کد خبر: ۳۴۸۵۰۶۳

تاریخ: ۱۳ فروردين ۱۳۹۵ - ۰۷:۳۴

اهمیت طبیعت گردی و حراست محیط از منظر قرآن

گروه سلامت: 13 فروردین در حالی روز طبیعت نام‌گذاری شده است که قرآن بارها انسان را بر گردش در آن و حفظ محیط زیست فراخوانده است.

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)،سیزده فروردین در حالی در ایران همیشه روز طبیعت شناخته می‌شود که در این روز تمامی خانواده‌های ایرانی در کنار یکدیگر به دامن طبیعت رفته و روزی را علاوه بر بودن در کنار اعضای خانواده به مشاهده زیبایی‌های طبیعت و محیط زیست می‌پردازند.

اسلام، دین اکثریت ایرانیان نیز اهمیت طبیعت گردی را بارها و بارها متذکر شده و این امر را در خداشناسی و تقویت ایمان همچنین درس گرفتن از سر گذشت پیشینیان مؤثر می‌داند چنانکه در آیه 20 سوره عنکبوت می‌خوانیم «قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ؛ بگو در زمين سير كنيد و بنگريد خداوند چگونه آفرينش را بوجود آورده است.»

همچنین خداوند متعال در آیه 137 آل عمران می‌فرماید:« قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ ش از شما سنتهايى وجود داشت، پس در روى زمين گردش كنيد و ببينيد سرانجام تكذيب كنندگان چگونه بود؟»

یا در آیه 46 سوره مبارک حج می‌ فرماید:« أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها؛ أَوْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى الْأَبْصَارُ وَلَكِن تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ: آیا در زمين گردش نكرده‏اند تا دلهايى داشته باشند كه با آن بينديشند يا گوشهايى كه با آن بشنوند در حقيقت چشمها كور نيست ليكن دلهايى كه در سينه‏ هاست كور است.»

لذا سیزدهم فروردین(سیزده بدر) از این منظر اهمیت می‌ یابد که خداوند انسان را به گردش در طبیعت و تفکر در رابطه با خدا، خود و دیگر موجودات فرا‌ می‌خواند.

اهمیت حفظ طبیعت در قرآن
روز طبیعت اما فقط به سیر در زمین و خداشناسی خلاصه نمی‌شود بلکه اهمیت حفظ خلقت خداوند نیز هدف دیگر این روز است؛ زیرا مالک حقیقی اوست «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الأْرْضِ جَمِيعاً؛ و اوست آن (آفريننده‏ اى) كه همه آنچه در زمين است براى شما آفريد.» (البقره، 29)

گرچه حراست از طبیعت از دیرباز در میان ایرانیان جایگاه ویژه‌ای داشته است اما با ورود اسلام به ایران، حراست از محیط زیست و منابع طبیعی با توجه به تأکیدی که آیات قرآن و روایات بر حفظ مظاهر طبیعت دارد این توجه دو چندان شده است.

اما باید دید که چرا اسلام و قرآن به محیط زیست توجه دارد؟ پاسخ این است؛ در قرآن خداوند مالک تمامی آنچه در آسمان و زمین معرفی شده، است و در واقع انسان تنها امانتداری است که باید آن را برای تمامی جانداران حفظ کند «وَ الأْرْضَ وَضَعَها لِلأْنامِ؛ و (خداوند) زمين را براى همگان قرار داد.» (الرحمن،10)

انسان این موجودی که حق بهره برداری از زمین و طبیعت به او داده شده است همزمان نیز مکلف به حراست از آن شده؛ زیرا بر هر حقی تکلیفی نیز نهاده شده است.

آسمان بار امانت نتوانست کشید        قرعه فال به نام من بیچاره زدند

این مخلوقی که قرعه فال به نام او زده شده باید این مکان و این امانت را به دست دیگر بهره‌مندان آن از نباتات و جمادات گرفته تا چهارپایان و نسل‌های آینده انسان برساند.

طبیعت جلوه‌گاه قدرت خداوندی

همگان بر این امر واقفند که طبیعت نظمی خاص دارد که تنها از قدرت خداوندی برخواسته و از ذات او سرچشمه می‌گیرد «فتبارک الله احسن الخالقین» این نظم و این تنوع در جهان هستی نشانه‌ای برای مؤمنان از قدرت خالق آنهاست؛ لذا بر هر مؤمنی واجب است که در حفظ این نشانه‌های خداوندی کوشا باشد.

بنابراین محیط زیست سالم یکی از نعمات الهی و بخشی از نظام خلقت بوده که ریشه در جهان بینی توحیدی دارد؛ یعنی جهان و هر آنچه که در اوست، تصویری از قدرت خداوند واحد است به همین دلیل است که در اسلام هرگونه رفتاری که منجر به فساد در عرصه محیط زیست شود نهی شده است؛ چرا که خداوند بارها در قرآن کریم درباره ایجاد فساد در روی زمین هشدار داده است.

وارثان زمین

بی شک تمامی مسلمانان می‌دانند که زمین ارثیه‌ای است که از جانب خداوند به بندگان صالحش وعده داده شده؛ لذا این تکلیف بر آنان است که آن را پاک نگهداشته و در امانتی که بر عهده‌ آنان است خیانت نورزند.

خداوند همچنین انسان را به آبادکردن زمین سفارش می‌کند در آیه 61 سوره هود می فرماید: «یَا قَوْمِ اعْبُدُواْ اللّهَ مَا لَکُم مِّنْ إِلَهٍ غَیْرُهُ هُوَ أَنشَأَکُم مِّنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَکُ؛ او خدایی‌ست که شما را از زمین بیافرید و عمران آبادانیش را به شما واگذاشت.»

این همه نشان از اهمیت طبیعت و پاسداشت آن در قرآن است؛ حال که فرصتی فراهم شده تا در کنار خانواده و دوستان به دستورات خداوند در رابطه با گردش در زمین و تفکر در نظم خلقت عمل کنیم، باید به دیگر دستورات خالق او نیز در حفظ محیط زیست و عدم آلوده کردن منابع طبیعی توجه ویژه‌ای نشان داد.