کد خبر: ۲۵۶۷۱۱۸

تاریخ: ۰۵ مرداد ۱۳۹۲ - ۱۶:۳۹

مروری كوتاه بر كتاب «انديشه عدالت» نوشته «آمارتيا سن»

كتاب «انديشه عدالت» تأليف «آمارتيا سن» با ترجمه وحيد محمودی و هرمز همايون‌پور توسط انتشارات كندوكاو منتشر شده است.

به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، واقعيت آن است كه نظريه عدالت، به شكلی كه بر مبنای نهادگرايی استعلايی درحال حاضر صورت‌بندی می‌شود، بسياری از مهم‌ترين مقولات عدالت را به مجادلات توخالی حتی اگر بپذيريم با «حسن نيت» كاهش می‌دهد.
وقتی مردم در اقصی نقاط دنيا به خاطر دستيابی به عدالت جهانی بيشتر فعاليت می‌كنند ـ در اينجا بر كلمه نسبی «بيشتر» تأكيد می‌ورزم ـ هياهو كردن به خاطر نوعی «انسان‌گرايی حداقل» مناسبتی ندارد.
همچنين، مردم به دليل نيل به يك جامعه دنيايی «كاملاً عادلانه» مبارزه نمی‌كنند، بلكه فعاليت آنها صرفاً با هدف حذف برخی سامانه‌های غيرعادلانه زشت و شرم‌آور صورت می‌گيرد تا بر ميزان عدالت جهانی افزوده شود.
همان كاری كه «آدام اسميت» يا «كوندورسه» يا «مری وولستونكرافت» در زمان خود می‌كردند و به رغم چندگانگی ديدگاه‌ها نسبت به امور ديگر، توافق نسبت به آنچه آنها می‌گفتند بايد از طريق بحث و تبادل نظر عمومی تأمين شود.
در غير اين صورت، مردمان آزرده و مظلوم ممكن است بازتاب صدای خود را در اين شعر نيروبخش شيموس هينی، ‌شاعر پرآوازه ايرلندی بازيابند: تاريخ می‌گويد، اميدوار مباش/ در اين سوی گور، ولی چه بسا، يك بار در طول حيات/ آرزوی موج عدالت برآيد/ و ضرباهنگ اميد و تاريخ در هم آميزد.
هر چه اين آرزو برای در هم آميختن اميد و تاريخ جذاب و دلنشين است، عدالت نهادگرايی استعلايی جای چندانی برای درگيرشدن و دل بستن ندارد. اين امر، تصويری گويا از نياز به خروج اساسی از نظريه‌های عدالت حاكم ترسيم می‌كند. موضوع كتاب حاضر همين است. مترجمان اين كتاب با ترجمه اين اثر اقدامی بزرگ انجام داده‌اند. از اين طريق آنها را مورد تقدير قرار می‌دهيم.
عدالت، واژه‌ای است كه ساليان طولانی انديشمندان زيادی را به خود مشغول كرده است و كارشناسان زيادی سعی داشته‌اند تا با پژوهش و طرح پرسش‌های مختلف عدالت را به راهبردی برای زندگی بهتر انسان تبديل كنند. كتاب «انديشه عدالت» نيز حركتی است در همين راستا و سعی دارد تا باری از روی دوش فهم عدالت بردارد.
البته شايد بهتر باشد بگوييم كه اين كتاب يك پرسشگری بزرگ درباره عدالت است. پرسش «عدالت چيست؟» در واقع نخستين نوری است كه «آمارتياسن» می‌خواهد به ذهن مخاطب و كاوشگران عدالت بتاباند.
اين نويسنده هندی ذهنی پرسشگر و نقادانه دارد و نظريه عدالت خود را با نقد «جان راولز»، نظريه‌پرداز برجسته عدالت تثبيت می‌كند. «سن» برای پاسخ به اين پرسش كه عدالت چيست، دو پيكان فكری را مورد ارزيابی قرار می‌دهد و سعی بر آن دارد تا به سادگی از پيچيدگی‌های آنان سخن بگويد.
او اين پيكان‌های فكری را «نهادگرايی استعلايی» و «مقايسه واقعيت محور» می‌نامد. در مورد «سن» اما نظريات گوناگونی مطرح می‌شود. بسياری بر اين باورند كه او مدافع بازار است و گروهی ديگر اين روايت را بر نمی‌تابند.
اگر كسی نشانی توسعه را از شما پرسيد، چنين راهنماييش كنيد «ميدان آزادی، آزاد راه مردم‌سالاری، خيابان توانمندی» و اگر شماره پلاك را پرسيد بگوييد «در آنجا نيازی به دانستن شماره پلاك نيست، زيرا همه درها بر پاشنه مسئوليت آگاهانه می‌چرخد و به روی توسعه پايدار، گشوده می‌شوند».
يادآور می‌شود، كتاب «انديشه عدالت» در تيراژ هزار نسخه و با قيمت 135 هزار ريال در بازار نشر عرضه شده است.