کد خبر: ۲۶۰۳۲۳۱

تاریخ: ۲۱ مهر ۱۳۹۲ - ۱۳:۲۲

درک وجود خالق، از پیامدهای عقلانيت قدسی در وجود انسان است

گروه انديشه: عقل قدسی از سوی خداوند متعال در وجود هر انسانی به وديعه نهاده شده تا انسان خوب را ز بد تشخيص دهد و اگر اين عقلانيت در وجود انسان وجود نداشت، حتی درك وجود خالق و بی‌نياز بودن او نيز برای انسان غير ممكن می‌شد.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه زنجان، حجت‌الاسلام علی‌اكبر بياری، مدير دانش‌پژوهی مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمينی(ره) قم ظهر امروز، 21 مهرماه در گفتمان دينی «رابطه عقلانيت و دعا» كه در سالن همايش‌های روزبه دانشكده علوم انسانی دانشگاه زنجان برگزار شد، با تأكيد بر اين‌كه دعا از ديدگاه عامه مردم به فرآيندی برای برآورده شدن حوائج معروف است، گفت: با مراجعه به منابع دينی، اين واقعيت روشن می‌شود كه دعا در فرهنگ و سبك زندگی مؤمنانه، نه تنها صرفاً با هدف برآورده شدن حاجات مطرح نمی‌شود، بلكه معنايی فراتر از اين موضوع دربر دارد.
وی افزود: همان‌گونه كه در بسياری از روايات مطرح شده است، دعا كردن، نوعی عبادت محسوب شده و بر مبنای روايت شريف «الدُّعاءُ مُخُّ العبادة»، مغز عبادت انسان است؛ از اين‌رو دعاهايی همچون دعای سحر ماه مبارك رمضان كه در آن هيچ خواسته‌ای از سوی بنده مطرح نمی‌شود نيز جزو عبادات هستند.
مدير دانش‌پژوهی مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمينی(ره) قم با اشاره به آيه 90 سوره مباركه انبياء كه در آن آمده است: «وَیَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ؛ زيرا آنان در كارهاى نيك شتاب مى‏‌نمودند و ما را از روى رغبت و بيم مى‌‏خواندند و در برابر ما فروتن بودند»، ابراز كرد: انسان‌هايی كه خداوند متعال در آيه‌هايی همچون آيه فوق به آنان اشاره می‌كنند، در برابر خدا خاشع بوده و چه در گرفتاری و چه در رفاه، خداوند متعال را می‌خوانند؛ از اين‌رو مورد تمجيد باری‌تعالی قرار می‌گيرند.
حجت‌الاسلام بياری تصريح كرد: گروهی از انسان‌ها كه تنها در زمان گرفتاری و مشكلات به ياد دعا كردن می‌افتند، در آيه 51 سوره مباركه فصلت مورد اشاره قرار گرفته‌اند: «وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنسَانِ أَعْرَضَ وَنَأى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاء عَرِيضٍ؛ و چون انسان را نعمت بخشيم روى برتابد و خود را كنار كشد و چون آسيبى بدو رسد دست به دعاى فراوان بردارد».
وی با تأكيد بر اين‌كه دعای حقيقی روزنه ارتباط انسان با خداوند سبحان است و اظهار كرد: انسان‌هايی كه دست به دعای حقيقی بر می‌دارند، خود و واسطه‌ها را در مقابل بزرگی و عظمت خداوند متعال، چيزی به حساب نمی‌آورند و همه آن‌ها را ابزاری برای جاری شدن رحمت خدا بر روی زمين می‌دانند.
اين كارشناس مسائل مذهبی دعای حقيقی را موجب رسيدن به اوج كمال در انسان دانست و خاطرنشان كرد: حقيقت دعا، ارتباط قلبی با خداوند متعال بوده و در قالب تذلل و كوچكی در برابر ذات او تجلی می‌يابد.
مدير دانش‌پژوهی مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمينی(ره) قم با تقسيم‌بندی عقل انسان به سه گروه قدسی، معاش و ابزاری، به تشريح رابطه عقلانيت با دعا پرداخت و عنوان كرد: عقل قدسی از سوی خداوند متعال در وجود هر انسانی به وديعه نهاده شده تا انسان خوب را ز بد تشخيص دهد و اگر اين عقلانيت در وجود انسان وجود نداشت، حتی درك وجود خالق و بی‌نياز بودن او نيز برای انسان غير ممكن می‌شد.
حجت‌الاسلام بياری تأكيد كرد: محرك اصلی پذيرش دين، قرآن و خدا، عقل قدسی انسان است و به همين خاطر نيز پيامبران الهی در آغاز مراحل ارشادی خود با عقل انسان‌ها سر و كار داشتند و برهان‌های عقلانی را مطرح می‌كردند.
وی با اشاره به اين‌كه حضرت مهدی(عج) با ظهور خود، عقل معاش انسان را شكوفا می‌كند و همين امر سبب ايجاد جامعه آرمانی می‌شود، تصريح كرد: ماكس وبر در زمان رنسانس، اين نظريه را مطرح كرد كه عقلانيتی مورد توجه است كه انسان را به لذات جنسی و شهوات جسمی خود برساند؛ از اين‌رو اين عقلانيت در جهان غرب گسترش يافته و با عنوان عقلانيت «وبری» يا «ابزاری»، انسان را منحصر به جسم دانست و روح فناناپذير انسان را كنار زد.
اين كارشناس مسائل مذهبی با تأكيد بر اين‌كه عقلانيت ابزاری با دعا در تعازض است، عنوان كرد: عقلانيت قدسی به انسان می‌آموزد كه بايد در مقابل ذات عظيمی كه او را خلق كرده است، خاشع بوده و ضرورت دعا نيز اين‌گونه روشن می‌شود؛‌ اما عقلانيت وبری با اين موضوع تعازض دارد.
حجت‌الاسلام بياری در پايان يادآور شد: اصلی‌ترين نتيجه دعا، تقرب به ذات اقدس الهی بوده و خداوند متعال بر اساس مصالح انسان، خواسته‌های او را در برخی دعاها برآورده می‌سازد.