کد خبر: ۳۳۷۷۰۱۵

تاریخ: ۰۹ مهر ۱۳۹۴ - ۱۰:۳۰

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی:

رفتارشناسی صحابه در زمان رسول الله(ص) چرایی عدم پذیرش واقعه غدیر را روشن می‌کند

گروه اندیشه: رفتارشناسی صحابه در زمان زندگی رسول الله(ص) ما را به پاسخ این سؤال می‌رساند که چرا مردم ولایت حضرت علی(ع) که در واقعه غدیر به صورت رسمی اعلام شد را نپذیرفتند.

مجتبی شیدایی، معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، گفت: ممکن است برای برخی افراد این سؤال مطرح باشد که با پذیرش ادله شیعه مبنی بر امامت حضرت علی(ع) این نکته به وجود می‌آید چرا مردم بعد از رحلت رسول الله(ص) توصیه و امر حضرت محمد(ص) مبنی بر ولایت و امامت حضرت علی(ع) در واقعه غدیر را نپذیرفتند.

وی اظهار کرد: رفتارشناسی صحابه در زمان زندگی رسول الله(ص)  ما را به پاسخ این سؤال می‌رساند که چرا مردم ولایت حضرت علی(ع) که در واقعه غدیر به صورت رسمی اعلام شد را نپذیرفتند که با بررسی تاریخ اسلام به مواردی دیگری برمی‌خوریم که چرا حادثه غدیر مردم امر رسول الله(ص) را نپذیرفتند.

اعتراض به رسول الله(ص) در واقعه صلح حدیبیه

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی بیان کرد: در یک مصداق در کتاب صحیح مسلم ج 5 ص 175 و صحیح بخاری ج 4 ص 1832 نقل شده که در ماجرای صلح حدیبیه پیامبر(ص) برای ادای حج عمره به سمت مکه حرکت کردند که با ممانعت مشرکین مواجه شدند و در نهایت صلح نامه‌ای نوشتند تا بر اساس آن در آینده بتوانند وارد مکه شوند.

شیدایی ادامه داد: نکته مهم در این ماجرا مخالفت شدید یکی از صحابه با امر رسول خدا(ص) در این ماجرا بود و بیان شده به نزد رسول الله(ص) رفت و گفت و به ایشان اعتراض کرد و با جسارت گفت چرا ما در دین اظهار خواری و کوچکی کردیم که حضرت پاسخ داد من بنده و فرستاده خدایم و او نیز هیچ گاه مرا تباه نخواهد کرد.

وی افزود: در ادامه آمده که او با سخن پیامبر قانع نشد و به نزد برخی دیگر از صحابه رفت و اعتراض خود را مطرح می‌کرد تا اینکه ابوعبیده جراح به وی اعتراض میکند که آیا نمیشنوی که پیامبر(ص) چه میگوید!! از شیطان به خدا پناه ببر و نظر خودت را نادرست بدان.

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی گفت: کسی که حتی بعد از سؤال و پرسش از پیامبر(ص) در زمان حیاتشان از امر ایشان تبیعیت نمی‌کند، بعید نیست که پس از رحلت ایشان توصیه حضرت را مبنی بر ولایت و امامت حضرت علی(ع) نپذیرد.

شیدایی اظهار کرد: همچنین در کتاب المغازی و با کمی تغییر در صحیح بخاری و کتاب الکامل ابن اثیر نقل شده که بعد از غزوه حنین پیامبر(ص) هنگام تقسیم غنایم، آن را بین قریش و برخی دیگر از قبایل تقسیم کردند.

اعتراض به چگونگی تقسیم غنایم پس از جنگ حنین

وی بیان کرد: نقل شده انصار به این موضوع اعتراض کردند و گفتند: این تقسیم غنایم به دستور کیست؟ دستور خداست یا رسول الله(ص) و جنگ و سختی با ما است اما پیامبر(ص) غنایم را میان قبیله خویش قریش تقسیم می‌کند.

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی ادامه داد: سعد بن عباده به نمایندگی از انصار موضوع را با پیامبر(ص) مطرح کرد و حضرت پاسخ دادند که آنان تازه مسلمان هستند و به غنیمتی به آنان داده‌ام دل خوش هستند اما شما انصار من را دارید.

شیدایی افزود: اعتراض به اینکه چرا پیامبر(ص) غنیمت جنگی را بین قریش و قبیله خویش تقسیم کرده آیا این احتمال را تقویت نمی‌کند که پس از معرفی حضرت علی(ع) که داماد پیامبر(ص) بود این اعتراض شود که چرا حضرت جانشین را از خانواده خویش معرفی کرده؟

منع از وصیت‌نامه پیامبر(ص) توسط برخی از صحابه

وی گفت: همچنین در کتاب صحیح بخاری ج1 ص 34، صحیح مسلم ج 5 ص 76 و الکامل ابن اثیر ج 2 ص 320  از ابن عباس روایت شده، که هنگامی که بیماری حضرت محمد(ص) شدت گرفت: فرمود قلم و دوات بیاورید تا چیزی برایتان بنویسم تا هیچ وقت گمراه نشوید.

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی اظهار کرد: در این هنگام یکی از صحابه گفت بیماری بر پیامبر(ص) غلبه کرده و این سخنان را می‌گویند، و نیازی نیست و کتاب خدا ما را بس است و پس از این سخن او میان صحابه مشاجره شد و در نهایت پیامبر(ص) فرمود: بروید، نمی‌خواهم  نزد من مشاجره کنید.

شیدایی بیان کرد: این سؤالات در ذهن ما نقش می‌بندد که به‌راستی پیامبر(ص) چه می‌خواست بنویسد که مردم با عمل به آن گمراه نمی‌شدند، و آنگاه حدیث تقلین تداعی می‌شوند که پیامبر(ص) فرمود: من در میان شما دو امانت نفیس و گرانبها می‌گذارم یکی کتاب خدا قرآن و دیگری عترت و اهل بیت خودم. مادام که شما به این دو دست بیازید هرگز گمراه نخواهید شد.

مخالفت با فرماندهی اسامه که منصوب پیامبر(ص)

وی ادامه داد: در الکامل ابن اثیر ج 2 ص 238 و  تفسیر طبری ج 3 ص186 نیز نقل شده که پیامبر(ص) در اواخر عمر سپاهی به فرماندهی اسامه که جوان بود را آماده کرد اما برخی از صحابه بر سن کم او خرده گرفتند و آن را نپذیرفتند.

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی گفت: پیامبر(ص) در برابر مخالفت آنان گفت شما با فرماندهی پدر اسامه نیز (در گذشته) مخالف بودید در حالی که از نظر من هر دو به فرماندهی شایسته بودند، اما با وجود این سخنان عملا هم اتفاقی نیفتاد.

شیدایی اظهارکرد: وقتی به انتصاب یک جوان به فرماندهی سپاه اعتراض می شود، آیا به انتصاب حضرت(ع) که در زمان واقعه غدیر جوان بودند اعتراض داشتن چیز بعیدی نخواهد بود.

وی بیان کرد: همه این رفتارشناسی‌ها و مخالفت‌ها با اوامر رسول خدا(ص) انسان متفکر را به این نتیجه می‌رساند که نپذیرفتن امر رسول الله(ص) در واقعه غدیر پس از رحلت ایشان چیز غریب و دور از احتمال نیست.

خاستگاه و علل پذیرش خلافت اجتهادی

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان جنوبی ادامه داد: مردم در صدر اسلام به سمت خلافت اجتهادی( انتصاب خلیفه از سوی مردم) رفتند که حسادت برخی از صحابه، کینه قریش، تحلیل نادرست انصار از وضعیت جامعه را خاستگاه‌های آن دانست.

شیدایی یادآور شد: علل پذیرش آن از سوی مردم و اجرایی شدن آن را نیز می‌توان در حاکمیت فرهنگ قبیله‌ای، تهدید مخالفان، جلوه دینی دادن به خلافت خلیفه اول و حمایت قاطع و به هنگام قبیله اسلم دانست.