کد خبر: ۳۴۴۹۲۶۵

تاریخ: ۲۳ آبان ۱۳۹۴ - ۱۵:۱۷

آیت‌الله العظمی جوادی آملی در درس تفسیر:

احسان بالاتر از عدال است/ عدل؛ اولین مرحله به سوی کمال

گروه حوزه‌های علمیه: مفسر قرآن کریم با بیان اینکه احسان در مرحله بالاتری از کمال قرار دارد گفت: احسان بالاتر از عدل است زیرا عدل اولین مرحله برای رسیدن به کمال است.

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) آیت الله العظمی عبدالله جوادی آملی امروز 23 آبان در جلسه تفسیر خود در مسجد اعظم گفت: قرآن در سوره شوری فرموده است که طوری باشید که کسی به شما ظلمی نکند و فرمود به کسی ظلم هم روا ندارید. مومن کسی است که وقتی به او ستم شود از خود دفاع می کند یعنی ایمان با سلطه پذیری جمع نمی شود تا ستمگری استکبار را تحکیم ببخشد البته یک وقت اختلافات مالی و ... است که حساب دیگری دارد ولی اگر اختلاف دینی بود و کسی از شما کمک خواست باید کمک کنید.
وی افزود: اسلام فرموده است اگر با دولتی پیمانی داشتید باید به پیمان عمل کنید اما اگر کشوری علیه مظلومان قیام کرده باید به کمک مظلومان بشتابید البته فرموده که خدا اگر می خواست انتقام از آنان می گرفت ولی خدا می خواهد شما را بیازماید که ملتی مجاهد هستید و از سرزمین خود دفاع می کنید یانه.
این مفسر قرآن بیان کرد: بدکاران در روز قیامت از اجرای پاداش سیئاتی که داشته اند کراهت دارند و بدشان می آید ولی در اصل این مسئله اجرای عدل و دادن پاداشی متناسب با جرم است یعنی عقوبت نسبت به شخص سیئه می شود گرچه عدل، حسنه است.
این مفسر قرآن با اشاره به آیه«جزاء سیئة سیئة مثلها» تصریح کرد:  فخررازی در تفسیر این ایه، حکم حقوقی معنا کرده یعنی دومی که کیفر است مثل اولی است و تماثل در کیفر است نه کمتر ونه بیشتر؛ پس اگر منظور تماثل حقوقی باشد نه اخلاقی نسبت به نفی زاید مفهوم دارد نه ناقص زیرا فرمود اگر عفو کنید برای شما بهتر است.

آیت الله جوادی آملی بیان کرد: ده مسئله فقهی را فخررازی در ذیل این آیه آورده است البته آیات سوره مائده که العین بالعین و الانف بالانف و ... آمده نشان می دهد تماثل حقوقی مطرح است. البته این تماثل باید در مسایل قصاص باشد نه در حدود زیرا اگر کسی نسبت به محارم کسی حرف بد زده و یا تعدی کرده او حق ندارد همین کار را برای جبران آن بکند اما در قصاص فرد می تواند اقدام کند.
این مفسر قرآن با بیان اینکه انسان چند لایه است که یک بخش حیوانی دارد ادامه داد: در سوره حشر فرمود عده ای خود را فراموش کرده‌اند و خدا هم آنها را از یاد برده است، لایه بعدی خودی است که ما امین آن هستیم نه مالک آن، آیات خیانت و ظلم نشان می دهد که در لایه های ذات ما گوهری است که برای ما نیست و ما امین آن هستیم.

زن و فرزند امانت الهی هستند

این مرجع تقلید عنوان کرد: ظالم و مظلوم قلمرویی دارد که ظالم وارد آن محدوده می شود ولی اگر همه لایه ها در اخیتار خود ما باشد خیانت فرضی ندارد ولی قرآن می فرماید تختانون انفسهم، پس کدام خود مطرح است؟ خود مورد خیانت لایه دیگری است که نفس دیگری است و خدا آن را به عنوان امانت به ما داده است بنابراین ناموس زن، حق الله است و با رضایت همسر و پدر و .. هم پرونده مسئله تجاوز به عنف بسته نمی شود چون حق الله است.
وی با بیان اینکه گفته اند «اقرا و ارق»، بخوان و بالا برو تصریح کرد: این ناظر به مطالب علمی و عملی است. اگر کسی به مقام عدل  رسید در مرحله اول کمال است و احسان بالاتر از عدل است.

آیت الله جوادی آملی افزود: در بخش های داخلی فرمودند مگر شما نمی خواهید خوب زندگی کنید و حامی و صمیم داشته باشید پس باید عفو کنید و اگر بداخلاقی نسبت به شما شد شما اگر با خوبی جواب دهید همان فرد دوست صمیمی شما می شود اما در برون مرزی فرمود«رد الحجر حیث جاء» سنگ را از همان جا که آمده بازگردانید؛ البته در درون هم کیفردادن حق مظلوم است چون عدل است اما احسان و عفو بالاتر است و اجر آن در نزد خدا محفوظ است.
این مفسر قرآن گفت: اینکه فرمود عفو کنید نه اینکه کیفر بد است ولی احسان بالاتر است، بعد فرمود آنهایی که ظالم هستند راه را گم کرده اند، و کسی که راه را گم کرده است هیچ ولیی ندارد زیرا عمدا راه الهی را رها کرده است.
قتل مصبور

وی افزود: کیفر اخروی آنان این سان است که وقتی عذاب الهی را می بینند از ترس، مصبور هستند و با گوش و چشم  جان عذاب می شود هم هراسناک وهم دست و پا بسته هستند و آرام و با گوشه چشم جهنم را می نگرند مثل کسی که می خواهد اعدام شود با ترس به دار نگاه می کند. وی افزود: البته قتل صبر در اسلام مذموم است و فرمود اسیر را هم در جنگ اینگونه نکشید. حضرت سجاد فرمود از افتخارات ما این است که پدر مرا با قتل صبر کشتید.
آیت الله جوادی آملی با اشاره به عدم جواز بر حرف زدن در روز قیامت اظهار کرد: به تعبیر علامه در آن روز هر مومنی نمی تواند حرف بزند و اوحدی از انسان ها مجاز هستند حرف بزنند فرشتگان ممتاز و اهل بیت حق دارند و در این روز ظالمان سرمایه های خود و فرزندانشان را باخته اند و نه فرزندان خوبی تربیت کردند و نه خودشان را تربیت کردند از این رو دچار خسران هستند.