کد خبر: ۳۴۸۹۹۶۸

تاریخ: ۳۰ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۷:۱۷

در نشست «ضمانت در ساختار اوراق بهادار اسلامی» تشریح شد:

مزایای استفاده از صندوق ضمانت صکوک در توسعه بازار اوراق بهادار اسلامی

گروه اقتصاد: محمد توحیدی، در نشست «ضمانت در ساختار اوراق بهادار اسلامی؛ چالش‌ها و راهکارها» مهمترین مزایای استفاده از صندوق ضمانت صکوک در توسعه بازار اوراق بهادار اسلامی در ایران را تشریح کرد.

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)، نشست «ضمانت در ساختار اوراق بهادار اسلامی؛ چالش‌ها و راهکارها» عصر امروز دوشنبه 30 فروردین ماه، با ارائه محمد توحیدی عضو گروه مالی اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) و پژوهشگر مالی اسلامی در محل شرکت فرابورس ایران برگزار شد.

براساس این گزارش توحیدی در ابتدا اظهار کرد: در مورد چالش‌های بازار صکوک نشست‌های مختلفی توسط سازمان بورس و اوراق بهادار، شرکت دارایی مرکزی و ...برگزار شده و این چالش‌ها روشن شده است. یکی از چالش‌های اساسی در ساختار صکوک، ضمانت صکوک است.

وی افزود: ما در ایران در زمینه انتشار صکوک فاصله زیادی با دیگر کشورها همانند مالزی داریم که از ظرفیت صکوک در راستای توسعه خود استفاده کرده‌اند. ارزش کل صکوک منتشره در ایران 4/4 بیلیون دلار و ارزش کل صکوک منتشره در جهان 767 بیلیون دلار است که 67 درصد کل بازار جهانی صکوک در اختیار مالزی است.

توحیدی ادامه داد: سه چالش مهم در مسیر توسعه بازار صکوک در ایران وجود دارد که اولین مورد زمان‌بر بودن فرآیند انتشار این اوراق است که در اوایل از زمان تقاضای بانی تا انتشار حدود یک سال هم طول می‌کشد و خوشبختانه قبل از عید تا یک ماه کاهش پیدا کرد که این امر امیدوارکننده است. دومین مورد عدم آشنایی و اطلاع فعالان بازار سرمایه از ظرفیت صکوک است که متناسب با ظرفیت از آن استفاده کنند و سومین چالش بالا بودن هزینه انتشار است که بانی باید هزینه‌های بابت بازار گردانی، پذیره نویسی و غیره... پرداخت کند.

وی اظهار کرد: یکی از مشکلاتی که باعث زمان‌بر بودن انتشار اوراق صکوک در ایران می‌شود پیدا کردن ضامن برای انتشار است و این امر باعث کاهش اقبال به اوراق بهادار اسلامی می‌شود.

وی ادامه داد: نهادهای مجاز برای ضمانت صکوک شامل بانک‌ها، موسسات مالی و اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی، بیمه‌های تحت نظارت بیمه بانک مرکزی و نهادهای تامین سرمایه هستند.از طرفی بانک‌ها به راحتی زیر بار ضمانت انتشار صکوک نمی‌روند و گاه هزینه‌های را بر بانی تامین می‌کنند که هزینه‌های سنگینی است بنابراین ریسک تمرکز بر سیستم بانکی زیاد است و این ریسک می‌تواند به بازار صکوک منتقل شود.

این پژوهشگر مالی اسلامی تاکید کرد: نکته دیگر این است که قبول بانک به عنوان ضامن در ساختار انتشار صکوک باعث دست کاری نرخ سود می‌شود و بازار سرمایه نمی‌تواند نرخ‌ها را بالا و پائین کند. این وابستگی بازار پول و گره زدن توسعه بازار سرمایه اسلامی به بازار پول چه بسا باعث می‌شود در بلند مدت نتوانیم به توسعه این بازار و جهانی شدن آن امیدوار باشیم.

توحیدی ادامه داد: همچنین لازم است اشاره کنم به شرکت‌ها‌ی تامین سرمایه هم اجازه داده شده است که ضمانت انتشار اوراق صکوک را بر عهده بگیرند اما عملا تمایلی به ضمانت ندارند و چه بسا براساس الزامات کفایت سرمایه، شرکت‌های تامین سرمایه ظرفیت ضمانت اوراق بهادار اسلامی با حجم بالا را نداشته باشند. همچنین در زمینه ضمانت انتشار اوراق بهادار اسلامی از نقش شرکت‌های بیمه غفلت شده است در حالی که می‌توانند به ضمانت اوراق بهادار کمک کنند.

وی در ادامه به بیان راهکارهای حل مشکلات ضامن در اوراق بهادار اسلامی پرداخت و گفت: یکی از این راهکارها، رتبه بندی اوراق در راستای تعادل در ریسک و بازدهی اوراق بدهی و راهکار دیگر محدود کردن ضمانت، تنها به سود اوراق و نه به اصل آن است.

وی افزود: هدف از ضمانت در ساختار صکوک، کاهش ریسک نکول ناشران است و حال سوال این است که در تامین مالی متعارف، برای مدیریت ریسک نکول چه اقداماتی انجام می‌شود. در ادبیات مالی متعارف، مفهوم اعتبار افزاها و سازوکارهای افزایش کیفیت اعتباری محصول در راستای کاهش نکول وجود دارد که یکی از این موارد ضمانت است.

وی ادامه داد: راهکار پیشنهادی بنده به عنوان مکمل ضامن بانکی برای مدیریت ریسک نکول و توسعه بازار اوراق بهادار اسلامی، صندوق ضمانت صکوک است و براساس مطالعات بنده تنها مورد مشابه مربوط به بیمه سرمایه گذاری و اعتبار صادرات است که فعالیتش در زمینه راه اندازی صندوق بیمه و ضمانت صکوک خارجی است و تاکنون در مورد صکوک اجاره آن را اجرایی کرده است.

وی به مزایای این صندوق اشاره کرد و گفت: مزایای این صندوق شامل افزایش ظرفیت ضمانت اوراق بهادار اسلامی به عنوان مکملی برای ضمانت بانکی، افزایش سهولت دسترسی بانیان اوراق بهادار اسلامی به ضمانت، توزیع ریسک نکول و امکان استفاده از منافع و بازدهی صکوک است. همچنین محدودیت‌های مربوط به بانک مرکزی و تعیین نرخ بازدهی صکوک رفع می‌شود.

توحیدی در پایان به بیان مولفه‌های مهم در طراحی صندوق ضمانت صکوک پرداخت و گفت: ساختار مالکیتی و مدیریتی، تجهیز منابع صندوق، نحوه پوشش ریسک توسط صندوق در صورت نکول بانیان، ماهیت صندوق، موضوع فعالیت صندوق، عمر صندوق به مدت نامحدود، ماهیت سرمایه گذاری و بازار ثانوی واحدهای سرمایه گذاری از جمله مهمترین مولفه‌های طراحی صندوق ضمانت صکوک هستند.