيند كه از امام (و رهبری) عيب‌گويی گردد، يا آبروی مومنی ريخته شود.
بدون شك كسی كه در صدد عيب‌گويی و آبروريزی مردم است در نظر همگان و به خصوص پيش كسی كه عيب او را فاش كرده و آبرويش را ريخته مورد انزجار است. چنانچه امام علی (ع) می‌فرمايد: هر كس به‌دنبال عيوب پنهانی مردم افتد خداوند مهر دل‌ها را بر او حرام گرداند و سپس می‌فرمايد بايد دشمن‌ترين مردم نزد تو و دورترين آنان از تو آن كس باشد كه بيشتر در جستجوی عيب‌های مردم است.
بدون شك كسی كه نسبت به ديگری عقده و دشمنی دارد سعی می‌كند كه با نقل عيوب و نقاط ضعف و ريختن آبروی وی، كينه و دشمنی خود را اعمال نمايد در بعضی از موارد كسانی كه عيوب ديگران را افشاء می‌كنند خود دچار آن عيب هستند و با فرافكنی و چهره‌ای موجه‌گونه برای كاستن از فشار روانی بر خود دست به افشای اسرار ديگران می‌زنند تا به خيال خود ديگران را كوچك و خار و خود را عزيز و عاری از عيب بداند. در صورتی كه زيان و خسارت روحی و معنوی كه از اين رذائل خطرناك اخلاقی بر خود او وارد می‌كند به مراتب بيشتر از زيانی است كه بر ديگری وارد می‌كند. چنانكه امام صادق(ع) می‌فرمايد: از دشمنی مردم پرهيز كن، زيرا آن موجب گناه و آبروريزی می‌شود.
حسادت آدمی را وادار به عيب‌گويی از مردم و پايمال كردن حيثيت و آبروی آن‌ها می‌سازد در واقع می‌توان گفت نوعی دشمنی و بدرفتاری با رقيب است و يا بعضی افراد بخاطر نا توانی در امور و يا نرسيدن به خواست‌های دنيايی خود سعی در كوچك كردن ديگران و ناديده گرفتن برجستگی‌های افراد مقابل می‌نمايند.
قرآن كريم می‌فرمايد: «ای رسول ما بگو پناه می‌برم به خدا از تلاش‌های خائنانه و شرارت آدم حسود بدخواه، هنگامی كه آتش حسد را برافروزد». (سوره فلق آيه 5) و امام علی(ع) می‌فرمايد: « زمانی كه حسد در ميان مردم آغاز باريدن كند فساد و تباهی برويد.» (بحارالانوار جلد75، ص211)
كسانی كه جاه طلب و دنياپرست هستند، پيوسته سعی می‌كنند كه با عيب‌جويی ديگران و آبروريزی، ديگران را از صحنه بدر كنند و خويشتن را خوب جلوه داده و جا بزنند كه موقعيت و سود بيشتری به چنگ آورند. امام علی(ع) می‌فرمايد: «دوستی دنيا اساس تمام فتنه‌ها و ريشه همه گرفتاری‌ها است».
غرور و خودپسندی نيز از اموری است كه انسان را وادار می‌كند كه ديگران را به حساب نياورده و هر كسی را به عيبی نسبت داده، و به نحوی ناقص جلوه دهد. و مهم‌ترين اموری است كه انسان را وادار به تلافی و انتقام‌جويی می‌كند. امام صادق(ع) می‌فرمايد: هر كس خودبينی او را فرا گيرد هلاك گردد. (اصول‌كافی) و در جايی ديگر می‌فرمايد: حسد و خودبينی و مفاخرت آفت دين است. (بحار الانوار)
و حضرت در جايی ديگر فرمود: انسان مغرور (به مال و مقام) در دنيا درمانده و در آخرت زيانكار است، زيرا كه (آخرت) برتر را به (دنيای) پست‌تر فروخته است. (سفينه‌البحار جلد 2)
جای انكار نيست كه اگر كسی دارای ايمان به خداوند باشد و باور داشته باشد كه عزت، روزی، خوشبختی دنيا و سعادت آخرت در دست او و اراده خداوند است اگر از ديگری آزار و صدمه و اهانتی ببيند برای رضای خداوند و پاداش الهی، از او گذشت كرده و به او ارفاق می‌كند، ولی هنگامی كه وی ايمان درستی نداشته باشد و به آنچه ذكر شد بی‌توجه باشد درصدد انتقام و تلافی برمی‌آيد.
علاقه‌مندان برای مشاهده متن به نشانیhttp://www.bairami.com مراجعه كنند.