کد خبر: ۲۵۴۰۲۰۴

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۳۹۲ - ۱۳:۴۹

انقلاب ايران يك انقلاب فرهنگی و همراه با دين است/ چرا تئاترهای دينی فاخر در ايران اجرا نمی‌شود

مدير فعاليت‌های دينی، هنری و ادبی جهاد دانشگاهی مازندران گفت: تئاتر و دين از ديرباز به عنوان دو حوزه نزديك به هم با يكديگر در ارتباط بوده‌اند. در اين مملكت كه انقلابش يك انقلاب فرهنگی و همگام با دين است، پس چرا از اجرای تئاترهای دينی فاخر كه در هدايت جوانان نقش بسيار مهمی را ايفا می‌كند، بيشتر بهره‌مند نمی‌شويم.

حميدرضا گل‌محمدی تواندشتی، مدير فعاليت‌های دينی، هنری و ادبی جهاد دانشگاهی مازندران در گفت‌وگو با خبرنگار افتخاری خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) در زمينه ارتباط دين و تئاتر با اشاره به سخنی از شهيد آوينی كه گفته است «تئاتر در روزگار ما معضلی است و نه فقط برای ما، كه در سراسر عالم؛ مگر برای آنان كه تئاترشان ريشه در سنت و يا اساطير داشته است»، بيان كرد: پس از پيروزی انقلاب اسلامی شهيد آوينی و ديگر هنرمندان متعهد جان خود را بی‌هيچ ادعايی در راه معبودشان نثار كردند. اين شهيدان دغدغه اصلی‌شان احيای هنر متعهد و ارزشی پس از انقلاب اسلامی در ايران بود كه تا مرز شهادت جهت احيای آن پايداری كردند و هنرمندانه به لقاء‌الله پيوستند.
وی اظهار كرد: هر مقوله وارداتی معضلات و مشكلاتی را به همراه دارد. تئاتر نيز يك هنر وارداتی و سوغات فرنگ است. عوامل و دلايل متعددی نظير سفر هيئت‌های سياسی ايرانی و غربی و نيز اعزام محصلان ايرانی به خارج كه در غرب با هنر نمايش آشنا می‌شدند، دارالفنون، انقلاب مشروطيت و تبعات آن باعث وارد شدن تئاتر به ايران شد كه اين قضيه برمی‌گردد به عهد ناصرالدين شاه. اوائل، تئاتر مختص به دربار بود و رفته رفته در جامعه نيز رواج پيدا كرد و به عنوان يك هنر وارداتی علاقه‌مندانی را به خود جذب كرده بود.
عضو انجمن نمايش سازمان بسيج هنرمندان مازندران بيان كرد: با اين وجود هنرمندانی كه در عرصه تئاتر وارد شدند، به جای اينكه از تكنيك تئاتر جهت اشاعه فرهنگ ايرانی و اسلامی بهره‌مند شوند، فرهنگ غرب در آنها تأثير گذاشت و تئاتری‌ها علاوه‌بر تكنيك تئاتر از فرهنگ غربی‌ها و خلق و خوی آنها تقليد كردند كه اين حركت به عنوان هجمه فرهنگی از آن زمان بر تئاتری‌ها باقی ماند و هم‌اكنون كه يك سده از عمر تئاتر در ايران می‌گذرد، نتوانسته مخاطب عام را به سوی خود جلب كند.
وی عنوان كرد: از سويی ديگر پس از انقلاب كمونيستی در روسيه تزاری و تحت تأثير انقلاب در كشورهای همجوار، حزب توده در سال 1320 در ايران تأسيس، و جذب افرادی از جامعه ادبی و هنری كه تحت تأثير ايدئولوژی كمونيستی قرار گرفتند را اغاز كرد و از اين نظر آسيب‌هايی بر جامعه ما وارد شد كه تأثيرش هنوز بر ادبيات و تئاتر كشور باقی مانده است و برخی بر روی اين جريان پافشاری دارند.
گل‌محمدی بيان كرد: چرا بايد در هرجايی كه تئاتر برپا می‌شود اكثر مراجعه‌كنندگان از قشر هنرمندان تئاتر و خانواده‌های مختص به آنها باشند، اين دليلی بر عدم اطمينان مردم به تئاتر است. در شهرستان‌ها حتی برخی از مردم راضی نمی‌شوند كه فرزندانشان به فراگيری تئاتر بپردازند. چراكه در گروه‌های تئاتری احساس امنيت نمی‌كنند.
وی اظهار كرد: يكی ديگر از آسيب‌های تئاتر ايرانی كمبود نمايشنامه‌هايی براساس باورها و اعتقادات ايرانی و اسلامی است كه از اين نظر هنرمندان متعهدی كه در اين عرصه فعاليت و حضور دارند به علت كمبود اين گونه نمايش‌ها نمی‌توانند يك نمايش متناسب با جامعه خود به روی صحنه ببرند. در اين راستا مسئولان امر بايد شيوه‌ای اتخاذ كنند كه نمايشنامه‌هايی براساس مبانی دينی، قرآنی، سنت و اساطير از سوی هنرمندان متعهد توليد شود.
اين هنرمند كشورمان گفت: ما می‌توانيم از قرآن در نمايشنامه‌نويسی به عنوان نغزترين و دل‌انگيزترين ادبيات در عرصه گسترده و حوزه‌های گوناگون حيات فكری، فرهنگی، علمی، اجتماعی، ادبی و هنری مسلمانان بهره‌مند شويم و علاوه ‌بر دانشگاه‌ها، حوزه‌های علميه را كه سرشار از نيروهای متعهد و قلم‌فرسا است در نمايشنامه‌نويسی بسيج كرده و نسبت به تهيه نمايشنامه‌هايی كه در خدمت فرهنگ عموم مردم ايران باشد اقدامات مؤثری را به منصه ظهور برسانيم.
اين مقام مسئول ادامه داد: 30 سال و اندی است كه از عمر با بركت انقلاب اسلامی ايران می‌گذرد و جشنواره‌های قرآنی بسياری در سراسر كشور برگزار می‌شود كه فقط به امر قرائت، تجويد و حفظ و ... پرداخته می‌شود، در صورتی كه اگر بخش‌های متنوع، جوان‌پسند و بديع به عنوان نمايشنامه‌نويسی، قصه‌گويی، راويان قرآنی و دينی و تأثيرگرفته از شيوه‌های غنی نمايشی ايرانی در اطلاع‌رسانی مفاهيم قرآنی را وارد عرصه اين جشنواره‌ها كنيم؛ می‌توانيم گامی مثبت در جهت برپايی تئاتر خوب ايرانی و اسلامی برداريم. هنرمند بايد به نحو خوبی پاسخگوی مردمش باشد، كار كارگردانی تأثيرگرفته از شناخت جامعه و اجرای نمايش‌هايی با حال و هوای آن جامعه است، كه متأسفانه مشاهده می‌شود كه برخی از كارگردانان نمايشنامه‌هايی را از نويسندگان خارجی در شهرستان‌ها به روی صحنه می‌برند كه با روحيات مردم آنجا جور در نمی‌آيد و با عدم استقبال روبرو می‌شود.
مدير فعاليت‌های دينی، هنری و ادبی جهاد دانشگاهی مازندران بيان كرد: يكی از معضلات ديگر، عدم بودجه كافی است كه يك كارگردان دست و دلش به اجرای كارها نمی‌رود چراكه بايد يك گروه را رتق و فتق كند، دولت دهم با توجه به برنامه‌ريزی‌های انجام شده و انسجام گروه‌های تئاتری و تزريق بودجه به اين بخش حركات مثبتی را انجام داده است و با اين حركت دغدغه هنرمندان تئاتر كمتر می‌شود. طبق آمار به دست آمده آيا با يك بودجه اندك 100 ميليارد ريال اعتبار با 100 هزار فعال و تخصيص 100 هزار تومان در سال برای هر فعال در اين عرصه می‌توان كاری بس عظيم را به روی صحنه برد.
وی عنوان كرد: اين حركت هنوز مسكنی بر تئاتری‌ها است و مشكلات بسياری بر سر راه تئاتر وجود دارد، با اين اندك بودجه‌ای كه به تئاتر اختصاص می‌يابد، تئاتری‌ها نمی‌توانند كار مثبتی در راه اعتلای تئاتر انجام دهند. ارائه طرح استقرار گروه‌ها در كشور حركت مثبتی بود؛ اما اميدوارم كه اين طرح با دقت فراوان و حساسيت بالا در مراحل بعدی ادامه پيدا كند و گروه‌هايی سر و سامان بگيرند كه اعضای اصلی‌شان از متخصصان و كارشناسان تئاتر، با تجربه، فعال و متعهد و ارزشی باشند تا اينكه اجحافی صورت نپذيرد.
گل محمدی ادامه داد: اين منوط بر اين است كه به جای تشكيل گروه‌های متعدد، هنرمندان در شهرستان‌ها عزم خود را جزم كرده و با اتحاد با يكديگر جهت استقرار گروه‌ها يگ گروه منسجم و متشكل از نيروهای فعال و قوی را تشكيل دهند تا اينكه به جای تعدد گروه‌ها، گروه‌های درجه سه و درجه دو از گروه‌های درجه يك برخوردار شوند و گام مثبتی در عرصه استقرار گروه‌ها برداشته شود و به كميت و كيفيت اجراهای تئاتری در استان‌ها افزوده شود.
وی با اشاره به اينكه برگزاری جشنواره‌ها و همايش‌های متعدد تئاتری در كشور با عناوين مختلف يك جنبه آسيب‌دهی به اين عرصه است، تصريح كرد: چراكه اكثر هنرمندان به فكر اين هستند كه كاری را سريع آماده كرده و در جشنواره‌ها و همايش‌ها حضور به هم رسانند تا اينكه از قافله عقب نمانند. بنابراين از نمايش‌هايی كه از پرسوناژ كمتری برخوردار است استفاده می‌كنند و سعی در اين دارند كه از دكور ساده و كم هزينه‌ای برخوردار باشد تا اينكه ظرف مدت كوتاهی به جشنواره برسد. اين مسئله باعث می‌شود كه كيفيت كارها در همه بخش‌ها از جمله دكور، بازيگری و ... پائين آمده و بالاجبار شاهد ارائه كارهای ضعيف باشيم، هرچند اين جشنواره‌های محلی فرصتی برای عرض اندام هنرمندان است.
گل‌محمدی يادآور شد: بنا برگفته برخی از بزرگان تئاتر كشور و پژوهشگران يك بازيگر تئاتر بايد عاری از هرگونه ضدارزش‌های انسانی، و شفاف باشد تا اينكه بتواند بر روی صحنه تئاتر به راحتی بازی كند. منظور از شفافيت بازيگر اين است كه از كشيدن سيگار، مواد مخدر و چيزهايی كه به بدن بازيگر آسيب می‌رساند و نمی‌گذارد آنچه را كه می‌خواهد در روی صحنه ايفا كرده و به منصه ظهور برساند، پرهيز كند، اين مسئله اخلاقی از ديدگاه علمی مطرح شده و در دين مبين اسلام آمده است كه هر چيزی كه به انسان ضرر و زيان برساند حرام است. پس يك هنرمند كه می‌خواهد كلامش در جامعه تأثيرگذار باشد بايد از اينگونه مسائل ضداخلاقی پرهيز كند تا اينكه به اهداف والای انسانی برسد.
مدير فعاليت‌های دينی، هنری و ادبی جهاد دانشگاهی مازندران بيان كرد: شكل‌گيری شخصيت انسان تابع نوع رفتار با كسانی است كه با آنها رفت و آمد دارد، نوع دوستی در تعيين سرنوشت و ساختن حقيقت انسان بسيار مهم است. متأسفانه در برخی از كلاس‌های آموزشی تئاتر به اخلاق و پرورش يك هنرجوی اخلاقی مطابق با جامعه دينی ـ ايرانی اهميت داده نمی‌شود و همين امر باعث شده كه والدين هنرجويان و حتی ديگر اقشار جامعه كه خواستار تعالی فرزندانشان هستند، ديدگاهی منفی نسبت به تئاتر پيدا كرده و از حضور فرزندان خود در كلاس‌ها و محافل تئاتر خودداری كنند.
وی عنوان كرد: اما چه عواملی باعث می‌شود كه يك تئاتر مخاطب نداشته باشد؟ همانطور كه متخصصان امور تئاتری اشاره دارند، يك تئاتر خوب تئاتری است كه چهار شاخصه اصلی سرگرمی، زندگی احساسی، تفكر و بعد زيبايی‌شناسی را به همراه داشته باشد و يا اينكه حداقل دارای يكی از شاخصه‌های نامبرده باشد تا اينكه بتواند از مخاطب خوبی برخوردار باشد. اگر تئاتری مورد اقبال مردم قرار نگرفت بايد بدانيم كه از اين چهار شاخصه استفاده خوبی نشده است و نبايد مردم را مورد سرزنش قرار دهيم، چراكه نقص در خودمان است، نه در مردم.
وی يادآور شد: هنری قابل تقدير است كه در جهت اهداف انسانی و معنوی گام بردارد، تئاتر و دين از ديرباز به عنوان دو حوزه نزديك به هم با يكديگر در ارتباط بوده‌اند. در اين مملكت كه انقلابش يك انقلاب فرهنگی و همگام با دين است، پس چرا از اجرای تئاترهای دينی فاخر كه در هدايت جوانان نقش بسيار مهمی را ايفا می‌كند بيشتر بهره‌مند نمی‌شويم. متأسفانه برخی از اشخاص كه در رأس امور تئاتری در شورای راهبردی و شورای بازخوانی و بازبينی و حتی در بخش‌های هنری گمارده می‌شوند از كارشناسان تئاتر نيستند و نمی‌توانند امور تئاتری را خوب رتق و فتق كنند و اين آسيبی ديگر بر تئاتر است كه در استان خودمان مشاهده می‌شود و اين مسئله در آينده‌ای نزديك باعث بی‌هويتی تئاتر در استان خواهد شد.
گل‌محمدی عنوان كرد: تئاتر استان از دو قشر تئاتری رنج می‌برد، برخی تئاتری‌های كم‌سواد و عده‌ای تئاتری‌های باسواد غيرارزشی كه ديدگاه منفی جامعه را نسبت به تئاتر به وجود می‌آورند. اميد است كه با راهكارهای اصولی و همگامی مسئولان و تئاتری‌ها جهت رشد و اعتلای تئاتر و آشتی مردم با تئاتر در كشور گام‌های مثبتی برداشته شود و شاهد رشد و پيشرفت تئاتر در ميهن عزيزمان بوده و مواظب باشيم كه دشمن از طريق هنر لطمات فرهنگی را بر پيكر جامعه وارد نسازد و دغدغه‌های شهيد آوينی و ديگر شهدای هنرمند كه جهت احيای هنر متعهد و ارزشی در انقلاب اسلامی ايران گام برداشتند به ثمر بنشيند.
وی عنوان كرد: ما تئاتری‌ها خود را در سالن‌های آمفی تئاتر حبس كرده‌ايم و منتظريم كه مردم در سالن‌ها حضور پيدا كرده و به ديدن نمايش‌های ما بيايند و فكر می‌كنيم كه اگر مردم به سالن‌ها نيايند و تئاتر تماشا نكنند، بی‌فرهنگ هستند. چرا خود تمهيدی نمی‌انديشيم و تئاتر را به ميان مردم نمی‌بريم و به اينگونه مردم را با تئاتر آشنا نمی‌كنيم؟ مگر تئاتر فقط بايد در فضای بسته اجرا شود؟ مگر فضای باز را از ما گرفته‌اند؟ در مازندران كه يك منطقه توريستی است می‌توانيم در كنار سواحل دريا، پارك‌ها، جنگل‌ها، زمان درو شالی در كنار روستائيان و شالی‌تراشان و حتی در امامزاده‌ها و اماكن مذهبی حضور پيدا كرده و در خور موقعيت، زمان و مكان به اجرای تئاتر درخور آن بپردازيم.
گل‌محمدی در پايان يادآور شد: مگر حضور در دل روستاها و شهرها و در فضای باز و اجرا در ميان آنها تئاتر به حساب نمی‌آيد؟ پس چرا خود را در سالن‌ها و پلاتوها حبس كرده‌ايم كه منتظر باشيم تماشاچی بيايد و نظاره‌گر كار ما باشد. بيائيد همت كنيم و تئاتر را به ميان مردم ببريم تا اينكه تئاتر در كشور رشد و توسعه پيدا كند تا زمانی كه هر مقوله‌ای مردمی نباشد تأثيرش مشهود نخواهد شد.