کد خبر: ۲۶۲۰۲۲۸

تاریخ: ۲۵ آذر ۱۳۹۳ - ۱۶:۴۵

وقف؛ چشم‌انتظار عملکرد تأثیرگذار رسانه‌ها/ طلب پول برای ترویج سنت الهی؟!

گروه اندیشه: تبیین، ترویج و نهادینه‌سازی سنت پسندیده وقف نیازمند معرفی کارکردهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی، پزشکی، علمی و... این عمل خداپسندانه درجامعه است، اما آیا رسانه‌ها توانسته‌اند عملکرد تأثیرگذاری دراین خصوص داشته باشند؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از آذربایجان شرقی، براساس مصوّبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، روز ۲۷ صفر در تقویم کشورمان به نام «روز وقف» نام‌‎گذاری شده است. بر این اساس، این روز بهانه‌‎ای شد تا به رسالت و نقش رسانه‌های ملی و محلی درخصوص ترویج و نهادینه کردن سنت نبوی وقف، ترویج این فرهنگ اسلامی و نیز معرفی کارکردهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، آموزشی پزشکی، علمی و... این عمل خداپسندانه، در جامعه بپردازیم.

آنچه در این راستا اهمیت دارد، ترویج و نهادینه کردن این سنت حسنه در جامعه است، که این امر تحقق نمی‌یابد، مگر با کمک و تبلیغ رسانه‌ها. حال می‌‎خواهیم در این نوشته کنکاشی کوتاه به نقش، وظایف و رسالت رسانه‌ها در این خصوص داشته باشیم.

اسلام آئین تعالیم الهی است که کامل‌ترین، جامع‌ترین و شفاف‌ترین حق و حقوق و رموز خوشبختى و رستگارى انسان‌ها در آن درنظرگرفته شده که ازجمله مهم‎ترین این رموز، سنت حسنه وقف بوده که درطول تاریخ اسلام به دلیل آثار و ثواب ماتأخر بیش ازهرآئین دیگری مورد توجه است.

ازاین رو، حضرت آیت‌الله خامنه‌‎ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در راستای ترویج سنت حسنه فرهنگ وقف در جامعه بر این باورند که «باید ازطریق تشویق مردم به وقف و همچنین ادای صحیح حق واقف در مورد موقوفه‎اش، سنت وقف را بیش از پیش در جامعه ترویج کرد.»

از سوی دیگر، مقام معظم رهبری درخصوص سنت حسنه وقف تأکید دارند که «فرهنگ و تاریخ ما، وامدار واقفانی است که جهان را به دور از فقر، جهل و محرومیت می‎‌خواستند.»

بدینسان، باتوجه به چنین دیدگاه و نگرشی از سوی رهبری به ترویج فرهنگ وقف درجامعه، مسئولیت اقشار مختلف جامعه و به ویژه اصحاب رسانه را در راستای ایجاد زمینه لازم برای توسعه و گسترش عمل به سنت حسنه وقف برای آگاهی‎بخشی به جامعه دو چندان کرده است.

در ترویج فرهنگ وقف با بهره‎‏گیری از ظرفیت‏‎های رسانه‎‏های نوین، کجای راه هستیم؟
در این زمینه باید تأکید داشته باشیم، وقف عملی است صالح و باقی که باید مورد توجه همه اقشار مختلف مردم قرار گیرد، این سنت نیک در حقیقت یکی از مصادیق والای نیکوکاری، نوع‌دوستی، دیگرخواهی و یکی از نشانه‌های بارز اهتمام به امور مسلمانان است که در دیرباز موردتوجه بوده و درصحنه حیات اجتماعی به امانت گذاشته است؛ لذا برای شناساندن و تبلیغ آن در جامعه باید بیش از این‎‌ها تلاش کنیم. چراکه ما مسلمانان هر چه داریم از این آموزه‎های دینی و اسلامی داریم و در این راستا وسایل ارتباط جمعی با توجه به ارتباط مستقیم آن با مردم و تأثیرگذاری بر افکارعمومی، اراده و احساسات بشریت دوران معاصر، نقش بسزایی در ترویج و تبلیغ شعائر اسلامی دارند.

حال این سوال مطرح است که به‌منظور جلب مشارکت و همکاری رسانه‎های جمعی درتبلیغ و ترویج فرهنگ و سنت حسنه وقف باهدف تحقق منویات مقام معظم رهبری در امور وقف، بقاع متبرکه و اماکن مذهبی، ایجاد بستر مناسب برای تبادل نظر بین رسانه و سایر نهادهای فرهنگی، کمک به تقویت و گسترش نقش رسانه‎‏های جمعی در توسعه فرهنگ دینی و به ویژه ترویج فرهنگ وقف با بهره‎‏گیری از ظرفیت‏‎های رسانه‎‏های نوین، کجای راه هستیم؟

در واقع، باید یادآور شویم که در سال‌‎های اخیر گام‌‎های مؤثری از سوی رسانه‌های گروهی درکشورمان برای تبلیغ و ترویج فرهنگ وقف و نهادینه‌‎سازی این سنت دینی در جامعه، ترویج فرهنگ نوع‌دوستی و افزایش حس همکاری، تعاون و نیکوکاری در جامعه و تلاش در جهت تقویت و افزایش مشارکت مردم در اداره، عمران و آبادانی موقوفات، بقاع متبرکه و سایر اماکن مذهبی صورت گرفته است، ولی به نظر می‌رسد در اول راه هستیم و باید بیش از اینها، برای بهره‌‎مندی از ظرفیت‎های رسانه‎‏ای جهت گسترش فرهنگ دینی و تحقق مقاصد آئین حق الهی از جمله ترویج سنت حسنه وقف، همسو شدن با اجرای افق سیاست رسانه‎ای براساس چشم‎انداز توسعه نظام درجامعه اطلاعاتى عصر حاضر حرکت و تلاش کنیم.

چراکه درنظام نوین جهانى‏، ما در عصر رسانه‌ها زندگی می‌کنیم. عصری که در آن رسانه‌های گروهی جزء جدایی ناپذیر زندگی انسان‌‎ها شده و نقش تعیین‌کننده‌‎ای در تعلیم و تربیت و انتقال میراث فرهنگی، اجتماعی و ارزش‌ها  بر افکار عمومی را بر عهده دارند.

در چنین جامعه‎ای، وسایل نوین ارتباط جمعی با تولید و توزیع مطلوب اطلاعات، نقش زیادی در بالا بردن آگاهی‎های گوناگون و ضروری به عهده می‎‏گیرند و جامعه را در نیل به تعالی و ترقی همه‎‌جانبه یاری می‎کنند و بالطبع در جامعه اسلامی ما هم می‎‏توانند بهترین و موثرترین وسیله برای ترویج و اشاعه ارزش‎های والای دینی و انسانی قلمداد شوند.

ناگفته نماند، رسانه‎های نوین می‌‎توانند با ابتکار، نوآوری و با زبان روز و عامه مردم  نقش موثری را در تبیین فرهنگ و اهداف وقف داشته باشند. لذا امروزه ازجمله مهمترین وظایف رسانه‌ها دراین راستا، تبیین اهداف وقف، پرسش درباره چگونگی پرداختن به آن در سطح جامعه و در میان مردم، ترسیم جلوه‌‎های مختلف سنت حسنه وقف، رشد موقوقات، آگاهی‌‎بخشی نیازهای روز وقف، بازگویی وقف نوین، توسعه روح خیرخواهی در جامعه و طرح پرسش اینکه چرا جامعه‏ امروز به وقف، نیازمند است، می‎باشد.

از این رو به نظر می‎رسد، در سال‎های اخیر مسئولان و دست‎اندرکاران این حوزه از عملکرد و نحوه پرداخت رسانه‌‎ها به وقف گله‎مند بوده و بر این باورند، همه رسانه‌ها قول همکاری و همراهی می‌دهند اما در عرصه عمل، کم‎رنگ و حساسیت کافی در مواجه با این فرهنگ غنی اسلامی با هدف معرفی آن به جامعه وجود ندارد. بطوری که برخی رسانه‌ها در قبال انعکاس فعالیت‌ها و معرفی سنت حسنه وقف، طلب مبالغ هنگفت می‌کنند.

برگزاری همایش «وقف و رسانه»؛ تعامل گسترده‎تر با رسانه‎ها
بسیار واضح است که رسانه‎ها (صداوسیما، خبرگزاری‎ها، مطبوعات، پایگاه‌‎های خبری و...) با هدایت افکار عمومی، ضمن تبیین و تبلیغ اصل وقف به صورت هنرمندانه و عالمانه می‏توانند نقش موقوفات را در جلوگیری از انباشت ثروت، تبدیل ثروت فردی به پشتوانه عمومی و در نهایت، حرکت در مسیر آرمان عدالت‎خواهی اسلامی هموار و تحقق بخشند تا شاهد ترویج رشد این سنت الهی و آثار مثبت آن براساس فرمایشات مقام معظم رهبری و رفع بسیاری از نیازمندی‌های مستمندان و گشوده شدن بسیاری از گره‌های اقتصادی، با این سنت حسنه در جامعه باشیم.

بنابراین، متولیان این سنت زیبا و حسنه ضمن همکاری‌های مشترک با رسانه‌‎ها برای جبران گذشته ترویج فرهنگ وقف در جامعه، باید قدم‎های بلندتر و مؤثرتری بردارند و فعالیت آنها صرفا به‎مناسبت، هفته و روز خاص نباشد و باید به‎طور منظم و متوالی در طول سال ادامه داشته باشد.

در این میان، در سال‎های اخیر در راستای تعامل گسترده‎تر با رسانه‎ها و معرفی آثار و برکات موقوفات اقدامات خیلی خوبی صورت گرفته که نمونه آن برگزاری همایش «وقف و رسانه» در سطح محلی و ملی همزمان با هفته وقف بوده و دبیرخانه دائمی نیز در این خصوص با هدف ارتقای سطح تعامل با رسانه‌ها، مستندسازی و زمینه‌سازی تولید آثار رسانه‌ای تشکیل شده که این اقدامات نشان‎دهنده توجه اصحاب رسانه و متولیان این حوزه به توسعه فرهنگ وقف در جامعه است که وقف از صدر اسلام تاکنون یکی از پایگاه‎های مهم ترویج ارزش‌‎های اسلامی بوده و خواهد بود.

موسی کاظم‌زاده از آذربایجان شرقی