کد خبر: ۱۹۶۷۰۱۰

تاریخ: ۱۳ مرداد ۱۳۸۹ - ۱۱:۳۱

آيت‌الله سيدعلی‌اكبر قرشی مفسر غريب قرآن/41

«قاموس قرآن» جزو معتبرترين منابع واژه‌پژوهی معاصر است

گروه انديشه: به باور نويسنده تفسير «نسيم حيات»، برخی به خاطر اين‌كه «قاموس قرآن» كه واژه‌پژوهی قرآنی است و نويسنده آن جزو متأخران، از آن اجتناب می‌كنند و فكر می‌كنند اين قاموس در مرحله استناد ضعيف است، اما اين اثر از حيث تحقيق و سنديت در مرحله قابل قبولی قرار دارد.

«ابوالفضل بهرام‌پور» مترجم و مفسر قرآن كريم، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، با اشاره به تأليفات متعدد آيت‌الله قرشی در زمينه قرآن و تفسير اظهار كرد: كتاب «قاموس قرآن» يكی از منابع بسيار قابل اتكا در زمينه مفردات قرآن است، البته تفسير ايشان در مقايسه با قاموس، آن شهرت و اعتبار را نيافته است.
وی با اشاره به كتاب «خاندان وحی» تأليف آيت‌الله قرشی افزود: وی اين كتاب را در حالات چهارده معصوم(ع) و تاريخ اهل بيت پيامبر(ص) تدوين كرده است كه حقا اثر بسيار خوبی تأليف كرده است، البته درباره تفسير ايشان و روش و گرايش تفسيری ايشان مطالب زيادی است كه بنده به آن نمی‌پردازم.
اين مترجم قرآن با اشاره به تأليفات متعدد آيت‌الله قرشی در زمينه‌های مختلف، تصريح كرد: وی درباره عالم برزخ اثری با عنوان «سيری در عالم برزخ» دارد كه در 120 صفحه است. هنگامی كه آن‌را مطالعه كردم، ديدم بسيار قوی و مستند در پرتو آيات و روايات مسائل عالم برزخ را بررسی و شرح داده است.
وی با بيان اين‌كه كتاب «قاموس قرآن» يكی از مآخذ مهم بنده در تدوين تفسير «نسيم حيات» و ترجمه قرآن كريم است، افزود: برخی به خاطر اين‌كه اين قاموس و نويسنده آن جزو منابع متأخر است از آن اجتناب می‌كنند و فكر می‌كنند اين قاموس در مرحله استناد ضعيف است، اما معقتدم اين اثر از حيث تحقيق و سنديت در مرحله قابل قبولی قرار دارد.
نويسنده كتاب «حق با كيست؟» تصريح كرد: كمتر مؤلفی است كه در غير شهرهايی همچون قم، تهران و يا مشهد باشد و پروند علمی بسيار موفقی داشته باشد و بتواند آثار قابل قبول و فاخری از خود ارائه دهد، اما آيت‌الله قرشی يكی از نمونه‌های نادر در اين زمينه است.
وی با بيان روش آيت‌الله قرشی در قاموس قرآن اظهار كرد: بنده در تفسير و يا ترجمه قرآن كريم در همان سبك و روشی كه وی رفته است، به ترجمه و تفسير پرداخته‌ام. آيت‌الله قرشی هنگامی كه لغت را معنا می‌كند، استعمال لغت را در آيات ديگر در كنار هم قرار می‌دهد و اثبات می‌كند كه معنا و مفهوم اين لغت چيست؟ دو يا چند ترجمه دارد و در هر كدام از آيات كدام معنا مراد است؟ بعد از اين مرحله نيز از لغت‌نامه‌های معتبر استفاده می‌كند.
بهرام‌پور در پاسخ به اين سؤال كه مخاطب تفسير «احسن الحديث» و قاموس قرآن چه قشری هستند؟ بيان كرد: همه اقشار در حيطه مخاطبان اين تفسير می‌توانند وارد شوند، هر مخاطبی كه تفسير نمونه دارد، اين تفسير نيز شامل آن است و اين تفسير از ابتدا برای عموم مردم نوشته شده است، البته تفسير كاری فنی است.
وی با بيان اين‌كه در ايران بهترين تفسير، تفسير «الميزان» است، گفت: البته ويژگی و خصيصه اين تفسير بيشتر به خاطر مسائل ديگری است و بيشتر در زمينه تخصصی است. تفسير مقبول تفسيری است كه عموم مردم از طلبه، استاد و معلم بتوانند از آن بهره ببرند. تفسير نبايد فقط با نگاه فلسفه و يا تنها از رويكرد عرفانی به قرآن بپردازد؛ زيرا در اين صورت قرآن را محدود می‌كند.
بهرام‌پور اضافه كرد: اگر صرفا از زاويه‌ای خاص به تفسير قرآن بپردازيم، ممكن است كه تفسير به رأی شود. بنده در تفسير «نسيم حيات» لغت، روايت، آيات ديگر و فضا و مفهوم آن آيه بررسی كردم و به تفسير قرآن پرداختم؛ لذا قبل از تفسير آيه نبايد عينك فلسفی، عرفانی و... به چشم داشت و با آن نگاه اين آيه را تفسير كرد.
وی در بيان جايگاه روايات در تفسير قرآن، گفت: در تفسير تنها بايد بر روی روايات قطعی الصدور و مسلم تكيه كرد و از پرداختن به هر روايتی پرهيز كرد. اگر روايات را چشم بسته و پيش از فحص سندی و دلالی بياوريم، در دام جعليات و خرافات می‌افتيم؛ زيرا تمامی روايات همگی به معصوم(ع) منسوب نيست.
اين مفسر قرآن با اشاره به وجود جعليات فراوان در روايات منسوب به معصومين(ع)، تصريح كرد: اگر انسان غفلت كند و هر روايتی را به عنوان يك سخن مقبول در تفسيرش بياورد، به انحراف كشيده می‌شود. اين مسئله در برخی جاها ظهور بيشتری دارد. به عنوان نمونه جريان «عالم ذر» را در تفسير تلاش فراوانی داشتم تا به نحو صحيح تفسير كنم.
وی افزود: اگر تفسيرهای نمونه و منهج‌الصادقين را با تفسير بنده مقايسه كنيد، متوجه خواهيد شد كه سعی داشتم مطالبم نزديك و قريب به مقصود آيه باشد و در تفسيرم طرحی تازه از روايات و آيات بگشايم. برخی در تهاجم روايات ذيل آيه نتوانستند روايات را خوب جرح و تعديل كنند و روايت صحيح را از سقيم آن تشخيص دهند، به معضلاتی برخورد كردند.
بهرام‌پور با اشاره به منابع واژه‌پژوهی سنتی اظهار كرد: علاوه بر مجمع‌البيان كه به نظرم منبع خوبی برای تفسير لغات است، قاموس‌هايی همچون «مجمع البحرين»، «معجم الوسيط»، «مفردات راغب اصفهانی» وجود دارد. تفاوت قاموس قرآن با ساير مأخذ واژه‌پژوهی قرآن كريم اين است كه آيت‌الله قرشی در اين اثر از آن‌ها اقتباس كرده است، در همان راستا با تحقيقات و اضافاتی منتشر كرده است.
وی در پايان تصريح كرد: قاموس قرآن مجموع اين مآخذ را در خود جای داده است و نمی‌توان بدون رجوع به آن‌ها از عمق معنای واژه مطلع شد. اكثريت مردم، طلبه‌ها و مفسران از قاموس قرآن استفاده می‌كنند و بنده نيز به شخصه از اين قاموس بهره می‌برم.