کد خبر: ۳۳۰۴۸۱۰

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۱۱:۰۲

این موزه را بخوانید/ دین، هنر و ارادت محصور در کلام‌ الله

گروه جامعه: قرار نیست از کنار آثار این موزه به راحتی عبور کنید؛ واقعیت این است که نمی‌توان به راحتی عبور کرد. هر رنگ، خط، پیچش قلم، جلد و کاغذ این آثار فلسفه و معنی‌‌ خاصی دارد؛ اینجا موزه ملی قرآن کریم است.

«قُلْ سِیرُواْ فِی الأَرْضِ ثُمَّ انظُرُواْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُکَذِّبِینَ؛ بگو در زمین بگردید آنگاه بنگرید که فرجام تکذیب ‏کنندگان چگونه بوده است» (آیه 11 سوره انعام). موزه‌ها مکان‌هایی هستند که بیشترین آثار مربوط به گذشتگان در آنها جمع‌آوری و به نمایش گذاشته شده است.

دیدن یک تاج که زمانی بر سر پادشاهی بود، شمشیری که ده‌ها و شاید صدها نفر را کشته است. دیدن یک جلد کاغذ از یک سند که نشانه عزت یا خیانت است، دیدن مجسمه‌ای که زمانی پرستیده می‌شد، کتاب‌هایی نشئت گرفته از تفکر مردمان صد‌ها سال پیش و نقاشی‌هایی از تلاش برای بقای فکر و اندیشه مردمان هزاران سال پیش و ... اما انسان‌هایی که این آثار را به وجود آورده‌اند، اکنون کجا هستند؟

امروز آغاز هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه‌ها است. می‌توان یک موزه را با هر هدفی بازدید کرد. تفریح، گردش، گذران وقت، امری معمول هنگام مسافرت به یک شهر جدید و ... اما می‌توان یک هدف مقدس و یک عبادت از بازدید از یک موزه ساخت. می‌توان نشانه‌های الهی را در موزه‌ها آشکارا دید و اثبات آیات الهی را به وضوح در موزه‌ها مشاهده کرد. اما یک موزه در کشور ما وجود دارد که حال و هوایی بازدید از آن متفاوت است.

30 قرآن بسیار نفیس به ثبت ملی رسیده، بیش از 80 قرآن نفیس، بیش از 400 نسخه خطی از آثار اسلامی که به قرن دوم هجری تا اواخر دوره قاجار تعلق دارد، کتب ادعیه، دیوان شعر شعرای بنام،‌ تابلو‌ها، شمعدان، زره، کلاه خود، شمشیر، جعبه، پارچه و هر چیزی که آیه‌ای از قرآن بر روی آن نقش بسته باشد اینجاست؛ اینجا موزه ملی قرآن کریم است.

قرآن به کتابت عبدالله آشوب سال 1222 هجری قمری مربوط به دوره قاجار، قرآن به کتابت محمد شفیع معرف به میرزا کوچک شیرازی 1230 هجری قمری، قران به کتابت عنایت‌الله شوشتری متعلق به سال 1079 هجری قمری، قرآن به کتابت غلام علی اصفهانی مربوط 1253 هجری قمری، قرآن به کتابت آقا زین العابدین به سال 1236 هجری قمری، قرآن به کتابت محمد هاشم اصفهانی متعلق به سال 1180 هجری قمری، قرآن به کتابت محمد باقر حسینی شوشتری مربوط 1124 هجری قمری و قرآن به کتابت آقاجان پرتو و محمد شفیع تبریزی از جمله قرآن‌های بسیار نفیس موزه ملی قرآن کریم است که به ثبت ملی رسیده است.

موزه‌ای همراه با آیات قرآنی/ هنر معاصر نیز زمانی باستانی خواهد شد

موزه‌ای در اختیار آیات قرآنی و نه تنها کتاب قرآن و نه صرفاً آثار قرآنی قدیمی، در موزه ملی قرآن آثار فاخری از خط، نقاشی، خط‌ ـ نقاشی، تذهیب، مشبک، سیاه‌مشق، مینیاتور و آثار هنری ترکیبی از چند هنر به نمایش گذاشته شده است. آثاری که برخی از آنها یقیناً برای آیندگان نمونه‌ای قابل تحسین از هنر عصر کنونی ماست.

و قرآن‌ها که نباید به صرف نگاه گذرا، از کنارشان عبور کنی. اینجا جایی‌ست که باید بایستی و با دقت هر خط و نقش را دنبال کنی فضایی بسیار آرام و دل‌انگیز به حدی آرام که می‌توانی صدای گام‌هایت را بشنوی و در سکوت آن محو دیدن کتاب‌ها و آثاری شوی که اگر چه خود مربوط به صد‌ها سال قبل هستند، اما محتوا و پیامشان هیچ کهنگی به خود نگرفته و بی‌هیچ زنگاری تازه تازه چشمت را می‌نوازد.

جلد‌ها منقش به گل و گیاه نمادی از بهشت هستند؛ این کتاب باب بهشت است

نقاشی‌های زیرلاکی روی جلد قرآن‌ها که بعد از صد‌ها سال هنوز جلا و زیبایی خود را حفظ کرده‌اند، جلد‌ها منقش به گل و گیاه نمادی از بهشت هستند، یعنی این کتاب باب بهشت است اگر باز کنی؛ صفحات اول قرآن‌ها اغلب تذهیب شده با بیشترین رنگ و نقش و خط و طلا؛ خط‌هایی منظم اما در هم پیچیده که کلیتی دارد و اجرایی، همانند قرآن، این نقش‌ها در ظاهر ساده اما در باطن پیچیده‌اند و هر کس به اندازه قدرت زیبا بینی و فهمش ابهت و مفهوم این نقش‌ها را درک می‌کند، همچنان که قرآن را نیز.

آثار اغلب مربوط به دوره صفویه و قاجاریه است و حتی در میان آثار موجود نسخه خطی قباله ازدواج (که با آیات قرآن آغاز شده است)، نسخه‌های خطی صحیفه‌سجادیه، کلیات سعدی، مثنوی، زیارت‌عاشورا، تعقیبات نماز، تابلوی هنری معاصر هدیه شده از سوی یکی از شیعیان شهر کوزوو و ... نیز به چشم می‌خورد.

قرآن‌ها را باز کنید

چه قدر افسوس برخی از نسخ به شکل بسته در محفظه‌ها نگهداری می‌شوند و اگر چه دارای روی جلد بسیار زیبا هستند اما کنجکاوی بازدید کنندگان برای دیدن درون نسخ راه‌ به جایی نمی‌برد. مثلاً در توضیح یکی از نسخ نوشته شده بود منقش به شمایل حضرت علی(ع) اما کتاب بسته بود و هیچ راهی برای ارضای کنجکاوی وجود نداشت.

آثاری که برخی از آنها تو را متحیر می‌کنند در اینکه صدها سال پیش چگونه چنین تنوع رنگ و ظرافت، دقت و تقارن در اشکال، خطوط بی‌عیب و یک عمر زمان برای کتابت یک کتاب صرف شده است.

اینجا موزه ملی قرآن است؛ موزه‌ای که نمی‌توان به آثار آن صرفاً به عنوان آثاری باستانی نگاه کرد؛ اینجا نمود تلاش مردم مسلمان طی صد‌ها سال پس از ظهور اسلام برای ثبت و ضبط کلام الهی است آن هم به زیباترین شکل ممکن.

اینجا هنر و دین و ارادت را می‌توان جمع شده در یک جلد قرآن دید. قرآن‌هایی که برای خواندن نوشته شده‌اند؛ پس از کنار هر قرآن بازی که عبور می‌کنید، حتماً آیه‌ای از آن را بخوانید.

لازم به ذکر است موزه ملی قرآن در تقاطع خیابان ولیعصر و امام خمینی (ره) و در جوار کاخ مرمر و ساختمان نگارستان قرار داشته هر روز پذیرای علاقه‌مندان به دیدن شاهکارهای هنری موجود در خود است.