کد خبر: ۳۳۱۷۶۴۸

تاریخ: ۰۲ تير ۱۳۹۴ - ۱۰:۲۴

پاسخ به پرسش‌های قرآنی/۵

منظور از شفاء بودن قرآن چیست؟/ قرآن چگونه بیماری‌های جسمی را شفاء می‌دهد؟

کانون خبرنگاران نبأ: قرآن براى بیماری‌هاى اعتقادى و روانى به صورت مستقیم دستور دارد و هدف نزول خود را همین می‌داند، اما براى درمان بیماری‌هاى جسمى و بهداشت فردى و اجتماعى دستوراتى به صورت اشاره و در قالب باید و نباید و حرام و حلال بیان کرده است. شاید منشأ تمام بیماری‌های جسمی، روح و روان است.

کانون خبرنگاران نبأ وابسته به خبرگزاری ایکنا در نظر دارد تا با همکاری مراکز تخصصی قرآنی به پرسش‌های قرآنی شما پاسخ دهد. شما مخاطب گرامی می‌توانید سؤالات و شبهات قرآنی خود را در بخش نظرات مطرح کنید.

شفا بودن قرآن در آیات متعددى مطرح شده است، بخشى از آیات چنین است «وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ وَلَا یَزِیدُ الظَّالِمِینَ إِلَّا خَسَاراً؛  و از قرآن آنچه شفا و رحمت است براى مؤمنان، نازل مى‏‌کنیم؛ و ستمگران را جز خسران (و زیان) نمى‏‌افزاید.(اسراء/82)؛ و یا آیه «یَا أیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْکُم مَوْعِظَهٌ مِن رَبِّکُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِى الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ؛ اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده است؛ و درمانى براى آنچه در سینه‏‌هاست؛ (درمانى براى دل‏هاى شما؛) و هدایت و رحمتى است براى مؤمنان».(یونس/57)

همیشه برای مسلمانان این سؤال مطرح بوده است که منظور از شفا بودن قرآن کریم چیست؟ اگر قرآن کریم شفادهنده است چگونه شفا می‌دهد و علت اینکه این همه بیماری جسمی وجود دارد چیست؟ پس بیماری‌های جسمی چگونه شفا می‌یابند. با بررسی آیات متقن قرآن کریم درباره شفا بودن به نتایج جالبی دست می‌یابیم که می‌تواند گره‌گشای بسیاری از ابهامات ذهنی درباره قرآن باشیم.

واژه شفا به چه معناست؟

واژه «شفاء» به معناى صحت و سلامت است و در مقابل آن بیمارى، عیب و نقص مى‏‌آید. با بررسى ابعاد مختلف انسان در مى‏‌یابیم که هر فردى دو بعد جسمى و روحى دارد و هر کدام ممکن است در معرض بیمارى قرار بگیرند و بیمارى در هر بُعد موجب اختلال در کارایى ابعاد دیگر انسان شود، لذا مى‌‏توان بیمارى‏‌ها را به سه نوع اعتقادى؛ روحى- روانى و جسمى تقسیم کرد.

قرآن و درمان بیماری‌هاى اعتقادى‏

نزول قرآن در مرحله‏ اوّل براى درمان بیماری‌هاى اعتقادى مردم بود تا آنها را از شرک و کفر و تاریکى به توحید و اسلام و روشنایى ببرد. قرآن در آیات متعددى هدفش را خروج بشر از ظلمت جهل به نور دانش، از کفر به نور ایمان، از ظلمات ستمگرى به نور عدالت، از فساد به صلاح، و از گناه به نور تقوى معرفى مى‏‌کند؛ سوره‏ ابراهیم، آیات 5 و 1؛ سوره‏ مائده، آیات 15 و 14
امراض اعتقادى و قلبى از امراض جسم شدیدترند، لذا قرآن شفاء و رحمت‏ است یعنى براى امراض اعتقادى مانند کفر، نفاق و شرک درمان است و در نفوذ شناخت، توحید در قلب رحمت است.

قرآن و درمان بیماری‌هاى روحى‏

براى رعایت اختصار به دو بخش از این بیماری‌ها مى‌‏پردازیم. بیماری‌هاى روحى و اخلاقى، شباهت زیادى به بیماری‌هاى جسمى دارند؛ هر دو کشنده‏‌اند و نیاز به درمان و پرهیز دارند. قرآن نسخه حیات بخشى است براى آنان که مى‏‌خواهند با کبر، غرور، حسد و نفاق به مبارزه برخیزند. همچنین براى برطرف کردن ضعف و ترس، اختلاف و پراکندگی و وابستگى کامل به مادیات و شهوت، شفا بخش است.

حضرت على(ع) درباره شفابخش بودن قرآن مى‏‌فرماید: «از این کتاب بزرگ آسمانى براى بیماری‌هاى خود شفا بخواهید و براى حل مشکلاتتان از آن یارى بخواهید، زیرا در این کتاب درمان بزرگ‏ترین دردها است».

بهترین دلیل براى اثبات شفابخشى قرآن براى بیماری‌هاى اخلاقى مقایسه وضع عرب جاهلى با تربیت‌شدگان مکتب پیامبر(ص) در آغاز اسلام است. چگونه آن قوم جاهل که انواع بیمارى‏‌هاى اجتماعى و اخلاقى سر تا پاى وجودشان را فرا گرفته بود، با استفاده از این نسخه شفابخش درمان یافتند چنان قوى شدند که‏ هیچ نیرویى نمى‏‌توانست در برابرشان ایستادگى کند.

برخی از دستاورهای علمی روانشناسان از اثر قرآن بر روان انسان

برخى از روانشناسان با تحقیق در آیات قرآن دریافته‏‌اند که قرآن تأثیرزیادى بر روان انسان مى‏‌گذارد. آنان شفابخشى قرآن را با علوم تجربى مقایسه کرده‌اند و نتایج حاصل از آن را با عنوان تأثیر قرائت قرآن بر بهداشت روانى انسان منتشر کرده‏‌اند.

آرى! دستورها و توصیه‏‌هاى قرآن، اثر بسزایى در بهداشت روانى، فردى و اجتماعى دارد. تا جایى که مى‏‌توان گفت عمل به توصیه‏‌هاى قرآن، بالاترین و بهترین نسخه‏ بهداشت روانى است. براى نمونه به برخى از آیات و اثر آنها اشاره مى‏‌کنیم:

مداومت بر قرائت قرآن، نقش مؤثرى در رویارویى با اضطراب دارد. فهم قرآن نیز در مقابله با اضطراب مؤثر است. (ر. ک. به مقالات همایش نقش دین در بهداشت روان، دانشگاه علوم پزشکى، آذر 1376، ص 88)

نتیجه تحقیقى که از 60 دختر به دست آمد، نشان داد رویارویى میزان اضطراب و گرایش به افسردگى در گروهى که طى 6 ماه روزانه حداقل نیم ساعت به قرائت قرآن مى‏‌پرداختند، به طور چشمگیرى کمتر از دیگران است.(همان، ص 79.)
دمیدن روح امید، و دورى از یأس و اثر آن در کاهش افسردگى. (سوره‏ى یوسف، آیه‏ 87.)
دعوت قرآن به صبر و اثر آن در کاهش فشارهاى روانى. (سوره‏ بقره، آیات 153 و 155 و سوره‏ آل عمران، آیه‏ 200.)
دعوت قرآن به توکل به خدا و نقش آن در آرامش انسان.(سوره‏ احزاب، آیه‏ 3 و سوره‏ آل عمران، آیه‏ 159.)
یاد خدا و آرامش دل. (سوره‏ىاسراء، آیه‏ 24 و سوره‏ بقره، آیه‏ 83.)
ممنوع بودن خودکشى در دین (سوره‏ نور، آیه‏ 31 و سوره‏ احزاب، آیه‏ 59.) و پایین آمدن آمار خودکشى در جوامع اسلامى.
احترام و محبت به پدر و مادر (سوره‏ طه، آیه‏ 14.) و تأثیر آن در سلامت خانواده.
حجاب براى زنان و سلامتى روانى. (سوره‏ نور، آیه‏ 31؛ سوره‏ احزاب، آیه 59.)
نماز و آرامش روانى. (سوره‏ طه، آیه‏ 14.)
ازدواج و تشکیل خانواده و تأمین آرامش فردى و سلامت محیط اجتماع.(سوره‏ روم، آیه‏ 21.)
ممنوعیت سوء ظن، تجسس و غیبت، و اثرات آن بر سلامتى جامعه و شخصیت افراد. (سوره‏ حجرات، آیه‏ 12- 11.)
به عبارت دیگر مى‏‌توان گفت: همه دستورهاى الهى به نوعى براى آرامش فردى، اجتماعى و رشد و بالندگى فرد و جامعه است. (ر. ک. به خلاصه مقالات همایش نقش دین در بهداشت روان، دانشگاه پزشکى تهران، 1376 آذر ماه.)

قرآن و درمان بیمارى‌های جسمى‏

قرآن کتاب بهداشت و پزشکى نیست، بلکه کتابى براى تربیت معنوى است و اگر به مطالب پزشکى و بهداشتى و علمى اشاره‌‏اى دارد، به خاطر این است که راه خداشناسى را هموار کند و حس کنجکاوى بشر را تحریک تا در زمینه علوم تجربى رشد کند و در پى کشف آن برآیند. همچنین اعجاز علمى قرآن را به اثبات برساند و علت مهم‏تر اینکه به خاطر پیوستگى نیازهاى جسمى و روحى و تأثیر آنها بر هم، قرآن لازم مى‏‌داند به بهداشت جسمى نیز توجه ویژه کند، زیرا در کمال روحى او تأثیر دارد، لذا قرآن براى تأمین سلامتى و بهداشت جسم مطالبى بیان فرموده است که اگر در حد اعجاز علمى نباشد، قطعاً برخى از آنها جزء شگفتی‌هاى علمى است.

براى مثال درباره بهداشت غذایى خوردن غذاهاى پاک سوره‏ بقره، آیه‏ 172، ممنوعیت غذاهاى غیربهداشتى (سوره‏ اعراف، آیه‏ 175.) اسراف نکردن در غذا(همان، آیه‏ 31.)، دورى از گوشت مردار (سوره‏ انعام، آیه‏ 145.) گوشت خوک و خوردن خون )سوره‏ بقره، آیه‏ 173.) و شراب( سوره‏ همان، آیه‏ 219.) و موارد بسیار دیگر که ذکر شده است.

درباره بهداشت شخصى نیز قرآن کریم دستوراتی دارد؛ وضو، غسل، طهارت لباس، پاکیزگى محیط زیست و بسیاری از موارد دیگر.
همچنین درباره بهداشت مسائل جنسى نیز مسائل مهمی در قرآن کریم ذکر شده است من جمله ممنوعیت آمیزش با زنان در عادت ماهیانه، دورى از زنا، دوری از لواط و دوری از استمناء و موارد دیگر.

همچنین عسل و درمان بیماری‌هاى جسمى. (سوره‏ نحل، آیات 69- 68.)، روزه و درمان بیمارى‏‌هاى جسمى.(سوره‏ احزاب، آیات 35.)و تأثیر آواى قرآن بر کاهش دردهاى جسمى بعد از عمل جراحى. (سوره‏ احزاب، آیات 35.)

برای مطالعه بیشتر به کتاب‌های زیر رجوع کنید:
1. اسلام و بهداشت روان، مجموعه مقالات همایش نقش دین در بهداشت روان، نشر معارف.
2. استعانت از قرآن کریم، علیرضا نیک‌بخت، نشر قبله، تهران.
3. پژوهشى در اعجاز علمى قرآن، دکتر محمد على رضائى اصفهانى، 2 ج، انتشارات مبین.
4. آموزه‏‌هاى تندرستى در قرآن، حسن رضا رضائى، انتشارات عطر‌آگین.
5. طب در قرآن، دکتر عبدالحمید دیاب، دکتر قرقوز، ترجمه چراغى، انتشارات حفظى.
6. اولین پیامبر آخرین دانشگاه، دکتر پاک‏نژاد، ج 4 و 5 و 6، کتابفروشى اسلامى.
7. تفسیر نمونه، مکارم شیرازى، دارالکتب اسلامیه، تهران، ج 12، ص 239. ذیل آیات فوق.