کد خبر: ۳۵۰۱۴۸۰

تاریخ: ۰۸ خرداد ۱۳۹۵ - ۰۹:۳۴

سختی و آزمایش بزرگ «حج» از دیدگاه علی(ع)/ چرا خانه خدا در سرزمین سرسبز نیست؟

گروه جامعه: حضرت علی(ع) در خصوص فلسفه حج با اشاره به اینکه این واجب الهی یک آزمایش سخت است، دلیل سختی حج را بالا بودن ثواب آن عنوان کرده می‌فرمایند: اگر حج آزمایش ساده‌ای بود، پاداش سبکی می‌داشت.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) خطبه 192 نهج البلاغه «قاصعه» يعنى تحقير كننده ناميده شده است كه در آن حضرت علی(ع) ارزش‌هاى جاهلى را كوچك و خوار شمرده است. این خطبه از طولانى‌ترين سخنرانى‌‏هاى امام است كه در سال 40 هجرى در حاليكه سوار بر اسب بود ايراد فرمود.

در این خطبه پس از توصیف خصلت‌های خاص الهی به زیباترین و جذاب‌ترین شکل ممکن، حضرت به نکوهش تکبر و خودپسندی پرداخته و این دو خصلت را ویژگی شیطان نامیده که موجب رانده شدن او از بارگاه الهی شد.

این خطبه به 19 موضوع در ظاهر جدا اما در باطن مکمل هم اشاره دارد که یکی از این موضوع ها فلسفه حج است. حضرت علی(ع) پس از توصیف فلسفه آزمایش‌های الهی به تشریح فلسفه حج و دلایل وجود خانه خدا در زمینی خشک و نه سرزمینی آباد پرداخته و دلایل سختی سفر حج را تشریح فرموده است.

امیرالمومنین(ع) در خصوص فلسفه حج و دلایل سختی ادای این واجب الهی می‌فرمایند:

«آيا مشاهده نمى‏‌كنيد كه همانا خداوند سبحان، انسان‏‌هاى پيشين از آدم عليه السلام تا آيندگان اين جهان را با سنگ‏‌هايى در مكه آزمايش‌كرد كه نه زيان مى‏‌رسانند و نه نفعى دارند، نه مى‏‌بينند و نه مى‌‏شنوند اين سنگ‏‌ها را خانه محترم خود قرار داده و آن را عامل پايدارى مردم گردانيد.

سپس كعبه را در سنگلاخ‏ترين مكان‌ها، بى‌گياه‏ترين زمين‌‏ها و كم فاصله‌‏ترين دره‏‌ها، در ميان كوه‏‌هاى خشن، سنگريزه‏‌هاى فراوان و چشمه‏ هاى كم آب و آبادى‏‌هاى از هم دور قرار داد، كه نه شتر، نه اسب و گاو و گوسفند، هيچ كدام در آن سرزمين آسايش ندارند. سپس آدم عليه السلام و فرزندانش را فرمان داد كه به سوى كعبه برگردند و آن را مركز اجتماع و سر منزل مقصود و بار اندازشان گردانند، تا مردم با عشق قلب‌‏ها، به سرعت از ميان فلات و دشت‌‏هاى دور و از درون شهرها، روستاها، دره‏‌هاى عميق و جزاير از هم پراكنده درياها به مكه روى آورند، شانه‏‌هاى خود را بجنبانند و گرداگرد كعبه لا اله الا اللّه بر زبان جارى سازند و در اطراف خانه طواف كنند و با موهاى آشفته و بدن‌‏هاى پرگرد و غبار در حركت باشند.

لباس‏‌هاى خود را كه نشانه شخصيت هر فرد است در آورند و با اصلاح نكردن موهاى سر، قيافه خود را تغيير دهند، كه آزمونى بزرگ و امتحانى سخت و آزمايشى آشكار است براى پاكسازى و خالص شدن، كه خداوند آن را سبب رحمت و رسيدن به بهشت قرار داد.

آزمایش ساده، پاداش سبک برای حجی در سرزمین آباد

اگر خداوند خانه محترمش و مكان‌‏هاى انجام مراسم حج را در ميان باغ‏‌ها و نهرها و سرزمين‏‌هاى سبز و هموار و پردرخت و ميوه، مناطقى آباد و داراى خانه‏‌ها و كاخ‏‌هاى بسيار و آبادى‌هاى به هم پيوسته در ميان گندم زارها و باغات خرم و پر از گل و گياه، داراى مناظرى زيبا و پر آب، در وسط باغستانى شادى آفرين و جاده‌‏هاى آباد قرار مى‌‏داد، به همان اندازه كه آزمايش ساده بود، پاداش نيز سبك‏تر مى‏‌شد.

اگر خانه کعبه از زمرد و یاقوت بود چه می‌شد؟

اگر پايه‏‌ها و بنيان كعبه و سنگ‌هايى كه در ساختمان آن به كار رفته از زمرد سبز و ياقوت سرخ و داراى نور و روشنايى بود، دل‌‏ها ديرتر به شك و ترديد مى ‌رسيدند، و تلاش شيطان بر قلب‏‌ها كمتر اثر مى‏‌گذاشت و وسوسه‏‌هاى پنهانى او در مردم كارگر نبود. در صورتى كه خداوند بندگان خود را با انواع سختى‌ها مى‌‏آزمايد و با مشكلات زياد به عبادت مى‏‌خواند و به اقسام گرفتارى ‌ها مبتلا مى‌‏سازد، تا كبر و خود پسندى را از دل‏‌هايشان خارج كند و به جاى آن فروتنى آورد و درهاى فضل و رحمتش را به روى‏ شان بگشايد و وسائل عفو و بخشش را به آسانى در اختيارشان گذارد».