کد خبر: ۲۶۵۸۹۰۴

تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۳ - ۱۴:۱۰

رسوخ مؤلفه‌های فرهنگ غرب از رخنه رمان‌های عاشقانه الکترونیک

کانون خبرنگاران نبأ: روزانه صدها رمان در سایت‌های اینترنتی توسط کاربران نوشته و منتشر می‌شود اما به علت نبود نهاد ناظر بخش اعظم آنها ترویج مفاهیم غیرارزشی است که علاوه بر کاهش واقع‌گرایی و افزایش اختلالات روانی، تغییرات منفی در سبک زندگی جوانان ایجاد می‌کنند.

به گزارش کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا، پیش از آنکه به بررسی وضعیت رمان‌های عاشقانه و تجاری و اثرات آن بپردازیم، نگاهی به پیشینه رمان می‌کنیم. اساسا رُمان(Novel) ازکلمه فرانسوی "Nouvelle" به‌معنای «جدید» گرفته شده‌ است. این نوع نگارش که در قالب ادبی مدرنی به‌شمار می‌رود، در چند گروه عاشقانه، تاریخی، مذهبی، آموزشی و پلیسی دسته‌بندی می‌شود.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند رمان در ایران محصول نهضت ترجمه‌ای‌ دهه 1820 است، که به فرمان عباس میرزا ولیعهد ایران آغاز شد و به دنبال این فرمان افراد زیادی شروع ترجمه‌ آثار تاریخی می کنند اما در زمان را ناصرالدین شاه توجه شاه و دربار معطوف به رمان و داستان غرب شده و از آن پس در کنار کتابهای تاریخی، آثاری ازرمان نویسان فرانسوی که اغلب دارای مضامینی عاشقانه بودند، ترجمه می‌شود.

اگر برخی آثار ارزشمند و دارای محتوای دوره‌ مشروطه و قبل از انقلاب را کنار بگذاریم، فرهنگ رمان‌نویسی عاشقانه در ایران یکی از شریان‌های اصلی‌اش را از آثار ترجمه‌ای گرفته است و در این میان به جای بهره‌گیری از سبک و شیوایی قلمِ نویسندگان غرب، ابعاد غیراخلاقی این آثار را در خود نگاه داشته است؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از آثار «ادبیات خلوت‌خانه» و «اتاق خواب» در رمان غربی، جای خود را به «دل از درباریان قاجار ربودن» و «عشق‌های ممنوع» در رمان ایرانی می‌دهد.

این نگاه و ریشه‌ فکری نسل به نسل در دست نویسندگان باقی مانده و در ایران با اینکه پس از انقلاب شاهد رشد فضای فکری و پختگی و اصالت رمان‌ها شدیم، هنوز شاهد اثرات هجونویسی در رمان‌های عاشقانه هستیم.

توزیع بدون نظارت رمان‌های عاشقانه در فضای مجازی

امروزه با فراگیر شدن اینترنت، نظر بسیاری ازخوانندگان به مطالعه‌ رمان‌های الکترونیک که سرعت بالا و هزینه‌ی کمتری دارند، جلب شده است. به دنبال این موضوع سایت‌های دانلود و معرفی رمان زیادی راه‌اندازی شدند که مسائل زیادی را به دنبال خود می‌کشاند.

این سایت‌ها که اغلب از طریق تبلیغات درآمد خود را تهیه می‌کنند، با انتشار رمان‌های داخلی و خارجی از نویسندگان معروف مخاطبان زیادی را جمع کرده‌اند. آن‌ها همچنین امکان نویسندگی و انتشار رمان به علاقه‌مندان و اعضای سایت را هم فراهم می‌کنند و کاربران رمان‌های خود را در این پایگاه‌ها(که عضویت در آن‌ها کاملاً رایگان است) منتشر کرده و دیگر اعضا به نقد و بررسی آن می‌پردازند.

تا اینجا این یک حرکت فرهنگی و کاملاً درست است. اما نکته‌ قابل تأمل اینجاست که روزانه صدها رمان در این سایت‌ها که اکثراً دختران جوان هستند، توسط کاربران نوشته و منتشر می‌شود اما کاملاً مشخص است که هیچ نهادی ناظر بر محتوای این کتب نیست؛ زیرا اگر کتاب‌ها را دانلود کنید بخش اعظم کتاب‌ها ترویج مفاهیم غیرارزشی می‌کند.

پیامدهای فرهنگی- اجتماعی رمان‌های بی‌محتوا

ترویج هم‌خانگی و ازدواج سفید، مفاهیم فمینیستی، گرایش به دوستی‌های خیابانی، عدم رعایت محرم و نامحرم و عادی سازی اختلاط زن و مرد، عادی‌سازی سرو مشروب، استعمال سیگار و قلیان، قبح‌شکنی از روابط جنسی و حتی به قلم کشاندن بخش‌های اروتیک از بیشترین مسائل رایج در این رمان‌ها است، که سبک زندگی و عقاید مشتری این کتاب‌ها را (که اکثراً بین 15 تا 25 سال هستند) تحت‌الشعاع قرار می‌دهند.

باید در نظر داست که یک رمان‌خوان تنها به یک یا دو جلد کتاب بسنده نمی‌کند و طبق بررسی نگارنده گاهی در یک دبیرستان دخترانه و در یک کلاس درس بیش از 60 درصد دانش‌آموزان رمان‌خوان حرفه‌ای هستند. در حالی که امروزه بسیاری از نخبگان جامعه نگران آمار ازدواج و طلاق و مشکلات رفتاری جوانان هستند، یکی از ریشه‌های ضعف‌های رفتاری را در تغذیه فکری نادرست از طریق منابع ضد فرهنگی می‌توان جست‌و‌جو کرد.

اکثر رمان‌های عاشقانه، عامه‌پسند و تجاری هستند

مریم اردبیلی، پژوهشگر حوزه‌ زنان در گفت‌و‌گو با خبرنگار نبأ گفت: تأکید مداوم رمان‌های عاشقانه‌ عامه‌پسند و تجاری بر عشق کاذب و ارائه‌ تعریف تخیلی از عشق حقیقی که ربطی به عالم واقع ندارند زمینه‌ انحرافات جدی فردی و اجتماعی زیادی را فراهم خواهد کرد.

وی افزود: تأثیراتی که کتاب‌های تجاری بر دختران و به‌خصوص نوجوانان می‌گذارد، تا همیشه بر سبک زندگی آن‌ها خود را نشان می‌دهد. مطالعات روانشناختی گویای این حقیقت هستند که دختران بیش از پسران(به علت تفوق قوه بصری) به متن و آنچه که می‌شنوند واکنش نشان می‌دهند و تحریک می‌شوند.

پژوهشگر حوزه‌ زنان در این مرحله آثار یک انحراف عمومی را می‌بینیم؛ به این صورت که دختر، سال‌ها پس از طی دوران نوجوانی و بعد از ازدواج هنوز در عالم تخیلات فانتزی دست و پا می‌زند و نتوانسته مفهوم عشق را برای خود روشن کند.

استاد دانشگاه قم گفت: رمان‌های زرد با ایجاد ذهنیت کاذب نسبت به عشق حقیقی می‌توانند یک زن را از بهره‌وری از کانون عشق خانواده و قرار گرفتن از این خلال در پرتو عشق الهی، به‌طور کامل دور کنند.

وی با اشاره به تصوری اشتباه مبنی بر اینکه چنین مطالعاتی پله‌ای برای کتاب‌خوانی فرد خواهد شد، گفت: انسان‌های زیادی را می‌شناسیم که از دوران نوجوانی تا میان‌سالی مشتری این کتب بوده‌اند اما رشد محبت در خانواده‌های آن‌ها بسیار ضعیف‌تر از حتی یک خانواده معمولی بوده است.

اردبیلی بیان کرد: در تحقیقاتی که در ایران و سایر کشورها صورت گرفته است، مشخص شده که ارتباط جدی بین افرادی که وابسته‌ این رمان‌ها می‌شوند با کمبود مهارت‌های ارتباطی آن‌ها از طریق گوشه‌نشینی و انزوا و اختلالاتی در زندگی مشترک آن‌ها در آینده، وجود دارد.

ازدواج سفید، از مهم‌ترین پیامدهای رمان‌های زرد عشقی!

این آینده‌پژوه زنان و خانواده گفت: یکی دیگر از آسیب‌های رمان‌های تجاری این است که تا زمانی‌که دختر منتظر یک انتخاب صد در صد مطلوب باشد نمی‌تواند شیرینی زندگی را با فردی هم‌سطح خود تجربه کند؛ بنابراین هیچ‌گاه تن به ازدواج نمی‌دهند یا به سمت انحرافاتی چون ازدواج‌های سفید کشیده می‌شوند.

وی با اشاره به پدیده‌ انحرافی ازدواج سفید در کشورمان بیان کرد: این مسئله در ایران اگرچه هنوز همه‌گیر نشده، اما افزایش تصاعدی قابل توجهی داشته و باید مسئولین تدبیراتی را برای مقابله‌ فرهنگی با این پدیده‌ی وارداتی کنند. مفاهیم هم‌خانگی، مثلث عشقی و خیانت بیش از هرچیز از طریق فیلم‌ها و رمان‌ها به بدنه‌ی جامعه نفوذ کرده‌اند و روند عادی سازی را طی می‌کنند.

با کاهش نظارت بر رمان‌های الکترونیکی چه کنیم؟

وی اشکال جدی رمان‌های الکترونیکی را کاهش نظارت والدین دانست و افزود: وقتی فرزندان در حال مطالعه‌ کتاب‌های چاپ شده هستند، فضای گفت‌و‌گو و تعامل با والدین فراهم است؛ اما کمتر والدینی خبر از کم و کیف کتب الکترونیک سیستم‌های فرزندانشان دارند و این مسئله زمینه‌ غفلت از رشد فرزند را فراهم می‌کند.

این پژوهشگر با انتقاد از عدم بررسی گسترده‌ محتوای رمان الکترونیک و کتاب‌خانه‌های مجازی گفت: کتابی که چاپ می‌شود از فیلتر مشخصی عبور کرده، در حالی‌که ما این امر را برای رمان‌های الکترونیک نمی‌بینیم.

اردبیلی، افت تحصیلی، کاهش واقع‌گرایی، اختلالات روحی و روان و انحرافات جنسی را در طول سالیان متمادی از پیامدهای جدی وابستگی به رمان‌های عشقی زرد مطرح کرد و گفت: تغییرات منفی در سبک زندگی و ایجاد آسیب‌های اجتماعی در درازمدت خود را نشان خواهد داد.

رمان مفهومی ذهنی و انتزاعی است و اثرات خود را به بهترین وجه ممکن در عقاید جای می‌دهد. وجوه شباهت میان قهرمانان داستان و خواننده داستان، خواننده را به رمان نزدیک می‌کند و این نزدیکی همان اصلی است که از آن به عنوان «هم‌ذات پنداری» یاد می‌کنیم. بنابراین پیش از هر چیز خواننده‌ یک رمان باید خود را به هر نحوی از این مقوله مبرا کند.

نکته‌ دیگر آنکه رمان در غرب متولد شد، رشد و نمو پیدا کرد و به بلوغ امروزین خود رسید. بنابراین برخی رمان‌های فارسی حاصل امتزاج مؤلفه‌های فرهنگی ایرانیان با رگه‌های تمدنی غرب در دو سده اخیر است؛ لذا بیم آن می‌روند که انعکاس بدون نظارت و پالایش رمان‌های غربی باعث رسوخ مؤلفه‌های فکری غرب در بدنه‌ فرهنگی ما و بالتبع تبعات منفی در جامعه و خانواده شود.

* گزارش از فرشته میرزا